Б17 витамини нима? Б17 витамини нималарда бор?

Б17 витамини — амигдалин (амйгдалин) деб аталадиган кимёвий модданинг кенг тарқалган номидир. У лаетрил (лаетриле) деб аталадиган кимёвий моддани тайёрлашда қўлланади.

Амигдалин ва лаетрил “Б17 витамини” деб аталишига қарамай, улар Б гуруҳи витамини эмас. Амигдалин айрим ўсимлик маҳсулотларидан, масалан, ўрик данаги ва аччиқ бодомдан олинади. “Б17 витамини нималарда бор?” саволига жавобан хом бодом, зиғир уруғи, ловия ниҳоли ва лима ловияси каби маҳсулотларни санаш мумкин.

Ушбу озиқ-овқатларни истеъмол қилганда, амигдалин кимёвий моддасининг оз миқдори заҳарли сианидга айланиши мумкин.

Б17 витамини нима?

Лаетрил (лаетриле) “Б17 витамини” деб аталади. Аслида у 1952-йилда доктор Эрнст Т. Кребс, Жр. томонидан ихтиро қилинган ва патентланган дори воситасидир. 1970-йилларда доктор Кребс барча саратон турлари витамин етишмовчилиги туфайли келиб чиқишини даъво қилиб, лаетрил саратонда етишмайдиган витамин эканини илгари сурган. Шу ғояни ривожлантириб, ихтиро қилган лаетрил дори воситасига “Б17 витамини” номини берган.

Б17 витамини нималарда бор?

Б17 витамини баъзан саратонни табиий даволаш усули сифатида қўлланади. Лаетрил организмда ҳосил бўлган саратон ҳужайраларига нисбатан “кўпроқ кислотали” муҳитга ўтиши айтилади. Шу тариқа саратон ҳужайраларининг ўлишига олиб келиб, саратоннинг олдини олиш хусусиятини кўрсатиши мумкин. “Б17 витамини нималарда бор?” саволига жавобларни қуйидагича санаш мумкин:

Мевалар

Ўрик, олча, гилос, нектарин, шафтоли, яшил олхўри, қора олхўри, бинафша олхўри, сариқ олхўри, қизил олхўри каби мевалар Б17 витамини бўйича бой ҳисобланади. Шунингдек, кабачки , қовун, қорақат, кўк мева , кизилча, малина, олма, нок, қулупнай каби меваларни истеъмол қилиш орқали ҳам Б17 витамини организмга кириши мумкин.

Ёнғоқ ва уруғлар

Қовурилган бодом, қовурилган қовоқ уруғи каби қуруқ мевалар ва ёнғоқлар Б17 витамини сақлайди. Таркибида бодом бўлгани учун бодом уни ва бодом сутини истеъмол қилиш орқали ҳам Б17 витамини организмга олинади.

Табиий мева шарбатлари

Олма шарбати, шафтоли ичимлиги каби мевалардан сиқиб олинган табиий шарбатлар Б17 витамини учун муҳим ичимликлар ҳисобланади. Ушбу шарбатларни ҳар куни истеъмол қилиш организм эҳтиёжи бўлган Б17 витамини миқдорини қоплай олиши мумкин.

Мева данаклари ва уруғлари

Нок, олхўри, гилос, шафтоли, нектарин ва олма уруғ(данак)ларида Б17 витамини мавжуд. Бундай меваларнинг уруғ ва данакларини органик ҳолатда истеъмол қилиш фойдали бўлиши айтилади.

Зиғир уруғи

Зиғир уруғи таркибида Б17 витамини мавжуд. Шу сабабли саратонга чалиниш хавфини камайтиришга ёрдам бериши мумкин.

Сабзавотлар

“Б17 витамини нималарда бор?” саволига жавоб сифатида исмалоқ, кресс-салат, лавлаги, тўлдирмалик қовоқ , бодринг каби маҳсулотлар кўрсатилади. Таом ва салатларда ушбу озиқ-овқатларни истеъмол қилиш соғлиқ учун фойдали бўлиши айтилади.

Нўхат

Нўхат Б17 витамини жиҳатидан муҳим озиқ-овқат ҳисобланади. Уни янги ҳолатда истеъмол қилиш Б17 витамин миқдори кўпроқ бўлишини таъминлайди.

Буғдой маҳсулотлари

Буғдой маҳсулотларида Б17 витамини анча кўп бўлиши айтилади. Кепакли дон маҳсулотлари, арпа турлари, гречкадан тайёрланган маҳсулотлар, буғдой майсаси, буғдой шарбати каби буғдойдан тайёрланадиган маҳсулотлар Б17 витамини бўйича бой ҳисобланади.

Б17 витамини нега муҳим?

“Б17 витамини” деб аталадиган лаетрил организмга кирганда, ҳужайраларнинг кислороддан фойдаланишини тўсиб қўйиши ва охир-оқибат уларни ўлдириши мумкин бўлган гидроген сианид (ҳйдроген кяниде)га айланиши айтилади.

Айрим тадқиқотларда гидроген сианид саратоннинг олдини олиш хусусиятига эга бўлиши мумкинлиги илгари сурилган. Лаетрил қон босимини туширишга, оғриқни камайтиришга ва иммунитетни кучайтиришга ёрдам бериши мумкинлиги қайд этилган. Баъзи синов найчаси (ин витро) тадқиқотлари эса лаетрил ўсмаларнинг тарқалишига ёрдам берадиган генларни бостириб, ўсма ҳосил бўлишини камайтириши мумкинлигини кўрсатган.

Организмга олинган лаетрил уч хил бирикмага ажралади: гидроген сианид, бензалдегид (бензалдеҳйде) ва прунасин (прунасин).

Гидроген сианид Б17 витаминининг соғлиққа фойда берувчи асосий бирикмаси экани айтилади. Шунингдек, лаетрил саратонга қарши (профилактик) компонент бўлиши мумкин деб ҳисобланади.

Саратон ҳужайралари лаетрилни сианидга айлантирадиган ферментларга бой экани айтилади. Сианид ҳужайраларни ўлдиргани учун, саратон ҳужайралари лаетрилни парчалаб, саратоннинг олдини олиши мумкин деган хулоса қилинади. Саратон Б17 витамини (амигдалин) етишмовчилиги туфайли келиб чиқади, деган қараш ҳам учрайди.

Тадқиқотларда лаетрил парчаланиши натижасида ҳосил бўладиган гидроген сианид саратон ҳужайраларини янада кислотали ҳолатга келтириб, уларнинг ўлишига сабаб бўлиши мумкинлиги қайд этилади. Бироқ гидроген сианид “фарқламайди” ва саратон ҳужайралари билан бирга соғлом ҳужайраларни ҳам ўлдириши мумкин.

Организмдаги айрим ферментлар гидроген сианидни камроқ заҳарли модда — тиёсиянат (тҳиокянате)га айлантиради. Бу молекула қон томирларини кенгайтира олгани учун, қон босимини даволашда қўлланадиган моддалардан бири сифатида тилга олинади.

Б17 витамини етарли миқдорда олинмаса, Б17 витамини етишмовчилиги юзага келиши мумкин. Организмга етарли миқдорда кирмаган Б17 витамини муҳим муаммоларни келтириб чиқариши айтилади. Б17 витаминини табиий озиқ-овқатлар орқали олиш кераклиги таъкидланади.

Б17 витамини етарли олинмаганда организмда айрим аломатлар пайдо бўлиши мумкин. Б17 витамини етишмовчилигида кузатиладиган белгилар қуйидагилар:

• Тиш этида яллиғланиш пайдо бўлади.
• Иммун тизим заифлашади.
• Сурункали чарчоқ ва ҳолсизлик пайдо бўлади.
• Бўғим соҳаларида инфексия юзага келади.
• Б17 етишмовчилиги билан боғлиқ камқонлик бўлиши мумкин.
• Бутун танада яллиғланишлар пайдо бўлади.
• Юрак-қон томир касалликлари юзага келади.
• Қон босими пасайиши ёки кўтарилиши кузатилади.
• Ревматик касалликлар пайдо бўлади.
• Саратон ҳужайраси ҳосил бўлиш хавфи ортади.
• Тана бўйлаб оғриқ ва санчишлар пайдо бўлади.
• Модда алмашинувига боғлиқ касалликлар юзага келади.
• Умумий чидамлилик пасаяди.
• Иштаҳасизлик кузатилади.

Шунингдек, ихтиёрсиз ва назорат қилиб бўлмайдиган вазн йўқотишлар ҳам кузатилиши мумкин. Бундай белгилар Б17 витамини етишмовчилиги билан боғлиқ бўлиши эҳтимоли айтилади. Белгиларнинг олдини олиш учун Б17 витамини етарли миқдорда олиниши кераклиги қайд этилади. Аммо Б17 витаминини ҳаддан ташқари кўп қабул қилиш ҳам организм учун жуда зарарли. Шунинг учун Б17 витаминини қабул қилганда меъёрни оширмасдан, етарли миқдорда олиш муҳимлиги таъкидланади.

“Б17 витамини” сифатида танилган лаетрил фойдали бўлиши билан бирга, организмда айрим асоратлар келтириб чиқариб, ножўя таъсирларни ҳам юзага чиқариши мумкин. Бу аломатларнинг сабаби лаетрил таркибидаги гидроген сианид экани айтилади. Шу боис лаетрил билан заҳарланиш белгилари сианид билан заҳарланиш белгиларига ўхшаш бўлади. Лаетрил заҳарланишида кузатилиши мумкин бўлган ножўя таъсирлар одатда қуйидагилар:

• Кўнгил айниши ва қусиш
• Кучли бош оғриқлари
• Бош айланиши
• Кислород етишмаслиги/етишмовчилиги сабабли терининг кўкимтир тус олиши
• Жигарда шикастланиш
• Қон босимининг жуда паст бўлиши

Шунингдек, птоз  деб аталадиган юқори қовоқнинг осилиб қолиши каби аломатлар ҳам Б17 витамини билан заҳарланишга боғлиқ ножўя таъсирлар сифатида тилга олинади. Шу сабабли Б17 витамини организмга киритилганда жуда эҳтиёт бўлиш кераклиги таъкидланади. Бундай аломатлар пайдо бўлса, вақтни бой бермасдан тиббиёт муассасасига мурожаат қилиб кўрикдан ўтиш соғлиқ учун муҳимлиги айтилади.

Кўп сўраладиган саволлар

Б17 витаминига боғлиқ сианид заҳарланиши қандай юз беради?

К витамини Б17 витамини билан бирга қўлланганда ўзаро таъсирга киришиб, токсик (заҳарли) таъсирни кучайтириши мумкин. К витамини лаетрилнинг гидроген сианидга айланиш тезлигини оширади. Бундан ташқари, организмда гидроген сианидни зарарсизлантиришга ёрдам берадиган систеин (сйстеине) захиралари борлиги айтилади. Систеин — аминокислота (амино асид). К витамини лаетрил билан ўзаро таъсирга киришиб, систеин захираларини ҳам сарфлаб юбориши мумкин. Бундай ҳолатларда организмга Б17 витамини қабул қилиш сианид заҳарланишига олиб келиб, ўлимга сабаб бўлиши мумкин. Лаетрил потенсиал равишда ўлимга олиб келиши мумкин бўлган жуда жиддий соғлиқ хатарларини келтириб чиқариши сабабли, уни қўллашда жуда эҳтиёт бўлиш кераклиги таъкидланади.

Б17 витамини билан заҳарланиш белгилари нималар?

Меъёридан ортиқ қабул қилинган Б17 витамини заҳарланишга олиб келиши мумкин. Лабда жимирлаш, бош айланиши, уйқучанлик, бош оғриғи ёки нафас қисиши каби белгилар сианид сақловчи озиқ-овқат истеъмол қилинганини кўрсатиши айтилади. Бу аломатлар Б17 витамини билан заҳарланишдан келиб чиқиши мумкин.