by Ғилайлик бир кўзнинг нормал марказлаштирилган нуқтасидан бошқа томонга қараган ҳолатини англатади. Ушбу тиббий ҳолат кўз мушакларининг мувозанатсиз ишлаши туфайли юзага келади ва кўзларнинг мос келмайдиган ҳаракатларига олиб келади. Ғилайлик – бу болаларда ҳам, катталарда ҳам кўриш ва даволаш мумкин бўлган ҳолат. Ушбу мақолада ғилайлик нима, унинг белгилари, сабаблари ва даволаш усуллари ҳақида батафсил маълумот берилади.
Mavzu davomida
Ғилайлик нима?
Ғилайлик кўзнинг бир хил обектга эътибор қаратмаслиги билан тавсифланади. Оддий кўз фокусланиши иккала кўз бир хил нишонга қараганида юзага келади. Ғилайликда бир кўз ўзининг оддий фокус нуқтасига эътибор қаратади, бошқа кўз эса бошқа томонга қарайди.
Ғилайлик одатда бир ёки иккала кўзнинг бурилиш, юқорига ёки пастга силжиши ёки ичкарига ёки ташқарига силжиши билан тавсифланади. Бу, одатда, беморларнинг кўзлари турли йўналишларга қараганлигининг аниқ белгисидир.
Ғилайликнинг белгилари
Ғилайликнинг белгилари одамда фарқ қилиши ва ғилайлик турига қараб фарқ қилиши мумкин. Бироқ, қуйида Ғилайликнинг умумий белгилари мавжуд:
- Ғилайлик: Энг аниқ аломат – бу бир кўзнинг нормал фокус нуқтасидан оғиши. Бу ичкарига ёки ташқарига силжиш (эндотропия ёки экзотропия), юқорига ёки пастга силжиш (гипертропия ёки гипотропия) ёки айланиш ҳаракати сифатида пайдо бўлиши мумкин.
- Қўшалоқ кўриш (диплопия): ғилайлик туфайли турли йўналишларга қарайдиган кўзлар икки томонлама кўришга олиб келиши мумкин. Беморлар ўзлари кўрган объэктларни эгизак ёки бир-бирига мос келишини ҳис қилишлари мумкин.
- Бош оғриғи: ғилайликузоқ вақт икки томонлама кўриш туфайли бош оғриғига олиб келиши мумкин.
- Кўзнинг зўриқиши: Кўзлар қўшимча куч сарфлаши керак бўлганда, ғилайлик кўзни чарчоққа олиб келиши мумкин.
- Кўз ичи босими: Кўзда тўпланган ички босим ғилайлик туфайли кўз ичида ноқулайлик туғдириши мумкин.
Ғилайликнинг сабаблари
Ҳар бир бемор учун ғилайликнинг сабаблари мураккаб ва ҳар хил бўлиши мумкин. Ғилайликнинг асосий сабаби кўз мушакларининг беқарор ишлаши ёки кўзларнинг мос келмайдиган ҳаракатлари билан боғлиқ. Бу эрда ғилайликнинг баъзи умумий сабаблари:
Кўз мушакларининг заифлиги: Кўз мушакларидан бири бошқасидан заифроқ бўлса ёки ишлашда қийналганда ғилайлик пайдо бўлиши мумкин.
Рефрактив хатолар: Юқори даражадаги миёпи (узоқни кўришни қийинлаштирадиган ҳолат) ёки гиперметропия (яқинни кўришни қийинлаштирадиган ҳолат) ғилайликга олиб келиши мумкин.
Кўз касалликлари: Ретинопатия, катаракт ёки глаукома каби баъзи кўз касалликлари ғилайликга олиб келиши мумкин.
Асаб тизими билан боғлиқ муаммолар: Мия шикастланишлари, травмалар ёки нерв-мушак касалликлари кўз мушакларининг назоратига таъсир қилиши ва ғилайликга олиб келиши мумкин.
Оила тарихи: Ғилайлик генетик бўлиши мумкин ва оилавий тарих ғилайлик хавфини ошириши мумкин.
Туғма сабаблар: Ғилайлик туғма касаллик бўлиши мумкин.
Ғилайликни даволаш усуллари
Ғилайликни даволаш беморнинг ёшига, Ғилайликнинг оғирлигига, унинг сабабларига ва бошқа омилларга қараб фарқ қилиши мумкин. Ғилайликни даволаш жуда муҳим, чунки у кўриш функтсиясини яхшилайди ва икки томонлама кўришни олдини олади. Қуйида ғилайликни даволашнинг баъзи усуллари келтирилган:
Кўзойнак ёки контакт линзалари: Агар ғилайликнинг сабаби синиши хатолар бўлса, кўзойнак ёки контакт линзалари ғилайликни тузатиши мумкин.
Кўз машқлари: Кўз мушакларини кучайтириш ва уларнинг мувофиқлаштиришни яхшилаш учун маълум кўз машқларидан фойдаланиш мумкин.
Ботокс инъэктсиялари: Баъзи ғилайлик турлари учун ботокс инъэктсиялари кўз мушакларини назорат қилишни яхшилаши мумкин.
Жарроҳлик аралашуви: Агар ғилайликнинг сабаби кўз мушакларининг нотўғри жойлашиши ёки ишлаши бўлса, жарроҳлик аралашув талаб қилиниши мумкин. Бу мушакларни қайта тиклаш ёки заифлаштиришни ўз ичига олиши мумкин.
Кўз дори воситалари: Кўз касалликларидан келиб чиққан ғилайликни даволашда кўз дори воситаларидан фойдаланиш мумкин.
Хулоса қилиб айтадиган бўлсак, ғилайлик кўзлар одатдаги марказлаштирилган нуқтадан бошқа томонга қарайдиган ҳолат сифатида аниқланади. Ғилайликнинг белгилари ва сабаблари одамда фарқ қилиши мумкин. Ғилайликни даволаш беморнинг ёшига, ғилайлик турига ва унинг сабабларига қараб фарқ қилиши мумкин. Даволаш одатда кўзойнак, жисмоний машқлар, жарроҳлик ёки бошқа усуллардан фойдаланишни ўз ичига олади. Ғилайликни даволаш эрта бошланганда самаралироқ бўлади, шунинг учун ғилайлик белгиларини сезсангиз, офталмологга мурожаат қилиш муҳимдир.
