Bolalarda semirish sabab va davolash

Bolalarda semirish sabab va davolash

Bu maqolani sun'iy intellekt bilan xulosa qiling

Bolalardagi semirish – bu davolanish kerak bo’lgan muammo bo’lib, u bolalik davrida va bolaning kelajakdagi hayotida sog’liq muammolari uchun xavf tug’dirishi mumkin. Bu asosan kattalarda uchraydigan qandli diabet, xolesterin va qon bosimi kabi muammolarini erta aniqlashga olib keladi. Bolalikdagi semirishni ovqatlanish terapiyasi bilan bartaraf etish mumkin. 

Bolalarda semirizlik nima

Semirib ketish, ta’rifiga ko’ra, tanadagi yog’ massasining ko’payishi. Bolalik semizligi – bu holatning bolalik yoki o’smirlik davrida paydo bo’lishi. Oziq-ovqat bilan olingan energiya tananing ehtiyojidan ko’p bo’lgani va bu holat uzoq vaqt davom etganligi sababli, tanadagi yog’ to’qimalari asta-sekin o’sib boradi.

Bolalarda semirishga nima sabab bo’ladi?

Bolalarda semizlik sabablari orasida eng muhim omil oiladan kelib chiqadigan ovqatlanish xatti-harakatlari bo’lsada, u ko’plab omillar tufayli rivojlanishi mumkin. Ushbu sabablarni quyidagicha sanab o’tish mumkin:

  • Fast food  oziq-ovqat turlarini o’z ichiga olgan taomlarni iste’mol qilish,
  • Ko’p miqdorda qayta ishlangan mahsulotlarni o’z ichiga olgan qadoqlangan oziq-ovqat mahsulotlarini iste’mol qilish,
  • Qandli diabet va semirishga yo’l ochadigan oddiy shakar miqdori yuqori bo’lgan shakarli va gazlangan ichimliklar,
  • Semizlikka genetik moyillik,
  • Og’irlikni keltirib chiqaradigan ba’zi kasalliklar, masalan, qalqonsimon bez gormonlarining buzilishi,
  • Gormonal omillar,
  • Qo’llaniladigan dorilar yoki tibbiy qo’llanmalar,
  • Shirinliklar va gazaklarni tez-tez iste’mol qilish,
  • Jismoniy faoliyatning etishmasligi,
  • Ekran oldida o’tkaziladigan vaqtni ko’paytirish
  • Kompyuter o’yinlari bilan juda ko’p vaqt o’tkazish
  • Imtihonlar va uy vazifalari tufayli stolda o’tkazish vaqtining ko’payishi,
  • Uyqu buzilishi,
  • To’g’ri vaqtda etarli darajada uxlamaslik
  • Jismoniy mashqlar va sport odatlariga ega bo’lmaslik.

Shuni unutmaslik kerakki, bolalar eng ko’p ota-onasidan o’rnak oladilar. Bu ovqatlanish uchun ham amal qiladi. Bolaning to’g’ri ovqatlanish uning sog’lig’iga bevosita ta’sir qiladi.

Bolalik semizligi nima?

Bolalarda semirishning xavflar tomonlari

Bolalik semizlig tez-tez uchraydigan ba’zi kasalliklar ehtimolini oshirishi mumkin. Ushbu kasalliklar quyidagilardan iborat:

Qandli diabet:  Semirib ketish insulin qarshiligini keltirib chiqaradi, bu organizmdagi shakarni nazorat qilishni qiyinlashtiradi va diabet uchun xavf tug’diradi. Qandli diabet nafaqat semirish bilan bog’liq. Bolaning ovqat iste’mol qilish odatlari ham diabet xavfiga ta’sir qiladi. Bolaning ratsionida qadoqlangan va qayta ishlangan oziq-ovqat iste’moli, shakarli ichimliklar, oddiy uglevodlar miqdori yuqori bo’lgan ovqatlar ham ko’rib chiqilishi kerak.

Xolesterin va yuqori qon bosimi:  Semirib ketgan bola uchun, agar semirishning sababi ko’p yog’li ovqatlanish bo’lsa, bu arteriyalarda blyashka to’planishi va tomirlarning qattiqlashishi va yurakning shikastlanishiga olib kelishi mumkin. Bundan tashqari, gazaklar tarkibida yuqori tuz miqdori kelajakda qon bosimi kasalligiga moyillikni oshiradi.

Jigar va buyraklar faoliyatining buzilishi:  noto‘g‘ri ovqatlanish va ortiqcha vazn bolaning tanasiga yuk bo‘lib, a’zolarga zarar yetkazishi mumkin. Semirish jigar kasalliklari xavfini oshiradi.

Nafas olish tizimi kasalliklari:  astma, nafas olishda qiyinchilik, jismoniy mashqlar paytida nafas olishni nazorat qilishda qiyinchilik kabi sog’liq muammolari ko’pincha semirib ketgan bolalarda kuzatiladi. Agar u uyqu paytida uyqu apnoe sifatida paydo bo’lsa, davolash muhim ahamiyatga ega.

Suyak va bo’g’imlarning kasalliklari:  bolalarda ortiqcha vazn tanadagi suyaklar va bo’g’imlarga bosim o’tkazadi. Qo’shimchalar og’rig’i, son yoki orqa jarohatlar paydo bo’lishi mumkin.

Ijtimoiy xavflar: .Jismoniy tanqid qilinishi, mazax qilinishi, tengdoshlari tomonidan haqorat qilish kabi yomon xatti-harakatlar bolalarda o‘ziga ishonchsizlik, o‘z qadr-qimmatini buzish, ruhiy tushkunlik va tashvish kabi oqibatlarga olib keladi. Bu jarayonni yaxshi boshqarish uchun tajribali bolalar psixologidan yordam olish muhimdir.

Bolalarda semirishni davolash

Bolalik semizligiga qarshi kurashishda oila zimmasiga katta mas’uliyat yuklangan. Semirib ketgan bolalarda maqsad bolani oz ovqatlanish emas, balki unga to’g’ri ovqatlanish odatlarini berishdir.

Oziqlanish terapiyasi:  tez vazn yo’qotishga olib keladigan mashhur parhez amaliyotlari bolalar uchun mos emas. Ular o’sish va rivojlanishga salbiy ta’sir qiladi. Buning o’rniga, bolaga to’g’ri ovqatlanish odatlarini berish muhimdir. Bolaning ovqatlanishiga quyidagi o’zgarishlar kiritilishi mumkin:

  • Agar maktab uydan piyoda masofada joylashgan bo’lsa, mashina yoki avtobusdan foydalanish o’rniga maktabga piyoda yoki velosipedda borish,
  • Bola bilan kelishilgan holda kompyuter, televizor yoki telefon bilan o’tkazgan vaqtini cheklash;
  • Bolalarning sport mashg’ulotlarida ishtirok etishini qo’llab-quvvatlash, bolalarga ular uchun eng mos sport turini tanlashda bosim o’tkazmaslikka harakat qilish;
  • Oilaviy zinapoyalardan foydalanishni ommalashtirish, ochiq havoda birgalikda mashg’ulotlarda qatnashish, tabiatda vaqt o’tkazish;
  • Maktabdagi boshqa ota-onalar bilan jismoniy faollikni oshirish bo’yicha tadbirlarni rejalashtirish.

Uyqu tartibi:  Tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, uyqu vaqtining etarli emasligi gormonlarga ta’sir qiladi va ochlik va to’yinganlik muvozanatini buzadi. Bu holat semirish uchun xavf tug’diradi. Bolalarning uyg’unroq va muvozanatli uyqusi uchun oila azolar ham vaqtliroq uxlashi kerak, bu bolaga o’rnak bo’lishlari kerak. Bola kuniga 8-10 soat uxlashi kerak. Uyda kerakli tartibni yaratishda qiyinchiliklar mavjud bo’lsa, mutaxassis psixologdan yordam olish mumkin.

Bolalarning bo‘yi va vazni muntazam ravishda o‘z sohasi bo‘yicha mutaxassislar bo‘lgan dietologlar ishtirokida nazorat qilib borilishi, rivojlanishini qattiq nazorat qilib borishi kerak. Kasalxonalarimizda bolalarda semirishni davolash amalga oshiriladi. Farzandingizda bolalik davridagi semirib ketish xavfi bo’lsa, iloji boricha tezroq dietologlar bilan uchrashuvga yozilishni unutmang.

Главная » Kasalliklar » Bolalarda semirish sabab va davolash