by Гарчи тез вазн йўқотиш истаги кўпчиликни озиш дориси (озиқлаштирувчи таблетка)ларга мурожаат қилишга ундаса-да, ижтимоий тармоқлар ва турли сайтлар орқали тарқалаётган “мўъжизавий” даъволарнинг аксарияти илмий асосдан йироқ. Бундай маҳсулотларни назоратсиз ва онгли режасиз қўллаш жиддий соғлиқ муаммоларига олиб келиши мумкин. Кило камайтириш — нафақат эстетик, балки умумий саломатликка тааллуқли жараён; шунинг учун уни шифокор ёки диетолог назоратисиз юритиш юрак-қон томир тизими ва гормонал мувозанат каби кўплаб тизимларга салбий таъсир кўрсатади.
Mavzu davomida
Озиш дориси нима?
Озиш дорилари — ёғ ёқилишини тезлаштириш, иштаҳани сусайтириш ёки ҳазм тизимига аралашиб вазн ташлашни енгиллаштириш мақсадида қўлланадиган фармакологик воситалар. Улар ретсептли ёки ретсептсиз сотилиши мумкин ва турли таъсир этувчи моддаларга эга бўлади.
Бу дорилар таркибида:
- термогеник (тана ҳароратини ошириб ёғ ёқилишини кучайтирувчи),
- лаксатиф (лахативе) — ичак ҳаракатини тезлаштирувчи,
- диуретик (диуретик) — сийдик ҳайдовчи,
- серотонин даражасини ўзгартирувчи моддалар бўлиши мумкин.
Афсуски, кўплаб озиқлаштирувчи таблетка Соғлиқни сақлаш вазирлиги ёки АҚШ Озиқ-овқат ва дори-дармонлар бошқармаси (ФДА) каби расмий идоралар томонидан тасдиқланмасдан ҳам бозорга чиқарилиб, интернетда осон топилади. Бу эса фойдаланувчиларни катта соғлиқ хатарларига дучор қилади. Тез таъсир ваъдалари берилса ҳам, бундай маҳсулотлар узоқ муддатда жиддий асоратларга олиб келиши мумкин.
Озиш дорисининг ножўя таъсирлари
Озиш дориларининг кўпчилиги таркиби ва организмдаги таъсир механизмларига қараб турлича ножўя таъсирлар чақириши мумкин. Айрим одамларда улар енгил кечса, бошқаларда ҳаёт учун хавфли даражага етиши эҳтимоли бор. Энг кўп учрайдиган ножўя таъсирлар:
Юрак ва қон айланиши муаммолари
Кўплаб озиш дорилари юрак уришини тезлаштиради. Бу юрак қиниши (палпитасиялар), юқори қон босими ва узоқ муддатда юрак хуружи хавфини оширади. Айниқса, юрак-қон томир касаллиги хавфи бўлган шахслар учун ниҳоятда хатарли.
Психологик ножўя таъсирлар
Баъзи дорилар нерв тизимини қўзғатади: ташвиш (анксиете, анхиетй), безовталик, уйқусизлик (инсомниа), ҳаттоки депрессия ва қарамлик (аддиктион)га олиб келиши мумкин.
Ҳазм тизими муаммолари
Иштаҳа пасайтирувчи ёки озуқа моддалари сўрилишини камайтирувчи воситалар кўнгил айниши, диарея (ич кетиши), қабзият, қорин оғришини келтириб чиқаради.
Жигар ва буйрак зарарланиши
Шифокор тавсиясисиз, назоратсиз қўлланадиган дорилар жигарда токсик таъсир кўрсатиб, яллиғланиш, жигар етишмовчилиги, шунингдек буйрак функсияси бузилишларига сабаб бўлиши мумкин.
Гормонал мувозанат бузилишлари
Айрим препаратлар гормонал балансга таъсир этиб, ҳайз сикли бузилиши, тери муаммолари, қалқонсимон без (тироид) функсияси ўзгаришларини чақиради.
Электролит дисбаланси
Диуретик таъсирли дорилар организмдан суюқлик ва электролитларнинг чиқишини кучайтиради; натижада ҳолсизлик, мушак крамплари, бош айланиши кузатилади.
Эслатма: Интернетдан олинадиган, таркиби номаълум маҳсулотлар бу хатарларни янада кучайтиради. Баъзиларида ҳатто тақиқланган моддалар аниқланади. “Табиий” деб таърифланган дорилар ҳам хавфсиз эмас — улар дори-дармонлар билан ўзаро таъсирлашиши ёки организмга зўриқиш келтириши мумкин.
Озиш дорисини билимсиз қўллаш
Ижтимоий тармоқлардаги “аввал-кейин” суратлари ва “тезда форма” ваъдалари кўплаб одамларни дори излашга ундайди. Аммо шифокор назоратисиз, фойдаланувчининг индивидуал ҳолатини инобатга олмасдан қабул қилинган воситалар кўпинча жиддий муаммоларни келтириб чиқаради. Ҳар бир инсоннинг метаболизми, гормонал ҳолати ва тиббий тарихи турлича; “ҳаммага бир хил фойда” бериши кутилган дори кўпроқ зарар етказиши мумкин.
Одатда билимсиз қўллаш онлайн ва ретсептсиз харид қилинган маҳсулотларда учрайди: уларнинг таркиби кўпинча ноаниқ, ёрлиқдаги рўйхатга мос келмайди ва соғлиқ учун хавфли бўлган қўшимчаларни ҳам ўз ичига олиши мумкин. Баъзи дорилар юрак ритмига таъсир қилувчи кимёвий моддаларни ўз ичига олади — бу айниқса гипертензия (юқори қон босими), диабет, юрак-қон томир хасталиги бўлганлар учун ҳаётий хавф туғдиради.
Қисқа муддатли натижага берилиб кетиш кескин вазн йўқотиш, мушак массасининг камайиши, иммунитетнинг сусайиши, гормонал бузилишлар каби оқибатларни келтириб чиқариши мумкин. Ҳаддан ташқари ёки тартибсиз қабул қилиш психологик қарамлик хавфини ҳам оширади.
Ретсепт билан бериладиган озиш дорилари соғломми?
Ретсепт асосида бериладиган препаратлар шифокор назоратида, маълум клиник кўрсатмалар бўлганда айрим беморлар учун фойдали бўлиши мумкин — аммо бу уларни “мутлақо соғлом” дегани эмас. Одатда бундай дорилар Тана массаси индекси (БМИ/ВКİ) 30 дан юқори бўлган семизлик (обезите, обеситй)ли шахсларга ёки БМИ/ВКİ 27 дан юқори бўлиб, диабет, гипертензия каби ҳамроҳ касалликлари бор одамларга буюрилади. Доза индивидуаллаштирилган, фойдаланиш чекланган муддатга режалаштирилади.
Шунга қарамай, ретсептли дориларнинг ҳам потенсиал ножўя таъсирлари бор: юрак қиниши, бош оғриғи, асабийлик, ошқозон-ичак шикоятлари ва бошқалар. Ҳар бир беморнинг метаболизми ва тиббий тарихи турлича бўлгани учун, ретсептли бўлса ҳам улар ҳамма учун хавфсиз эмас. Шифокор нафақат самарадорлик, балки хатарларни ҳам баҳолаши лозим.
Тез-тез сўраладиган саволлар
- Озиш дорисини неччи ёшдан ишлатиш мумкин? +
- Озиш дориси буйракларга зарар етказадими? +
- Озиш дориларининг зарарлари нималар? +
