by Ўт пуфаги қориннинг ўнг томонида жигар остида жойлашган нок шаклидаги органдир. Ўт пуфаги жигар томонидан ишлаб чиқарилган ва ёғли овқатларни парчалаш учун ишлатиладиган сафро (ҳазм қилиш суюқлиги) деб аталадиган суюқликни сақлайди. Ўт пуфаги бу вазифа туфайли овқат ҳазм қилиш тизимида муҳим рол ўйнайди. Ўт пуфаги касалликларини келтириб чиқарадиган ва ўт пуфаги оператсиясини талаб қиладиган баъзи ҳолатлар; ўт пуфагида тошлар, яллиғланишлар ва ўсмалар иштирок этиши мумкин. Ушбу ҳолатлардан келиб чиққан белгиларнинг бошида қорин оғриғи, шишиш, терининг ва кўзнинг сарғайиши бўлиши мумкин.
Ўт пуфаги жарроҳлиги, тиббиётда холетсистектомия деб ҳам аталади, асосан ўт пуфагини олиб ташлаш жарроҳлик оператсияси. Ўт пуфаги оператсияси симптомларнинг оғирлигига ва беморнинг умумий соғлиғига қараб фавқулодда ёки режалаштирилган тарзда амалга оширилиши мумкин. Агар оператсия зарур бўлганда амалга оширилмаса, бу ҳолат ёмонлашиши ва ҳаёт учун хавфли бўлиши мумкин. Жарроҳлик одатда икки хил турдаги, лапароскопик ва очиқ жарроҳликда амалга оширилади. Ҳар икки турдаги жарроҳлик умумий беҳушлик остида амалга оширилади.
Mavzu davomida
Ўт пуфагининг лапароскопик жарроҳлиги
Лапароскопик жарроҳлик ўт пуфаги жарроҳлигида қўлланиладиган энг кенг тарқалган усулдир. Ушбу усулда қорин бўшлиғида маълум жойлардан 2-3 см кенгликдаги кесмалар қилинади. Оператсияни амалга ошираётган жарроҳ ўт пуфагига етиб бориш учун КО₂ (карбонат ангидрид гази) ёрдамида қорин бўшлиғини шиширади. Қорин бўшлиғининг ички қисмини мониторда кўриш учун ёруғлик ва камерали асбоб кесмалардан бирига киритилади. Бошқа кесма орқали жарроҳлик асбоблари киритилади ва ўт пуфаги чиқарилади. Бутун жараён 1-2 соат ичида якунланади. Лапароскопик жарроҳликда кичикроқ кесма бўлгани учун беморларнинг ўртача 2 ҳафтада тузалиб кетиши ва оператсия излари қисқароқ вақт ичида йўқ бўлиб кетиши мумкин.
Очиқ ўт пуфаги жарроҳлиги
Очиқ жарроҳлик – бу лапароскопик усулни қўллаш мумкин бўлмаган баъзи ҳолларда қўлланиладиган жарроҳлик тури. Бундай ҳолатларга илгари даволанмаган ва ҳали тузалмаган жарроҳлик жароҳатлари ёки лапароскопик жарроҳлик йўли билан ўт пуфагига етиб бўлмайдиган ҳолатлар мисол бўла олади. Очиқ жарроҳлик билан қорин бўшлиғида 10 дан 20 см гача кенгликдаги катта кесма очилади. Ўт пуфаги жарроҳлик асбоблари билан чиқарилади. Агар керак бўлса, жарроҳ оператсия давомида ортиқча сафро суюқлигини назорат қилиш учун бир нечта дренажларни киритиши мумкин. Очиқ ўт пуфаги жарроҳлиги 1-2 соат ичида якунланади ва беморлар 5-6 кун давомида касалхонада қолиши мумкин. Тўлиқ тикланиш ўртача 6 дан 8 ҳафтагача бўлади.
Ўт пуфаги жарроҳлиги ўтказиладиган ҳолатлар қандай?
Ўт пуфагини оператсия қилишни талаб қиладиган вазиятларда ўт пуфагидаги тошлар туфайли кучли бел оғриғи пайдо бўлади. Ушбу турдаги оғриғи кучли ва тўсатдан бошланадиган турдаги. Қорин оғриғи баъзида овқат ҳазм қилиш муаммолари, кўнгил айниши, қайт қилиш ва иситма билан бирга бўлиши мумкин. Беморларда ушбу шикоятларни келтириб чиқарадиган ва оператсияни талаб қиладиган баъзи ҳолатлар қуйидагилардир:
- Ўт пуфагидаги тошлар: ўт пуфагида пайдо бўладиган қаттиқ зарралар. Ўт пуфагида сақланадиган ўтнинг турғунлиги ва тузилишининг бузилиши ўт пуфагида тош пайдо бўлишига олиб келади. Ўт пуфагидан тошлар чиққанда, улар ўт пуфагини тўсиб қўйиши ва у ерда яллиғланишни келтириб чиқариши мумкин.
- Ўсимта: Ҳар қандай ўсимта ҳужайраси ўт пуфагидан нормал ўт суйқулиги оқишига халақит бериши мумкин. Ўт пуфагидаги ўсмалар сафро тўпланишига олиб келади, бу оператсияни талаб қилади.
- Ўт йўлларининг обструктсияси : ўт йўлларининг обструктсияси ўт пуфагидаги тошлар ва қалинлашган сафро тўқималари туфайли холетсиститга (ўт пуфагининг яллиғланиши) олиб келиши мумкин. Шунингдек, ўт йўлларининг обструктсияси; Бундан ташқари, сафро йўлларининг чандиқлари (ёпишиши) ёки эгилиши натижасида пайдо бўлиши мумкин.
- ИНФЕКТСИОН: ОИТС ва баъзи вирусли инфектсиялар ўт пуфагининг шикастланишига олиб келиши мумкин.
- Баъзи касалликлар: Оғир бўлган баъзи касалликлар қон томирларига зарар етказиши ва ўт пуфагига қон оқимини бузиши мумкин.
Ўт пуфагидаги оператсия давомийлиги
Ўт пуфаги жарроҳлиги тахминан 1 ёки 2 соат давом этадиган жарроҳлик аралашувдир. Ушбу белгиланган вақт оператсия очиқ ёки ёпиқ бўлишидан қатъи назар, тахминан бир хил вақт ичида якунланади. Бироқ, баъзи ҳолларда, ўт пуфаги оператсиясининг давомийлиги фарқ қилиши мумкин. Бундай ҳолатларга мисол сифатида; беморнинг ёши, вазни, мавжуд касалликлари, умумий саломатлик ҳолати ёки оператсия вақтидаги асоратлар бўлиши мумкин. Ўт пуфаги жарроҳлиги одатда оператсиянинг мунтазам оператсиясига мувофиқ давом этадиган баъзи протседураларни ўз ичига олади. Буларга жарроҳликдан олдинги тайёргарлик, оператсиянинг ўзи ва оператсиядан кейинги тайёргарликлар киради.
Бундан ташқари, ўт пуфаги жарроҳлигининг тикланиш даври бажарилган оператсия турига қараб ўзгаради. Лапароскопик жарроҳликда ўша куни ёки эртаси куни бўшатиш мумкин. Қайта тиклаш ва нормал ҳаётга қайтиш тахминан 2 ҳафта. Очиқ жарроҳлик усулида тикланиш даври узоқроқ. Оператсиядан кейин 5-6 кун давомида касалхонада қолиш керак бўлиши мумкин. Тўлиқ тикланиш ва мунтазам машғулотларга қайтиш нима қилаётганингизга қараб 3-4 ҳафтадан 7-8 ҳафтагача давом этиши мумкин.
Ўт пуфаги жарроҳлигининг асоратлари қандай?
Ўт пуфагидаги жарроҳлик амалиётидан сўнг, беморлар одатда ҳаётларини одатдагидек давом эттиришлари мумкин. Ўт пуфагини олиб ташлаш одамларда ҳеч қандай камчилик ёки соғлиқ муаммоларига олиб келмайди. Сақлаш учун жигардан ўт пуфагига оқиб тушадиган суюқликлар ўт пуфаги чиқарилгандан кейин сақланмасдан бевосита қонга аралаштирилади ва бу муаммо туғдирмайди. Бироқ, ҳар бир оператсиядан кейин бўлгани каби, ўт пуфаги оператсиясидан кейин ҳам вақтинчалик ва қисқа муддатли ён таъсирларни кўриш мумкин. Умуман олганда, ўт пуфаги оператсиясидан кейин кўриш мумкин бўлган баъзи асоратлар қуйидагилардир:
- Жарроҳлик ярасининг инфектсияси
- Қон кетиши
- Сафро йўлларининг шикастланиши
- Ингичка ва йўғон ичакнинг шикастланиши
Ушбу ножўя таъсирларга қўшимча равишда, баъзи беморлар оператсиядан кейин ривожланган асоратларни ривожланиши мумкин. Бироқ, бундай жиддий ён таъсири камдан-кам учрайди ва дарҳол тиббий ёрдам талаб қилади. Ўт пуфагидаги оператсиядан кейин шошилинч тиббий ёрдам талаб қиладиган баъзи ҳолатлар қуйидагилардир:
- Иситма 38 даражадан юқори
- Қаттиқ оғриқли ва шишган қорин
- Тери рангининг сарғайиши
- Оғриқ қолдирувчи воситалардан фойдаланишга қарамай, ўтмайдиган оғриқ
- Доимий йўтал ва нафас олиш қийинлишуви
- Жарроҳлик жароҳатидан қон, йиринг ва бошқа оқимлар келади
- Кўнгил айниши ва қайт қилиш
Агар ушбу аломатлардан бири ёки бир нечтаси кузатилса, кечиктирмасдан тез тиббий ёрдамга мурожаат қилиш керак.
Ўт пуфагидаги оператсиядан кейин нималарга эътибор бериш керак?
Ўт пуфаги оператсиясидан сўнг, беморлар қўллаши керак бўлган баъзи парвариш ва даволаш усуллари мавжуд. Уларни тўғри қўллаш жарроҳлик чандиғи ва бошқа ножўя таъсирлар, шунингдек, тикланиш жараёни тезроқ ўтишини таъминлайди. Ўт пуфаги оператсиясидан кейин эътиборга олиниши керак бўлган баъзи ҳолатлар:
- Жарроҳлик ярасини мунтазам равишда боғлаш
- Врач томонидан тавсия этилган дозада ва вақтда буюрилган дори-дармонларни қабул қилиш
- Кўп сув ичиш ва юқори толали, донли, оқсилга асосланган диета қилиш
- Ёғли, шакарли, кофеинли овқатлар ва ичимликлар ва сут маҳсулотларидан воз кечиш
- Кўп юриш
- Яхши дам олиш
Ўт пуфаги жарроҳлиги нархлари
Ўт пуфаги жарроҳлиги нархлари кўплаб параметрларга кўра фарқ қилиши мумкин. Оператсия нархини белгиловчи энг муҳим омиллардан бири бу шифохона ва жарроҳни танлашдир. Оператсия ўтказиладиган шифохонанинг жиҳозлари ва сифати билан бир қаторда, оператсияни амалга оширадиган жарроҳ ва бошқа соғлиқни сақлаш ходимларининг тажрибаси ҳам оператсия нархини белгиловчи омиллардир. Буларга қўшимча равишда амалга ошириладиган жарроҳлик усули, касалхонада қолиш муддати ва беморга қўлланиладиган муолажалар ҳам оператсия нархини белгилайдиган бошқа омиллардир. Шу сабабларга кўра, ўт пуфаги жарроҳлиги нархларини аниқ айтиб бўлмайди, чунки улар бемор учун фарқ қилиши мумкин.
Агар ўт пуфаги билан боғлиқ баъзи аломатлар ёки шикоятларга дуч келсангиз, ушбу ҳолат жарроҳлик амалиётини талаб қиладими ёки йўқлигини аниқлаш учун соғлиқни сақлаш муассасасига мурожаат қилишингиз мумкин.
