by Чақалоқ коликаси — бу янги туғилган чақалоқларда учрайдиган оғриқли ҳолат бўлиб, у кўпинча бола туғилгандан сўнг биринчи ҳафталарда юзага келади. Бу ҳолатда бола сабабсиз равишда кўп йиғлайди, гарчи унинг овқатланган, таглиги алмаштирилган, қучоқда ушлаб турилган бўлса ҳам. Колика одатда 3 ҳафталикдан бошлаб бошланиб, 3 ойга келиб аста-секин камаяди. Бу ҳолат ота-оналар учун жуда ташвишли бўлиши мумкин, чунки чақалоқ тинимсиз йиғлайди ва ҳеч қандай тасалли ёрдам бермаслиги мумкин.
Mavzu davomida
Коликанинг белгилари
Чақалоқ коликаси бошқа ҳолатлардан фарқланадиган аниқ белгилар билан намоён бўлади. Бола одатда бир кунда 3 соатдан ортиқ йиғлайди, бу ҳолат ҳафтасига камида 3 марта такрорланади ва бу 3 ҳафтадан ортиқ давом этади. Бола йиғлаётганда оёқларини қоринга тортади, юзи қизаради, қорни қаттиқлашган бўлади. Йиғлаш аксарият ҳолларда кечки пайтга тўғри келади. Уйғунлик ва овқатланишдан кейин йиғлаш кучайиши мумкин.
Коликанинг сабаблари
Чақалоқ коликаси аниқ бир сабабга боғланмаган, бироқ бир қанча назариялар мавжуд. Энг кенг тарқалган сабаблар ичида овқат ҳазм қилиш тизимининг етилмаганлиги, ичакларда газ йиғилиши, онанинг истеъмол қилган озиқ-овқатларига чақалоқнинг сезувчанлиги, овқатланиш техникаси билан боғлиқ муаммолар, аллергия ёки лактоза интолеранси каби ҳолатлар мавжуд. Баъзида руҳий омиллар, масалан, чақалоқнинг сезгирлиги ёки атроф-муҳитдаги шовқин, ёруғлик ҳам бу ҳолатни кучайтириши мумкин.
Онанинг овқатланиши ва колика
Эмизикли чақалоқларда коликага онанинг истеъмол қилаётган овқатлари ҳам сабаб бўлиши мумкин. Масалан, сут маҳсулотлари, кофеин, карам, пиёз, дуккаклилар, шоколад чақалоқда газ ҳосил бўлишини кучайтириши мумкин. Шунинг учун она ўз овқатланиш ратсионини таҳлил қилиб, чақалоқнинг ҳолатига қараб муайян маҳсулотларни вақтинчалик чеклаши мумкин. Бу жараёнда онанинг тўғри овқатланиши ва етарли суюқлик қабул қилиши муҳим.
Сунъий озиқлантирилаётган чақалоқларда колика
Агар чақалоқ сунъий аралашмалар билан озиқлантирилаётган бўлса, коликага аралашманинг таркиби сабаб бўлиши мумкин. Баъзида сут аралашмаси болага тўғри келмаслиги, таркибидаги оқсиллар ёки бошқа моддалар организмда ножўя реаксияларни келтириб чиқариши мумкин. Бундай ҳолатда педиатр билан маслаҳатлашган ҳолда аралашмани ўзгартириш тавсия этилади. Махсус газ камайтирувчи ёки аллерген бўлмаган аралашмалар мавжуд.
Колика билан боғлиқ хавфли ҳолатлар
Колика одатда хавфли эмас, аммо уни бошқа касалликлардан ажратиш зарур. Агар чақалоқнинг ҳарорати кўтарилса, нажаси ғалати кўринишда бўлса, қусиш бўлса, вазни ортмаётган бўлса, ҳушёр эмасдек кўринса — бу ҳолатлар колика эмас, балки бошқа муаммо бўлиши мумкин. Шундай ҳолларда зудлик билан шифокорга мурожаат қилиш зарур. Ташхисни фақат мутахассис қўйиши лозим.
Коликани камайтириш йўллари
Колика белгилари камайтириш учун бир нечта оддий усуллар мавжуд. Энг самарали усуллардан бири бу чақалоқни қорнига ётқизиб массаж қилишдир. Иссиқ (лекин куйишга олиб келмайдиган даражада) термофор ёки мато билан қоринни иситиш ҳам газларни чиқаришга ёрдам беради. Енгил юриш, тананинг ҳолатини ўзгартириш, мусиқали уйқу, чақалоқни тинчлантиришга хизмат қиладиган ритмик ҳаракатлар фойдали бўлиши мумкин.
Газ чиқарувчи дори воситалари
Баъзи ҳолларда шифокор тавсиясига кўра симетикон асосидаги газ чиқарувчи дорилар берилиши мумкин. Бу дорилар ичакдаги газ пуфакчаларини камайтириш орқали оғриқни енгиллаштиради. Бироқ ҳар қандай дорини чақалоққа беришдан олдин педиатр билан маслаҳатлашиш шарт. Шунингдек, пробиотиклар (масалан, Лактобасиллус реутери) ҳам баъзи чақалоқларда фойда бергани кузатилган, лекин уларнинг таъсири ҳар бир болада ҳар хил бўлиши мумкин.
Эмизиш техникасининг роли
Тўғри эмизиш техникаси коликани олдини олишда муҳим аҳамиятга эга. Бола эмаётганида ҳаво ютиб юбормаслиги учун оғзи бутунлай эмчакни қамраб олган бўлиши керак. Эмизишдан сўнг чақалоқни қаддини тик қилиб тутиб, бехосдан ютилган ҳавони чиқариш (қайтариш) керак. Бу ҳолатда чақалоқнинг елкасига енгил уриш ёки белига енгил босим билан ёрдам бериш мумкин.
Руҳий ёрдам ва ота-оналар сабр-тоқати
Чақалоқ коликаси ота-оналарнинг психологик ҳолатига ҳам таъсир қилади. Узоқ давом этувчи йиғи, бола тинчланмаслиги, тун-у кун ҳолат такрорланиши асабийлашув, чарчоқ ва тушкунликка олиб келиши мумкин. Шунинг учун ота-оналар ўзларига ҳам ғамхўрлик қилишлари, навбатма-навбат дам олишлари муҳим. Яқинлар, қариндошлар ёрдамидан фойдаланиш керак. Баъзида ота-оналар ўзларини айбдор ҳис қилишлари мумкин, лекин колика боланинг соғлом ривожланаётганлигини инкор этмайди.
Қачон шифокорга мурожаат қилиш керак
Колика одатда 3-4 ойликда ўз-ўзидан йўқолади, аммо қуйидаги ҳолатларда дарҳол шифокорга мурожаат қилиш керак: чақалоқнинг тана ҳарорати 38°К дан юқори бўлса, нажасида қон кўринса, тез-тез қусса, ҳушёрлик даражаси пасайса, нафас олишда қийинчилик бўлса, тез-тез иштаҳаси йўқолса. Бундай аломатлар жиддий касаллик белгилари бўлиши мумкин.
Профилактика чоралари
Коликани тўлиқ олдини олиш ҳар доим ҳам мумкин эмас, аммо айрим чоралар ёрдамида хавфни камайтириш мумкин. Онанинг ҳомиладорлик ва эмизиш даврида соғлом овқатланиши, чақалоқни эмизишда тўғри позитсиялардан фойдаланиш, ҳар бир эмизишдан кейин бола ҳавони чиқариши учун имкон бериш, бола ётадиган муҳитнинг тинч ва хавфсиз бўлиши каби омиллар колика хавфини камайтиришга хизмат қилади.
Колика давридан сўнг
Кўпчилик ҳолларда колика боланинг ривожланишига салбий таъсир кўрсатмайди. Бу ҳолат вақтинчалик бўлиб, бола катталашгани сайин организми етилади ва ичак фаолияти яхшиланади. Колика ортда қолганидан сўнг бола кўпроқ ухлайди, тинчроқ бўлади ва ота-оналар ҳам хотиржамликка эришади. Бу даврда ота-оналарнинг сабрли бўлиши ва фарзандларига меҳр билан ёндашиши муҳим.
