Ленфома (лимфа саратони) нима, белгилари ва даволаш

Ленфома лимфа тизимининг саратон тури сифатида танилган. Лимфа тизими танани инфектсиялардан ҳимоя қилувчи бир қатор лимфа тугунлари, тўқималар ва лимфотситлардан иборат мураккаб тизимдир. Ленфома бу тизим ҳужайраларида назоратсиз ўсишни келтириб чиқарадиган ўсманинг бир тури мавжудлиги билан тавсифланади. Ушбу мақолада ленфома нима, унинг белгилари, турлари ва даволаш усуллари батафсил кўриб чиқилади.

Ленфома нима?

Ленфома – бу лимфотситлар деб аталадиган оқ қон ҳужайралари анормал тарзда кўпаядиган саратон тури. Лимфотситлар организмни инфексиялардан ҳимоя қилишда муҳим рол ўйнайди. Ленфома кўпинча лимфа тугунлари, талоқ, суяк илиги ва бошқа лимфа тўқималарига таъсир қилиши мумкин. Ленфома белгилари лимфа тизимининг бу қисмларида анормал ҳужайра ўсиши ва кўпайиши натижасида юзага келади.

Ленфома турлари

Ленфома иккита асосий тоифага бўлинади: Ходгкин лимфомаси ва Ходгкин бўлмаган лимфома.

Ходгкин лимфомаси: Ходгкин лимфомаси лимфотситларнинг ўзига хос тури бўлган Реед-Стернберг ҳужайралари мавжудлиги билан белгиланади. Бу ҳужайраларни микроскоп остида махсус кўринишда кўриш мумкин. Ходгкин лимфомаси ўзига хос лимфа тугунларида бошланади ва бошқа лимфома турларидан фарқланади.

Ходгкин бўлмаган лимфома : Ходгкин лимфома Реед-Стернберг ҳужайраларини ўз ичига олмайди ва анча хилма-хил кичик типларга эга. Ушбу турдаги ленфома тез-тез учрайди ва лимфа тугунларидан ташқари лимфа тўқималарига таъсир қилиши мумкин.

Ленфома белгилари

Ленфома белгилари касалликнинг турига, унинг босқичига ва лимфома қаерда бошланганига қараб фарқ қилиши мумкин. Бироқ, қуйида лимфоманинг умумий белгилари мавжуд:

• Шишган лимфа тугунлари: Лимфома одатда бўйин, қўлтиқ ёки қувуқ шишган лимфа тугунларига олиб келиши мумкин.
• Иситма: Лимфома иситмани келтириб чиқариши мумкин. Бу иситма одатда симптоматик даврларда кучаяди.
• Совуқ терлаш: Кечаси кучли совуқ тер пайдо бўлиши мумкин.
• Иштаҳанинг этишмаслиги ва заифлик: Иштаҳанинг йўқолиши ва тез вазн йўқотиш лимфома белгиларидан биридир.
• Қичишиш: Тери қичиши лимфоманинг айрим турларининг аломати бўлиши мумкин.
• Чарчоқ: Заифлик, доимий чарчоқ ҳисси ва тез чарчаш лимфоманинг умумий белгиларидир.
• Нафас олиш билан боғлиқ муаммолар: Агар лимфома кўкрак қафасида ўсса, нафас олишда қийинчиликлар пайдо бўлиши мумкин.
• Анемия: Лимфома қизил қон ҳужайраларининг камайишига олиб келиши мумкин, бу эса анемияга олиб келади.
• Оғриқ: Оғриқ лимфома турига ва у таъсир қиладиган соҳаларга қараб турли соҳаларда сезилиши мумкин.
• Бош оғриғи ва фокусланиш муаммолари: Лимфоманинг неврологик белгилари бош оғриғи, диққатни жамлашда қийинчилик ва руҳий ўзгаришларни ўз ичига олиши мумкин.

Хавф омиллари

Ленфома ривожланиш хавфини оширадиган бир қанча омиллар мавжуд:

1. Ёш: Лимфома хавфи ёшга қараб ортади. 60 ёшдан ошганлар юқори хавф остида.
2. Жинс: Баъзи лимфома турлари жинсга боғлиқ. Масалан, Ходгкин лимфомаси эркакларда кўпроқ учрайди.
3. Генетик омиллар: Оила тарихи лимфома хавфини ошириши мумкин. Лимфома тарихи бўлган оила аъзолари бўлган одамларда хавф юқори бўлиши мумкин.
4. Иммун тизими муаммолари: Иммун тизими муаммолари лимфома хавфини ошириши мумкин.
5. Вируслар: Баъзи вируслар, масалан, Эпстеин-Барр вируси (ЭБВ) лимфома хавфини ошириши мумкин.
6. Кимёвий таъсир: Кимёвий моддаларнинг касбий ёки атроф-муҳитга таъсири лимфома хавфини ошириши мумкин.

Ленфома даволаш

Ленфома даволаш касалликнинг тури ва босқичини ва беморнинг умумий саломатлик ҳолатини ҳисобга олган ҳолда белгиланади. Даволаш усуллари қуйидагиларни ўз ичига олиши мумкин:

Кимётерапия: Кимётерапия саратон ҳужайраларини ўлдириш ёки уларнинг ўсишини назорат қилиш учун ишлатиладиган дориларни ўз ичига олади.

Радиотерапия: Радиотерапия юқори энергияли нурлар ёрдамида саратон ҳужайраларига қаратилган.

Мақсадли терапия: Баъзи лимфома турлари учун махсус ишлаб чиқилган мақсадли дорилар мавжуд.

Суяк илиги трансплантатсияси: Суяк илиги трансплантатсияси лимфоманинг илғор босқичида кўриб чиқилиши мумкин.

Иммунотерапия: Иммунотерапия иммунитет тизимини саратон ҳужайраларига ҳужум қилиш учун рағбатлантиради.

Илдиз ҳужайра трансплантатсияси: Юқори дозали кимётерапиядан сўнг суяк илиги ёки илдиз ҳужайра трансплантатсияси баъзи лимфома ҳолатларида қўлланилади.

Хулоса қилиб айтганда, лимфома лимфа тизимининг саратони сифатида танилган ва даволанадиган касалликдир. Эрта ташхис қўйиш ва тўғри даволаш ленфома билан оғриган беморларнинг имкониятларини сезиларли даражада ошириши мумкин. Агар сизда лимфома белгилари ёки хавф омиллари бўлса, дарҳол соғлиқни сақлаш мутахассисига мурожаат қилиш муҳимдир.