by Герпес – бу ҳерпес симплех вируси (ҲСВ) деб аталадиган вирус туфайли юзага келадиган кенг тарқалган тери инфексияси. Одатда лабда, оғизда ёки баъзан бурун атрофида кичик, оғриқли пуфакчалар шаклида намоён бўлади. Герпес кўпчилик одамларда ҳаётида камида бир марта учрайди ва тез-тез такрорланади. Бироқ, нега герпес пайдо бўлади? Бу саволга жавоб мураккаб бўлиши мумкин ва кўплаб омилларни ўз ичига олади.
Mavzu davomida
Ҳерпес симплех вируси (ҲСВ)
Совуқ яраларнинг асосий сабаби ҳерпес симплех вирусидир. ҲСВ одатда икки турга бўлинади, ҲСВ-1 ва ҲСВ-2. ҲСВ-1 одатда оғиз герпесини келтириб чиқаради, ҲСВ-2 эса умумий герпесни келтириб чиқаради. Бироқ, бу қоида мутлақ эмас ва иккала тур ҳам турли ҳудудларни пайдо бўлиши мумкин. Вужудга киргандан сўнг, ҲСВ доимий равишда нерв ҳужайраларида яшайди ва баъзи тетиклантирувчи омиллар билан фаоллашиши мумкин, бу эса герпеснинг қайталанишига олиб келиши мумкин.
Стресс
Стресс тананинг иммунитет тизимига сезиларли таъсир кўрсатиши мумкин ва герпесни қўзғатувчи омиллардан бири ҳисобланади. Стресс гормонал ўзгаришларга олиб келиши ва иммунитет тизимининг нормал ишлашини бузиши мумкин, бу ҲСВ фаоллашишига ва совуқ яралар пайдо бўлишига олиб келади.
Заиф иммунитет
Иммун тизими организмни инфексиялардан ҳимоя қилувчи мураккаб тизимдир. Заиф иммунитет ҲСВ нинг фаоллашишини ва герпеснинг қайталанишини осонлаштириши мумкин. Иммунитет тизимига турли омиллар, жумладан, ёш, овқатланиш, ирсий омиллар, стресс ва умумий саломатлик ҳолати таъсир қилиши мумкин.
Қуёш нури
Қуёш нурлари баъзи одамларда сгерпесни қўзғатиши мумкин. Қуёш нурига таъсир қилиш лаблар ёки оғиз атрофидаги терини безовта қилиши ва қайта инфексияни келтириб чиқариши мумкин. Шунинг учун, қуёш кремини қўллаш ва лабларни қуёшдан ҳимоя қилиш совуқ яраларнинг қайталанишини олдини олишга ёрдам беради.
Озиқланиш
Герпеснинг қайталанишида овқатланиш одатлари ҳам рол ўйнаши мумкин. Баъзи озиқ-овқатлар, айниқса аргинин (шоколад, финдиқ, ерёнғоқ ва бошқалар) ни ўз ичига олган овқатлар совуқ яраларнинг қайталанишини қўзғатиши мумкин. Бошқа томондан, Л-лизин (қатиқ, пишлоқ, балиқ ва бошқалар) каби аминокислоталарни ўз ичига олган овқатлар совуқ яраларнинг частотаси ва кучини камайтиришга ёрдам беради.
Хулоса
Герпесни келтириб чиқарадиган нарса мураккаб масала ва кўплаб омиллар таъсир қилиши мумкин. Ҳар бир инсоннинг қўзғатувчи омиллари ҳар хил бўлиши мумкин ва маълум бир одамнинг совуқ яралари нима учун такрорланишини аниқлаш қийин бўлиши мумкин. Бироқ, стрессдан қочиш, соғлом турмуш тарзини сақлаш, қуёшдан ҳимоя қилиш ва мувозанатли овқатланиш каби эҳтиёт чораларини кўриш орқали сиз совуқ жароҳатларнинг такрорланишини камайтиришингиз ва инфексиянинг таъсирини энгиллаштирасиз. Бундан ташқари, герпесни назорат остида ушлаб туриш учун шифокорингиз билан маслаҳатлашиш муҳимдир.
