Yuvish vositalariga allergiya 

Ювиш воситаларига аллергия 

Ювиш воситаларига нисбатан аллергик реаксия янги ювилган кийимлар кийилгандан сўнг қичишадиган, қизариб тошма пайдо бўлишига сабаб бўлиши мумкин. Ювиш воситаларига аллергия белгилари қўлтиқ ости каби тананинг айрим жойларига таъсир қилиши ёки кийим тегадиган барча соҳаларга тарқалиши мумкин.

Ювиш воситаларига нисбатан аллергик реаксия янги ювилган кийимлар кийилгандан сўнг қичишадиган, қизариб тошма пайдо бўлишига сабаб бўлиши мумкин. Ювиш воситалари таркибидаги моддаларга аллергик реаксия, ҳатто йиллар давомида ишлатиб келган бир бренд бўлса ҳам, тўсатдан ривожланиши мумкин. Ювиш воситаларига аллергия белгилари қўлтиқ ости каби тананинг айрим жойларига таъсир қилиши ёки кийим тегадиган барча соҳаларга тарқалиши мумкин. Ювиш воситаларига бўлган аллергия ёки сезувчанлик илк маротаба таъсирга учраганда ҳам, такрорий таъсирланишлардан кейин ҳам ривожланиши мумкин. Хушбўй ҳид ва бўёқ қўшилмаган ювиш воситаларини ишлатиш орқали кир ювиш воситаларидан келиб чиқадиган тошмаларни олдини олиш мумкин.

Ювиш воситаларига аллергия нима?

Ювиш воситаларига аллергия — айрим одамларда учрайдиган ва бунинг оқибатида организм (тана) реаксияга киришадиган аллергия туридир.
Аллергияси бор шахс қайси ювиш воситаларига аллергияси борлигини билиши керак. Аллергия келтириб чиқарадиган ювиш воситалари ишлатилаверилса, ювиш воситаларига аллергия давом этади.
Юзага келган аллергиянинг оғирлиги ва таъсири одамдан одамга фарқ қилиши мумкин.
Ювиш воситаларига аллергия, албатта, муайян бир брендга аллергиянгиз бор дегани эмас.
Ювиш воситаларига бўлган аллергиянгиз, унинг таркибида бир ёки бир нечта модда бўлганда аллергик реаксия чақириши мумкин. Ювилган кийимларни кийганингизда танангиз контакт дерматит (контакт дерматитис) деб аталадиган нохуш реаксияни кўрсатиши мумкин.
Ўтказилган тадқиқотлар ювиш воситалари нафақат тери муаммоларини, балки ўпкадаги ҳужайраларни ҳам қўзғатиши (таҳриқлаши) мумкинлигини, бу эса астма ёки бошқа аллергик реаксияларга олиб келиши мумкинлигини кўрсатади.

Ювиш воситаларига аллергия белгилари нималардан иборат?

Ювиш воситаларига нисбатан аллергик реаксиялар танада айрим аломатларни келтириб чиқариши мумкин. Катталарда ювиш воситаларига аллергия белгилари қуйидагича бўлиши мумкин:

  • Терида қизариш пайдо бўлади.
  • Тери атрофида тирнашиш кузатилади.
  • Кучли қичишиш пайдо бўлади.
  • Ювиш воситалари таъсир қилган тана қисмида шиш пайдо бўлади.
  • Терида иссиқлик ортиши (қизиш) кузатилади.
  • Ювиш воситаларидаги ҳидлар, консервантлар, бўёқлар ва бошқа кимёвий моддалар болаларда ҳам, катталарда ҳам тери тирнашишига сабаб бўлиши мумкин.
  • Ювиш воситалари таъсир қилган жойга текканда оғриқ сезилади.

Тери юзасида пуфакчалар пайдо бўлиши ҳам мумкин. Бундай симптомлар ювиш воситаларига аллергия билан боғлиқ белгилардан бўлиши эҳтимол. Ювиш воситаларига доимий марузият бўлса, бу белгилар сақланиб туриши мумкин. Ювиш воситаларига таъсирланиш тўхтатилгандан кейин ҳам аллергия оқибатлари ҳафталаб давом этиши мумкин.

Ювиш воситаларига аллергия белгилари аллергенга дуч келгандан бир неча соат ўтиб ҳам, 10 кун ичида ҳам пайдо бўлиши мумкин.

Ювиш воситаларига аллергия билан боғлиқ айрим тестлар ўтказилиши мумкин. “Ювиш воситаларига аллергия қандай аниқланади?” деган саволга жавобан ямоқ тести (патч тест) деб аталадиган аллергия тести кўрсатилади.

Ямоқ тести вақтида турли аллергенлар (аллергик реаксияга сабаб бўлиши мумкин бўлган моддалар) сақловчи бир қатор ямоқлар бел соҳасига (орқа томонга) лента билан ёпиштирилади.

Бу ямоқлар ёпиштирилган жойда қолиши ва ҳўл бўлмаслиги керак. Ямоқ тести 5 кун давомида орқа томондан ечилмаслиги лозим. Шу даврда душ қабул қилинмаслиги ва ҳаддан ташқари терлаб кетмасликка эътибор берилиши керак.

Ямоқ тестидан 48 соат ўтгач, ленталар олинади. Мутахассис шифокор терингизни баҳолаб, манфий натижалар чиқишини кутади.

Кечиккан реаксияларни баҳолаш учун, яна 48 соат ўтгач, аллергик ҳолат қайта баҳоланади.

Агар ювиш воситаларига аллергия чақирувчи моддалардан бирига ёки бир нечтасига аллергиянгиз бўлса, ювиш воситаларига аллергия белгилари давом этади..

Ювиш воситаларига аллергия нима сабабдан юз беради?

Таркибида муайян моддалар бўлган ювиш воситалари аллергик реаксияларга сабаб бўлиши мумкин.

Ювиш воситаларига аллергияга олиб келиши мумкин бўлган кимёвий таркиблар: хушбўй ҳидларконсервантлар ва юзаки фаол моддалар (сурфактантс). Баъзи одамларда ювиш воситаларини ранг бериш учун ишлатиладиган бўёқларга ҳам аллергия бўлиши мумкин.

Катталарда ювиш воситаларига аллергия юзага келишининг сабабларини умумий тарзда қуйидагича санаш мумкин:

  • Контакт дерматит ва терининг шикастланиши:
    Контакт дерматит (контакт дерматитис) — совунлар, ўсимликлар ёки металл каби бевосита тегинадиган нарса сабаб бўладиган тери ҳолатидир. Оқартиргич (хлорли восита) ёки бошқа кимёвий моддалар билан тўғридан-тўғри алоқа кучли тери тирнашишига олиб келиши мумкин. Бу ҳолат кир ювиш воситаларига бўлган аллергия билан бир хил турдаги аллергия эмас. Кучли кимёвий модда билан алоқа таҳриқловчи контакт дерматит (ирритант контакт дерматитис) деб аталади. Маруз бўлган тана қисмидаги тери ҳужайралари шикастланади, бироқ иммун тизим билан боғлиқ аллергик реаксияни келтириб чиқармайди.
  • Ҳидлар (хушбўй моддалар):
    Кир ювиш воситалари ёқимли ҳид бериши учун уларга ҳид берувчи кимёвий моддалар қўшилади. Бу кимёвий моддалар аллергик реаксияга сабаб бўлиши мумкин. Ювиш воситаларини янада ёқимли ҳидли қилиш учун кўпинча қўшиладиган икки таркибий қисм мавжуд; улар гидропероксидлар (ҳйдроперохидес) деб аталади. Бу моддалар: ситрус асосли лимонен (лимонене) ва турли гул ҳидларини ҳосил қилувчи линалоол (линалоол). Ушбу моддалар ҳаводаги кислород билан аралашганда ҳидини тарқатади. Ювиш воситаларига аллергияси бўлган одамларда шу ҳид сабабли турли аломатлар кузатилиши мумкин.
  • Консервантлар:
    Консервантлар ифлосланишдан ҳимоя қилиш учун кир ювиш воситаларига қўшилади. Улар ювиш воситаларининг сақланиш муддатини узайтиради. Консервантлар ювиш воситаларига аллергияси бор одамларда айрим белгиларнинг пайдо бўлишига сабаб бўлиши мумкин.
  • Парабенлар:
    Парабенлар ҳам консервант ҳисобланадиган кимёвий бирикмадир. Бу кимёвий моддалар эндокрин тизимини бузувчи моддалар (эндокрине дисрупторс) бўлиши мумкин, деган фикр мавжуд. Бундай кимёвийлар танадаги гормонларни тақлид қилиши ёки улар билан ўзаро таъсирлашиши мумкин. Парабенларга аллергик реаксия камдан-кам учрайди.
  • Юзаки фаол моддалар:
    Юзаки фаол моддалар (сурфактантс) — кир ювиш воситаларида аллергик реаксияга сабаб бўлиши мумкин бўлган таркибий қисм. Улар доғларни парчалашга ва ювиш жараёнида матодан сувга ўтган кирларнинг яна кийимга қайта ёпишиб қолишини олдини олишга ёрдам беради. Айрим юзаки фаол моддалар ёғ асосли доғларни кетказишда ишлатилади. Баъзилари эса мато юмшатгич сифатида қўлланади. Юзаки фаол моддалар кир ювиш воситаларининг самарадорлигини оширади. Улар билан алоқа терининг тирнашишига олиб келиши мумкин. Қаттиқ (кучли) юзаки фаол моддалар сезгир терига эга одамларда кўпроқ тирнашиш чақириши мумкин.

Ювиш воситаларига аллергия қандай ўтади?

Ювиш воситалари таркибидаги моддаларга аллергик реаксия кўрсатсангиз, аллерголог шифокор кўригидан ўтишингиз керак.

Ювиш воситаларига бўлган реаксиялар қайси модда сабабли юзага келаётганини аниқлаш учун аллергия тести ўтказилади. Тест натижасида қайси кимёвий модда аллергик реаксия чақираётгани аниқланади.

Ювиш воситаларига аллергия белгилари даволаш учун крем, лосон ва дори воситалари буюрилиши мумкин.

Аниқланган аллерген моддалардан узоқ туриш орқали ювиш воситаларига аллергиянинг олди олиниши мумкин. Шунингдек, ювиш воситаларига аллергияси бор одамлар айрим жиҳатларга эътибор бериши лозим.

Шу тариқа ювиш воситаларига аллергиянинг таъсирини энг кам даражага тушириш мумкин. Ювиш воситаларига аллергияни олдини олиш учун айрим чоралар кўрилади. Умумий тавсиялар қуйидагилар:

  • Аллергия юзага келтирадиган маҳсулот таркибларини ишлатмаслик керак. Гипоаллерген деб тақдим этиладиган ёки сезгир тери учун махсус ишлаб чиқарилган маҳсулотлардан фойдаланиш лозим. Бу маҳсулотлар ювиш воситаларига аллергия хавфини камайтириши мумкин.
  • Кийимда ювиш воситалари қолдиғи тўпланишини камайтириш керак; кукун ювиш воситалари ўрнига суюқ ювиш воситаларини танлаш мумкин. Суюқ ювиш воситалари ювишдан сўнг камроқ қолдиқ қолдириши сабабли аллергия чақириш эҳтимоли пастроқ бўлиши мумкин.
  • Ювиш воситаларини ҳаддан ташқари кўп ишлатмаслик керак; тавсия этилган миқдорда ишлатишга эътибор беринг. Шунингдек, ишлатилган ювиш воситаларидан келиб чиқадиган аллергияни олдини олиш учун кийимларни яхшилаб чайиш керак. Айниқса қўл билан ювилганда ювиш воситалари билан алоқа кўпроқ бўлади. Имкон қадар ювиш воситаларига марузиятни камайтириш аллергик таъсирни пасайтириши мумкин.
  • Ишлатилаётган маҳсулот таркибига эътибор бериш керак; ювиш воситаларига аллергия ташхиси қўйилгач, аллергия сабабли реаксия бераётган маҳсулот ва кийимларни ишлатмаслик лозим. Кир ювиш воситаларини, шунингдек бошқа тозалаш ва гигиена маҳсулотларини алмаштириш ҳам керак бўлиши мумкин.

Тез-тез сўраладиган саволлар

Ювиш воситаларига аллергиядан келиб чиққан тошмалар қандай ўтади?

Ювиш воситаларига аллергия туфайли пайдо бўладиган белгилардан бири — терида кузатиладиган тошмалардир. Уларни камайтириш мумкин. Ювиш воситалари таъсир қилган жойни ҳидсиз совун билан совуқ сувда ювиш керак. Тери юзасини яхшилаб чайиш муҳим. Тери юзаси яхшилаб қуритилиши лозим. Ретсептсиз сотиладиган крем ёки малҳамларни терига суртмаслик керак. Кенг (бўш) кийимлар кийиш тошмаларни камайтириши мумкин. Шу каби чораларни қўллаш орқали ювиш воситаларига аллергиядан келиб чиққан тошмаларни камайтириш мумкин.

Ювиш воситаларига аллергияга қарши қўлланадиган табиий усуллар нималар?

Сода (карбонат) ва сирка табиий тозаловчи моддалар ҳисобланади. Ювиш воситаси ўрнига сода ва сиркадан фойдаланиш ювиш воситаларига аллергияга қарши қўллаш мумкин бўлган усуллардан биридир. Сода ва сирка ҳам аллергия келтириб чиқармайди, ҳам кийимларнинг табиий равишда ялтирашига ва юмшашига ёрдам бериши мумкин.

Яна бир табиий усул — ўзингиз ювиш воситасини тайёрлашКир содаси ва боракс ёрдамида ювиш воситаси тайёрлашингиз мумкин. Тайёрланган бу ювиш воситасида ҳид берувчи моддалар ҳам, бўёқлар ҳам бўлмайди. Шу сабабли у аллерген таркиб ҳосил қилмайди.