by Инсон танасининг ҳанузгача сир бўлиб қолаётган қисмларидан бири бўлган аппендитсит қорин бўшлиғининг пастки ўнг қисмида жойлашган. Кўпчилик биринчи навбатда аппендитсит қаерда деган саволга жавоб топа олмайди. Аппендитсит ингичка ичак тугайдиган, йўғон ичак бошланган қисмида жойлашган бўлиб, халқ орасида кўричак деб аталади. Ичакнинг қурт шаклидаги кенгайтмаси бўлган аппендикс ҳар бир одамда турли узунликларга эга бўлсада, ўртача 10 сантиметр узунликда.
Mavzu davomida
Аппендитсит нима?
Унинг организмдаги функсияси ҳали аниқланмаган бўлсада, бодомсимон ўсимтанинг қайси томонида, қаерда жойлашганлиги каби саволларга аввалига жамоатчилик орасида жавоб топиб бўлмайдиган бўлса ҳам, функсионал жиҳатдан бодомсимон безларга ўхшаш бўлиши мумкин. Овқат ҳазм қилиш тизимининг бошланғич нуқтаси бўлган оғиз микроблар энг кўп тўпланган ҳудуддир. Бодомсимон безлар танани оғиздаги микроблардан огоҳлантирувчи ҳимоя вазифасини бажаради. Йўғон ичак ҳам микробларга бой орган ҳисобланади. Худди бодомсимон безлар сингари, аппендикс танани йўғон ичакдаги микроблардан огоҳлантиради. Бошқача қилиб айтадиган бўлсак, аппендитситга нима сабаб бўлади деган савол ва бодомсимон безларнинг сабаблари бир-бирига яқин. Жиддий оғриқ билан намоён бўладиган аппендитсит жиддий инфектсия бўлиб, уни даволаш керак. Яллиғланган ҳудуддаги хўппоз( лот. абссессус – йиринг бойлаган жой, чегараланган йирингли бўшлиқ абссесс дейилади) қон билан аралашса, танада ҳаёт учун хавфли ҳолат пайдо бўлади. Аппендитсит билан оғриган беморларда даволанишни кечиктирмаслики керак. Чунки аппендитситнинг ёрилиши жуда оғриқли ва огир жараён вақтида ёрдам кўрсатилмаса ўлимга ҳам олиб келиши мумкин.
Аппендитситнинг белгилари қандай?
Тиқилиш туфайли босим кўтарилади ва қон томирлари сиқилади. Сиқилган томирлар қон оқимига аралашиб, гангренага олиб келиши мумкин. Агар гангрена туфайли аппендикс ёрилиб кетса, йўғон ичакдаги ахлат қоринни тўлдириши мумкин.
- Қориннинг пастки ўнг қисмида қўл билан босилганда оғриқ, пичоқ санчигандай сезиладиган ва одамни эгилиб қоладиган ўткир оғриқ, вақт ўтиши билан оғриқнинг кучайиши.
- Кўнгил айниши ва қайт қилиш
- Қуруқ оғиз ва тил, иштаҳани йўқолиши
- Киндик атрофидаги ўткир оғриқ
- Овқат ҳазм қилиш бузилиши, ич қотиши ёки диарея
- Юқори иситма
- Тез юрак уриши
- Ҳомиладор аёлларда аппендитсит оғриғи латерал ёки орқа минтақада кўринади. Ҳомиладор аёлларда аппендитситни аниқлаш қийин бўлиши мумкин, чунки кўнгил айниши, қусиш ва иштаҳани йўқотиш каби аппендитсит белгилари ҳомиладорликнинг одатий белгиларидир.
Аппендитситнинг сабаблари нима?
- Ошқозонда тўлиқ ҳазм бўлмайдиган анор, лимон уруғи каби озиқ-овқат қолдиқларининг ингичка ичакдан йўғон ичакка ўтаётганда аппендитситга ўтиши.
- Овқат ҳазм қилиш тизимининг яллиғланиши ва қорин бўшлиғига зарбалар натижасида аппендикснинг тиқилиб қолиши натижасида ўсимтанинг оғзидаги лимфа тугунларининг шишиши.
- Ошқозон яраси ва ярали колит касаллиги
- Шишлар
- Ичак қуртлари, қуртлар ва паразитлар
- Генетик мойиллик
- Бактериал инфектсиялар, ичак инфектсиялари
- Вируслар, замбуруғлар ва бошқа микроорганизмлар ҳам аппендитсит тўқималарига зарар етказиши мумкин, бу эса яллиғланишни келтириб чиқаради.
Аппендитсит қандай даволанади?
Аппендиситни аниқлаш учун шифокор томонидан физик текширув ўтказилади. Қорин бўшлиғида сезувчанлик ва оғриқлар бўлса, бактериал инфектсия бор-йўқлиги ҳақида маълумот олиш учун қон тестини сўраш мумкин. Аппендитсит ташхисни тўғридан-тўғри аниқлай оладиган аниқ қон тести йўқ. Касалликни даволаш одамларда фарқ қилиши мумкин, лекин одатда жарроҳлик йўли билан даволанади. Оператсия тури беморнинг аҳволига қараб ўзгаради. Агар аппендитсит соҳасидаги хўппоз ёрилиб кетмаса, антибиотиклар билан даволаш биринчи навбатда шифокор томонидан амалга оширилади. Кейин, органдаги хўппоз теридан ўтган найча ёрдамида дренажланади ва бу протседурадан сўнг, агар керак бўлса, қўшимчани олиб ташлаш мумкин. Қўшимчада ёрилиш ёки оқиш бўлса, шошилинч оператсия қилиш керак. Апандитсит ёрилиши турли хил асоратларга олиб келиши мумкин. Апандектомия деб аталадиган аппендитситни олиб ташлаш очиқ жарроҳлик ёки лапароскопик жарроҳлик бўлиши мумкин. Жуда камдан-кам ҳолларда аппендитсит жарроҳликсиз даволаниши мумкин.
