by Бош жароҳати белгилари – бош суяги соҳасига зарбалардан бироз вақт ўтгач пайдо бўлиши мумкин ёки ҳеч қандай аломат бўлмаслиги мумкин. Бироқ, симптомнинг оғирлиги ҳар доим ҳам шикастланиш даражаси ҳақида аниқ маълумот бера олмайди. Бошнинг шикастланиши натижасида юзага келадиган бош жароҳати – бу шошилинч тиббий ёрдамни талаб қиладиган соғлиқ муаммоси. Симптомлар энгил, ўртача ёки оғир бўлиши мумкин. Бош оғриғи, бош айланиши ва уйқучанлик каби белгилар вақт ўтиши билан хотирани йўқотиш ва кайфият ўзгариши каби жиддий аломатлар билан алмаштирилиши мумкин. Бош жароҳати белгилари ҳақида батафсил маълумотни мақоламизнинг давомида топишингиз мумкин.
Mavzu davomida
Бош травмаси нима?
Бош жароҳати – бу ҳар қандай сабабга кўра шикастланиш натижасида мия ёки бош суягининг шикастланиши. Бош жароҳати натижасида шикастланиш энгил кўкаришдан тортиб, миянинг оғир шикастланишигача бўлиши мумкин. У ёпиқ ёки очиқ бўлиниши мумкин. Ёпиқ бош жароҳати бош суягидаги ёриқлар ёки синишларни ўз ичига олмайди. Очиқ бош травмасı мияга этиб борадиган бош суяги цинганлигини тасвирлайди.
Бош жароҳати белгилари қандай?
Бош суягидаги мия, яъни танадаги энг кўп энергия ва кислородга муҳтож бўлган орган. Бош соҳасида жуда кўп қон томирлари мавжуд. Бош суяги юзасига берилган ҳар қандай зарба мия атрофида қон кетишига олиб келиши мумкин. Бош жароҳати олгандан кейин пайдо бўлган аломатлар ривожланиши ва жиддий соғлиқ муаммоларига олиб келиши мумкин. Миянинг шикастланиши натижасида онг ва рефлексда ўзгаришлар юз бериши мумкин. Вертиго, мияда суюқлик тўпланиши, қон томирларининг шикастланиши мумкин. Бундан ташқари, мулоқот қобилиятлари ва когнитив қобилиятларда муаммолар пайдо бўлиши мумкин.
Бош жароҳати туфайли баъзи муомолар пайдо бўлиши мумкин. Бироқ, ҳеч қандай шикоятларсиз ҳаёт учун хавфли бўлиши мумкин. Бош жароҳати белгилари энгил ёки ўртача бўлади. Бош жароҳати белгиларига қуйидагилар киради:
- Бош оғриғи,
- Бош айланиши,
- Кўнгил айниши,
- Чарчоқ,
- Ҳира кўриш,
- Ҳид ёки таъмнинг бузилиши,
- Ёруғлик ва товушга сезгирлик,
- Онгни йўқотиш,
- Қусиш,
- Мувозанат муаммолари,
- Анормал кўз ҳаракати,
- Хотирани йўқотиш,
- Кайфият ўзгариши,
- Қулоқ ёки бурундан келадиган суюқлик,
- Нутқ бузилиши,
- Кома.
Бош травмасидан кейин мия шиши пайдо бўладими?
Бош жароҳатининг оғирлигига қараб юзага келиши мумкин бўлган зарарлар фарқ қилади. Бош жароҳатидан кейин мия шиши пайдо бўлиши мумкин. Физиологик шикастланиш натижасида мия атрофидаги тўқималарда қон кетиши, суюқлик тўпланиши ва интракраниал босимнинг ошиши кузатилиши мумкин. Мия шиши дарҳол ёки бош жароҳатидан кейин узоқ вақт давомида пайдо бўлиши мумкин. Мия шишиши натижасида юзага келадиган бош босими туфайли кучли бош оғриғи пайдо бўлиши мумкин.
Бош оғриғи бош травмасидан кейин пайдо бўладими?
Бош жароҳатидан кейин бош оғриғи пайдо бўлиши мумкин . Энгил ёки оғир жароҳатлар оғриқ келтириши мумкин. Бош суягидаги ёриқлар ёки ёриқлар мавжудлиги оғриқнинг сабабларидан биридир. Бундан ташқари, гематома деб аталадиган бош суягида қон кетиши туфайли босим кучаяди ва оғриқ сезилиши мумкин. Бош оғриғининг давомийлиги бир неча ҳафтадан бир неча ойгача бўлиши мумкин.
Бош жароҳати сабаблари нима?
Бош жароҳатининг асосий сабаби турли сабабларга кўра бош қисмига энгил ёки кучли зарбалардир. Бош жароҳатлари турли сабабларга кўра болалар ёки катталарда кўриш мумкин. Бош суяги мияни ҳимоя қилувчи тузилма бўлганлиги сабабли, бош жароҳати мия шикастланиши олиб келиши мумкин. Бош жароҳати сабаблари қуйидагилардан иборат:
- Автомобиллар, моторлар каби автоҳалокатлар,
- Йиқилишллар,
- Жисмоний ҳужумлар,
- Спортда бахтсиз ҳодисалари,
- Чақалоқларда пайдо бўлиши мумкин бўлган бош чайқалиши,
- Портловчи моддалар,
- Уруш жароҳатлари.
Бош травмасини даволаш усуллари қандай?
Бош жароҳатини даволаш усуллари бир-биридан фарқ қилиши мумкин. Жароҳатингизнинг тури, давомийлиги, оғирлиги ва ёшига қараб, даволаниш тури танланади. Баъзи ҳолларда даволаниш шарт эмас, фақат кузатув тавсия этилиши мумкин. Бироқ, шифокор зарур деб ҳисоблаган травмаларда жарроҳлик ёки жарроҳлик бўлмаган даволаш усуллари қўлланилиши мумкин. Бундан ташқари, йўл-транспорт ҳодисаси каби фавқулодда жароҳатлар натижасида бемор учун бевосита тиббий ёрдам талаб қилиниши мумкин. Бош жароҳатини даволаш усуллари қуйидагиларни ўз ичига олиши мумкин:
Дори-дармонлар: Баъзи турдаги шикастланишлар натижасида юзага келиши мумкин бўлган соғлиқ муаммоларини олдини олиш учун дори-дармонлар талаб қилиниши мумкин. Миянинг шикастланиш натижасида мияда босимнинг кучайишини юмшатиш ва жиддий шикастланиш натижасида кома пайдо бўлишининг олдини олиш учун дори-дармонларни шифокор назорати остида бошлаш мумкин. Бундан ташқари, бош оғриғини камайтириш учун оғриқ қолдирувчи воситалардан фойдаланиш мумкин.
Жарроҳлик даволаш: Бош суягининг синиши ёки ёриқлари, шишнинг тўпланиши каби жиддий жароҳатларда жарроҳлик йўли билан зарарни бартараф этиш муҳимдир.
Реабилитация: Миянинг бир қисмига зарар этказган одамлар баъзи функтсияларни бажара олмаслиги мумкин. Ҳаракат ва нутқ каби хусусиятларни тиклаш учун реабилитация терапияси керак бўлиши мумкин.
Агар яқинда бошга олинган зарба натижасида бош жароҳати белгилари бор деб ҳисобласангиз, тиббий ёрдамга мурожаат қилишингиз мумкин. Хусусан, агар сизда онг ва мувозанат йўқолса ёки кайфият ўзгарса, дарҳол ишончли тиббий муассасанинг тез ёрдам бўлимига мурожаат қилишингиз керак.
