by Тери куйишини даволаш фақат шифокор томонидан амалга оширилиши мумкин. Даволаш усули танланаётганда муаммонинг оғирлик даражаси эътиборга олинади. Ўрта даражадаги куйишларда одатда антибиотик сақловчи суртма (мази)лар ва оғриқ қолдирувчи дори воситалари ёзиб берилади.
Тери куйишига яхши таъсир қиладиган усулларнинг энг бошида куйишга сабаб бўлган омилни бартараф этиш туради. Кимёвий модда, кислота, ҳаддан ташқари совуқ ёки жуда юқори иссиқлик каби омиллар туфайли тери куйиши юзага келиши мумкин.
Тери билан одатда тегмаслиги керак бўлган моддалар узоқ вақт давомида бевосита алоқада бўлса, терида зарар етказувчи ҳолат пайдо бўлиши мумкин. Бундай таъсир терига доимий шикаст етказиши эҳтимоли мавжуд бўлгани учун, у жиддий соғлиқ муаммоси сифатида баҳоланади.Шу билан бирга, тери куйишининг турли даражалари бўлиши, аломатлар ўзгариши ва ҳар бир организмнинг куйишга жавоби турлича бўлишини инобатга олиш керак. Даволаш бўйича сизга фақат шифокор ёрдам бера олишини унутманг.
Mavzu davomida
Тери куйишининг белгилари нималар?
Ҳар бир куйишнинг оғирлик даражаси ҳар хил бўлганлиги сабабли, даволаш учун қўлланадиган усуллар ҳам фарқ қилади. Тери куйишининг энг кенг тарқалган белгиларидан бири – ташқи кўринишнинг ўзгаришидир.
Куйишдан таъсирланган соҳа қуруқ, қизариб, шиш пайдо бўлган кўринишга келади. Шу билан бирга, ичида сув ёки қон тўпланган пуфакчалар пайдо бўлиши ҳам тери куйишининг белгиларидан биридир.
Тери рангининг ўзгариши, очиқ яра кўриниши, инфексия, кўнгил айниши, бош айланиши ва иситма ҳам тери куйишидан кейин юзага келиши мумкин бўлган белгилар жумласига киради.
Бундай аломатларга дуч келсангиз, албатта соғлиқни сақлаш муассасасига мурожаат қилишингиз керак.
Тери куйишининг сабаблари
Тери куйишига олиб келиши мумкин бўлган омиллар орасида:
- Терининг алангага ўхшаш юқори иссиқлик манбалари билан тўғридан-тўғри алоқага кириши,
- Электр токи ёки нурланиш (радиатсия) билан алоқа қилиш,
- Қуёш нурларида мавжуд бўлган УВА ва УВБ нурлари,
- Жуда совуқ ҳавода мос бўлмаган кийимларда узоқ вақт ташқарида, ҳаракатсиз қолиш,
- Кимёвий моддалар ва кислоталар.
Кутилмаганда юз берадиган бахтсиз ҳодиса, эҳтиётсизлик ёки нотўғри, билимсиз фойдаланиш туфайли ҳам юқоридаги сабабларга боғлиқ тарзда тери куйиши бошдан кечирилиши мумкин. Куйишга нима сабаб бўлгани юзага келган муаммонинг жиддийлигини ҳамда даволашда нималарга алоҳида эътибор бериш кераклигини белгилайди.
Куйишдан кейин тиббиёт муассасасига мурожаат қилганингизда сизга бериладиган биринчи савол – куйишнинг айнан қандай сабаб туфайли юзага келгани бўлади.
Куйиш хавфи туғдириши мумкин бўлган ҳолатларга нисбатан олдиндан эҳтиёт чораларини кўриш, эҳтимолий куйиш ҳолатида эса биринчи ёрдамни қандай кўрсатиш кераклиги бўйича хабардор бўлишга алоҳида эътибор беришингиз керак.
Тери куйишини қандай даволаш мумкин?
Кўпчилик куйиш ҳолатларида энг кўп танланадиган биринчи ёрдам усули – совуқ компресс қўйишдир.
Шунингдек, куйган жойни совуқ сув остида ушлаб туриш ҳам кейинги жараёнларда юзага келиши мумкин бўлган шикастланиш даражасини камайтириш, оғриқ ёки ачишишни минималлаштиришда сизга ёрдам бериши мумкин. Бироқ бу усул фақат кимёвий модда ёки жуда юқори иссиқлик сабабли юзага келган куйишлар учун тўғри келади.
Айниқса “совуқ куйиши” сифатида баҳоланадиган тери куйишларида совуқ компресс эмас, иссиқ компресс қўлланиши керак.
Шу сабабли тери куйишини даволаш ва биринчи ёрдам кўрсатиш масаласида бундай ҳолатни яхши биладиган, хабардор инсон томонидан амалиёт бажарилгани анча маъқул.
Айниқса оғир (шиддатли) куйишларда имкон бўлса, биринчи ёрдамни кўрсатиш учун тиббиёт ходимининг келишини кутиш, кейинги босқичларда пайдо бўлиши мумкин бўлган жиддий ва қайтариб бўлмайдиган шикастланишларнинг олдини олишга ёрдам беради.
Тери билан қайнаган сув, аланга каби жуда юқори иссиқлик манбаи ёки кимёвий модда алоқа қилганида, зарар кўрган соҳани тоза ва совуқ сув билан чайиш керак.
Бу – тўғри биринчи ёрдам ҳисобланади. Шу билан бирга, агар куйган жой устида кийим бўлса, биринчи ёрдамдан олдин бу кийимни ечиб, жойни очиш лозим.
Бироқ баъзан куйиш сабабли юзага келган тери шикастланиши очиқ яра ҳосил қилиши ва натижада ўша жойдаги кийимнинг терига ёпишиб қолишига олиб келиши мумкин.
Агар бундай ҳолат юз берса, кийимни ечиш учун жойни тортиб, зўрлаб ечишга уриниб, терига яна кўпроқ зарар етказишга ҳаракат қилиш – мутлақо қилинмаслиги керак бўлган ишдир.
Бундай вазиятда имкон қадар тезроқ соғлиқни сақлаш муассасасига боришингиз ва ёрдам сўрашингиз зарур.
Айниқса уй шароитида рўй берадиган энгил куйишларда одатда совуқ компрессдан кейин оғриқ ва ачишишда камайиш кузатилади. Биринчи ёрдамдан сўнг аломатларни кузатиб боришингиз керак; ёниш, ачишиш ёки оғриқ ҳисси давом этса, албатта тиббиёт мутахассисидан ёрдам олишингиз зарур.
Бундан ташқари, агар куйган соҳада увишиш (ҳиссизлик), ранг ўзгариши ёки иситма каби инфексия аломатларини сезсангиз, албатта шифокорга кўринишингиз керак.
Агар бу каби аломатлар бўлмаса ва оғриқ ҳисси камайган бўлса, енгил даражадаги тери куйишлари учун доимий тиббий ёрдам талаб қилинмаслиги мумкин.
Ҳар бир организмнинг ўзига хос эканини унутмасдан, зарур бўлган ҳолатларда албатта шифокорга мурожаат қилишга эътибор беришингиз лозим.
Тери куйишини қандай даволашади?
Тери куйишига энг кўп тавсия этиладиган усуллар – антибиотик сақловчи ва инфексияга қарши таъсир кўрсатадиган кремлар ҳамда оғриқ қолдирувчи дорилардир. Бироқ шифокор назоратисиз ва шифокор томонидан ёзиб берилмаган дориларни ишлатиш янада катта муаммоларга сабаб бўлиши мумкин.
Агар узоқ вақт давомида давом этадиган ва кучайиб бораётган оғриқни ҳис қилсангиз, куйган жойда очиқ яра ҳосил бўлганини кўрсангиз, тери куйишига хос аломатлардан ташқари гапиришда қийналиш, тўхтамаётган бош оғриғи ёки иситма каби муаммоларни сезсангиз, албатта сизга энг яқин соғлиқни сақлаш муассасасига мурожаат қилишингиз керак.
Тери куйишини даволаш фақат шифокор томонидан амалга оширилиши мумкин. Даволаш усули танланаётганда муаммонинг оғирлик даражаси инобатга олинади. Ўрта даражадаги куйишларда одатда антибиотик сақловчи суртма (мази)лар ва оғриқ қолдирувчи дори воситалари ёзиб берилади.
Бундан ташқари, агар куйган жойда очиқ яра пайдо бўлган бўлса, у аввал тозаланади, сўнгра бандаж (бинт) билан ёпилади ва мунтазам равишда боғлам (пансуман) қилиниши керак бўлади.
Шифокор томонидан ёзиб берилган дориларни мунтазам қабул қилиб, берилган тавсияларга тўлиқ амал қилган тақдирингизда ўртача 1–2 ой ичида тузалиш жараёни якунланади.
Учинчи даражали, жуда оғир куйишларни даволаш узоқ муддатли шифохона шароитида муолажаларни талаб қилиши, шунингдек тери кўчириб ўтказиш (тери транслантатсияси) каби жиддий оператсияларга эҳтиёж туғдириши мумкин.
Шунинг учун тери куйишининг даражаси ҳақида аниқ маълумотга эга бўлмасдан дорилар ёки суртма (мази)лардан фойдаланмаслигингиз, бундай ҳолатларда албатта сизга энг яқин соғлиқни сақлаш муассасасига мурожаат қилишингиз керак.
Кўп бериладиган саволлар
Терига қайнаган сув тўкилса, куядими?
Тери куйишининг энг асосий сабабларидан бири – терининг қайнаган сув билан узоқ муддатли бевосита алоқа қилишидир. Тананинг исталган қисмига қайнаган сув тўкилганида, агар ўша жойда кийим бўлса, аввало у ерни очиш, сўнгра совуқ компресс қўйиш керак бўлади.
Қайнаган сув билан алоқа бўлганидан кейин биринчи ёрдам тўғри кўрсатилмаса, доимий ҳис йўқолиши ва чандиқ излари каби исталмаган оқибатлар юзага келиши мумкин.
Куйиш тери тўқималарини эрозия қиладими?
Инсон танаси тери билан қопланган. Энг катта орган сифатида тери ташқи омилларга биринчи бўлиб таъсир қилади, бу эса куйиш каби хавфларга кўпроқ мойил бўлади. Куйишлар совуқ ёки иссиқлик каби омиллар ёки кимёвий моддалар туфайли юзага келиши мумкин. Куйиш содир бўлганда, тери тўқималари эрозияланади. Агар биринчи ёрдам тўғри кўрсатилса ва кейинги даволаш куйиш учун мос бўлса, эрозияланган тўқималар тузалиб, чандиқ пайдо бўлиш эҳтимолини камайтиради. Бироқ, тасодифий аралашув ёки аралашмаслик доимий чандиқларга олиб келиши мумкин.
Куйган терини даволаш мумкинми?
Иккинчи ва учинчи даражали куйишлар, айниқса, даволанишдан кейин ҳам терида из қолдириши мумкин. Бундай ҳолларда лазер ёки дермокосметик маҳсулотлар каби эстетик даволаш усуллари зарур бўлиши мумкин.
