by Пневмония – ўпка тўқималари яллиғланган суюқлиги билан тўлдирилади, кўпинча микробиал омиллари сабаб бўлади. Иситма, йўтал, балғам чиқариш, иштаҳани йўқотиш, ҳолсизлик, нафас қисилиши ва тез нафас олиш, кўкрак ва орқада оғриғи пневмония белгиларидир . Пневмония ҳали ҳам самарали микробларга қарши ва қўллаб-қувватловчи даволаш усулларига қарамай, ўлим даражаси юқори бўлган юқумли касалликдир.
Mavzu davomida
Одатда кимлар пневмония билан касалланади?
Пневмония айниқса мактабгача ёшдаги болаларда (5 ёшгача), 65 ёшдан ошган катталарда ва айниқса иммунитетни заифлаштирадиган сурункали касалликларга чалинганларда кенг тарқалган.
Ҳар йили дунёда 450 миллионга яқин одам пневмония билан касалланади. Пневмония ушбу беморларнинг тахминан 4 миллионининг ўлимига сабаб бўлади.
Пневмония қандай юқади?
Беморларнинг йўталиши ёки аксириши пайтида атрофга тарқаладиган сўлак томчилари соғлом одамларга юқиши мумкин бўлса, касаллик овқат ҳазм қилиш тизимидаги ёки оғиз-бурун муҳитидаги (флора) микроорганизмлар ўпкага етиб келганида ҳам пайдо бўлиши мумкин. Айни пайтда, инсон танасини ҳимоя қилишда рол ўйнайдиган иммунитет тизими касалликнинг шаклланишининг олдини олишда энг муҳим рол ўйнайди. Агар у етарли бўлмаса, у одамда касаллик белгилари пайдо бўла бошлайди.
Пневмониянинг белгилари қандай?
- Титроқ, иситма кўтарилади,
- Йўтал,
- Балғам чиқариш,
- Анорексия,
- Ҳолсизлик,
- Нафас қисилиши ва тез нафас олиш
- Кўкрак ва орқадаги оғриғи пневмония билан оғриган беморларда кузатиладиган аломатлардан биридир.
Оғир беморларда оғир нафас олиш қийинлишуви, паст қон босими, кам кислород туфайли тери ва лабларда кўкаришлар ривожланади.
Бундан ташқари;
- Бош оғриғи,
- Қўшимча оғриқлар,
- Қулоқ оғриғи,
- Қорин оғриғи ва диарея каби дастлаб пневмонияни кўрсатмайдиган аломатлар ҳам кузатилиши мумкин.
Ким пневмония хавфи остида?
Қариялар ва болалар пневмония, чекувчилар, оператсия қилинган одамлар энг муҳим хавф гуруҳини ташкил қилсада; КОАҲ, ўпка саратони, юрак, жигар ва буйрак етишмовчилиги, диабет, бошқа органлар саратони ва иммунитет танқислиги каби сурункали ўпка касалликлари билан оғриган беморлар хавф остида.
Пневмония қандай аниқланади?
Пневмония билан боғлиқ аломатлар бўлган бемор мутахассисга мурожаат қилиши керак. Чунки пневмония ташхисида йўқолган ҳар бир сония касалликнинг ҳалокатли оқибатларига олиб келиши мумкин. Бемор шифокорга мурожаат қилганда, пневмония билан боғлиқ белгилар ва аломатлар диққат билан ўрганилади ва текширилади. Кейинчалик баъзи лаборатория усуллари (айниқса, ўпка рентгенограммаси ва керак бўлганда ўпка томографияси) касалликнинг даражасини аниқлайди ва ташхис қўяди.
Пневмония қандай даволанади?
Пневмонияни даволаш касалликнинг оғирлигига ва қўзғатувчиси деб ҳисобланган микроорганизмга қараб режалаштирилади.
Мавжуд хавф омиллари ва сабаб бўлиши мумкин бўлган микроорганизмларни ҳисобга олган ҳолда беморларга антибиотиклар билан даволаш буюрилади. Ушбу муолажаларни тегишли дозаларда мунтазам равишда қўллаш даволанишнинг муваффақияти учун жуда муҳимдир. Антибиотик билан даволаш қўзғатувчи ва касалликнинг оғирлигига қараб, шифокор томонидан тавсия этилган муддат давомида қўлланилиши керак. Умуман олганда, 5-7 кунлик муолажалар етарли, аммо баъзида оғир пневмония ташхиси қўйилган беморларга 3-6 ҳафта антибиотиклар билан даволаш мумкин.
Агар бемор уйда даволанаётган бўлса ва иситма 72 соат ичида пасаймаса ва шикоятлар сезиларли даражада кўпайган бўлса, даволовчи шифокор билан яна маслаҳатлашиш зарур. Беморларга кўп суюқлик ичиш, дам олиш ва керак бўлганда антибиотиклар билан даволашдан ташқари, оғриқ қолдирувчи ва антипиретик препаратларни қўллаш тавсия этилади. Айниқса, нафас олиш етишмовчилиги ривожланаётган пневмония беморларида кислородли муолажалар ва нафас олиш асбобларидан фойдаланиш биринчи ўринга чиқиши мумкин. Шифокор тавсиясидан ташқари антибиотикларни ишлатиш, айниқса тескари таъсир қилиши ва жиддий ён таъсири нуқтаи назаридан жуда зарарли.
Пневмониянинг олдини олиш усуллари қандай?
Иммунитет тизимини мустаҳкам ушлаб туриш пневмониянинг олдини олишда ва касаллик пайдо бўлганидан кейин даволанишнинг муваффақиятли натижаларида самарали бўлади. Сурункали касалликларга чалинганларнинг мунтазам равишда кўрикдан ўтишлари, тамаки маҳсулотлари ва спиртли ичимликларни истеъмол қилмасликлари, мунтазам ва тўғри ухлашлари, мустаҳкам иммунитет учун мувозанатли ва соғлом овқатланишлари жуда муҳимдир. Иммунитет тизимини мустаҳкамлашнинг муҳим усулларидан бири бу эмлашдир. Пневмониянинг олдини олишда ҳар йили сентябр ва октябр ойларида пневмококк (пневмония) ваксинаси ва гриппга қарши ваксиналарни олиш муҳим аҳамиятга эга.
Пневмонияга қарши эмлаш пневмония ривожланишида тез-тез аниқланадиган омиллардан бири бўлган микроорганизм турларидан ҳимоя қилувчи вактсинадир. Қандли диабет, юрак хасталиги ва буйрак етишмовчилиги каби сурункали касалликларга чалинганлар, 65 ва ундан катта ёшдагилар, ёш болалар ва ҳомиладор аёллар пневмониянинг олдини олиш учун албатта пневмококкга қарши эмлашлари керак.
