Эбола вируси: юқиши, белгилари ва даволаш

Эбола вируси филовиридае оиласига мансуб вирус бўлиб, Эбола вируси касаллигини (ЭВД) келтириб чиқаради. Одамлар ва ҳайвонлар орасида юқадиган бу касаллик айниқса Африка қитъасида тез-тез учрайди. Ушбу мақолада Эбола вируси ҳақида асосий маълумотлар, вирус қандай юқиши, касалликнинг белгилари, диагностикаси ва даволаш ҳақида батафсил маълумот берилади.

Эбола вируси нима?

Эбола вируси 1976 йилда Марказий Африкадаги Эбола дарёси яқинида топилган. Бу вирус филовиридае оиласига мансуб РНК вируси бўлиб, беш хил тури мавжуд: Судан, Заире, Таиланд ўрмони, Бундибугё ва Рестон. Эбола вируси ҳаёт учун хавфли қон кетишига олиб келадиган иситмали касалликни келтириб чиқаради, 50% дан 90% гача ўлимга олиб келади. Бу вирус филовируслар оиласига мансуб РНК вирусидир. Биринчи эпидемия пайтида 260 га яқин одам касалликдан вафот этди.

Эбола вируси қандай юқади?

Эбола вируси касалланган ҳайвонларнинг қон, нажас, сийдик, тер, сўлак, сперма ва бошқа тана суюқликлари орқали юқиши мумкин. Одамлар Эбола вируси билан касалланган ҳайвонлар билан алоқа қилганда ёки инфектсияланган одамларнинг тана суюқликларига дучор бўлганда юқиши мумкин. Бундан ташқари, юқтирган одамлар томонидан ишлатиладиган нарсалар ёки юзалар ҳам вирусни олиб юриши мумкин. Эбола вируси нафас йўллари орқали юқмайди.

Эбола касаллигининг белгилари

Эбола вируси инфектсияси инкубатсия даври деб аталадиган даврда ҳеч қандай аломат кўрсатмаслиги мумкин. Бироқ, инкубатсия даври тугагандан сўнг, касаллик белгилари тезда пайдо бўлади. Эбола касаллигининг белгилари орасида иситма, бош оғриғи, қусиш, диарея, қорин оғриғи, заифлик, бўғимларда оғриқ, томоқ оғриғи, нафас қисилиши, йўтал, ҳиқичоқ, қон кетиш ва тошмалар мавжуд.

Эбола ташхиси

Эбола вируси инфектсиясининг ташхиси касаллик белгилари, касал одам билан алоқа қилиш, касал одамнинг қонида антикорларни аниқлаш ёки вирусли РНКни аниқлаш орқали амалга оширилади.

Эбола касаллигини даволаш

Эбола вируси инфектсиясини даволаш учун махсус дори йўқ. Бироқ, инфектсияланган одамларни даволаш симптоматик терапия орқали амалга оширилади. Беморларни электролитлар мувозанатини тузатиш, оғриқни йўқотиш ва инфектсияларни назорат қилиш каби симптоматик даволаш усуллари қўлланилади.

Эбола вируси инфектсиясини даволаш учун ишлатиладиган баъзи экспериментал дорилар ва вактсиналар ҳам мавжуд. Буларга ЗМапп, ремдесивир, фавипиравир ва артесунат каби препаратлар киради. Бироқ, бу дорилар ҳали ҳам клиник синовларда баҳоланмоқда ва уларнинг тўлиқ таъсири ва хавфсизлиги бўйича кўпроқ тадқиқотлар талаб этилади.

Эбола вируси инфектсиясини даволаш юқтирган одамнинг соғлиғига, инфектсиянинг оғирлигига ва касалликнинг кечишига қараб ўзгаради. Юқтирилган одамлар одатда юқумли касалликлар бўйича мутахассис томонидан даволанади.

Эбола вирусидан ҳимоя қилиш

Эбола вирусидан ҳимояланиш учун баъзи эҳтиёт чораларини кўриш мумкин. Касалликка чалинган ҳайвонлар ва одамлардан узоқроқ туриш, гигиена қоидаларига эътибор бериш, касал одамлар билан алоқа қилмаслик, касалланган одамлар томонидан ишлатиладиган нарсаларни бошқаларга бермаслик каби эҳтиёт чораларини кўриш мумкин. Эбола вирусига қарши эмлаш ҳам мавжуд ва бу ваксинани мунтазам равишда қўллаш вирусли инфектсиянинг олдини олишда самарали бўлиши мумкин.

Хулоса қилиб айтганда, Эбола вируси инфектсияси жиддий касаллик бўлиб, айниқса Африка қитъасида тез-тез учрайди. Эбола вируси касалланган ҳайвонларнинг қон, нажас, сийдик, тер, сўлаги, сперма ва бошқа тана суюқликлари орқали юқиши мумкин. Эбола вируси инфектсиясини даволашнинг ўзига хос усули йўқ, инфектсияланган одамларни даволаш эса симптоматик терапия билан амалга оширилади. Эбола вирусидан ҳимояланиш мақсадида гигиена қоидаларига эътибор бериш, касаллар билан алоқа қилмаслик, касалланганлар ишлатадиган нарсаларни бошқаларга бермаслик каби эҳтиёт чораларини кўриш мумкин.