Disgerminoma nima va uning turlari

Divertikulit nima? uning belgilari va davolash

Bu maqolani sun'iy intellekt bilan xulosa qiling

Divertikul — yo‘g‘on ichakdan (kolon) tashqariga qarab chiqadigan, pufaksimon qopchalar shaklidagi tuzilmalardir. Ular odatda yo‘g‘on ichak mushagining zaif joylarida hosil bo‘ladi.

Bitta qopcha divertikul deb ataladi, agar bunday qopchalar juda ko‘p bo‘lsa, bu holat divertikulyoz deb nomlanadi. Ushbu qopchalar qandaydir sababga ko‘ra yallig‘langanda yuzaga keladigan kasallik divertikulit deb ataladi. Divertikul kolonning istalgan qismida uchrashi mumkin, ammo u eng ko‘p yo‘g‘on ichakning rektumga yaqin bo‘lgan sigmasimon kolon qismida kuzatiladi. Divertikulit jiddiy qabul qilinishi va darhol davolash boshlanishi kerak bo‘lgan kasallikdir. Divertikul, ayniqsa, 40 yoshdan oshgan kattalarda uchraydi. 50 yoshdan oshganlarda uning uchrash tezligi 30% bo‘lsa, 80 yoshdan oshganlarda bu ko‘rsatkich 70% ga yetadi.

Divertikulit belgilari nimalar?

Bir nechta divertikul mavjud bo‘lishi divertikulyoz yoki divertikulyar kasallik deb ataladi. Kuzatiladigan belgilarning ayrimlari quyidagilar:

  • Zararlangan sohada shish
  • Yengil qorin tirishishlari
  • Divertikulit joylashgan sohada og‘riq va sezgirlik (eng ko‘p qorin pastki chap qismida bo‘ladi)
  • Qorin dam bo‘lishi
  • Gaz chiqara olmaslik va najas qila olmaslik
  • Isitma va titroq
  • Holsizlik
  • Ko‘ngil aynishi, qusish
  • Kamdan-kam hollarda najasda qon kelishi
  • Qabziyat
  • Ba’zan ich ketishi

Divertikulyar kasalligi kimlar uchun xavfi?

Ko‘p yillardan beri divertikul hosil bo‘lishida surunkali qabziyat muhim omil deb hisoblanadi. Qabziyati bor insonlarda yo‘g‘on ichak najasni siljitish uchun ko‘proq kuch sarflaydi va bu holat yo‘g‘on ichak ichidagi bosimni oshiradi. Bosimning ortishi natijasida yo‘g‘on ichakning zaif joylarida divertikul paydo bo‘lishi mumkin. Oziq-ovqat bilan tolani yetarli miqdorda qabul qilmaslik qabziyat xavfini oshirib, divertikul hosil bo‘lishini osonlashtiradi deb hisoblanadi. Bundan tashqari, divertikul uchun boshqa xavf omillari quyidagilar:

  • 50 yoshdan katta bo‘lish
  • Erkak jins
  • Semizlik
  • Yetarli darajada jismoniy mashq qilmaslik
  • Nosteroid yallig‘lanishga qarshi dorilarni qo‘llash
  • Chekish
  • Ichak mikrobiotasidagi o‘zgarishlar
  • Irsiy moyillik

Divertikul rivojlanishini oldini olish mumkinmi?

Divertikul rivojlanishining oldini olishga yordam beradigan ayrim usullar quyidagicha jamlanadi:

Muntazam jismoniy mashq: Harakatda bo‘lish kolon ichidagi bosimni kamaytiradi va qabziyatning oldini oladi. Odatda kuniga 30 daqiqalik muntazam mashq tavsiya etiladi.

Sog‘lom ovqatlanish: Bolalik va yoshlik davridan boshlab, tolaga boy ovqatlanishni odatga aylantirish kerak.

Ko‘p suv ichish: Kuniga kamida 8 stakan suv ichish tavsiya etiladi. Choy va qahva suv o‘rnini bosa olmaydi. Bundan tashqari, choy va qahvani haddan tashqari ko‘p iste’mol qilish qabziyatga olib kelishi mumkin.

Bularga qo‘shimcha ravishda, stressni kamaytirish uchun meditatsiya usullarini qo‘llash va chekishdan voz kechish ham divertikul rivojlanishining oldini olishga yordam beruvchi omillar sirasiga kiradi.

Divertikulit qanday tashxis qilinadi?

Divertikul ko‘pincha hech qanday belgi bermaydi va odatda boshqa bir kasallikni tekshirish jarayonida aniqlanadi. Divertikulit rivojlanganda esa belgilar paydo bo‘ladi. Bemorlar ko‘pincha qorin og‘rig‘i bilan shifokorga murojaat qiladilar. Shifokor bemorning anamnezini so‘ragach, jismoniy ko‘rik o‘tkazadi. Zarurat bo‘lsa, rektal tekshiruvni (to‘g‘ri ichak orqali ko‘rik) ham bajarishi mumkin. Bu tekshiruv yordamida rektal qon ketish, qo‘l bilan bilinadigan massa borligi, rektumda og‘riq yoki sezgirlik va boshqa muammolar aniqlanishi mumkin. Ayrim kasalliklar divertikulitga o‘xshash belgilar berishi mumkin. Shu kasalliklarni istisno qilish uchun qo‘shimcha tekshiruvlar talab etilishi mumkin. Bu tekshiruvlarning ayrimlari quyidagilar:

  • Qorin ultratovushi, qorin MRT si, qorin KT si
  • Najas tahlili
  • Siydik yo‘llari infeksiyasini istisno qilish uchun siydik tahlili
  • Jigar va buyrak muammolari hamda infeksiyalarni istisno qilish uchun qon tahlillari
  • Ayollarda ginekologik muammolarni istisno qilish uchun kichik tos a’zolari ko‘rigi
  • Homiladorlik testi

Bulardan tashqari, shifokor yarali kolit yoki Kron kasalligini istisno qilish uchun o‘tkir davrda kolonoskopiya tayinlashi mumkin. Uchida yorug‘lik va kamera bo‘lgan naycha yordamida yo‘g‘on ichak ko‘zdan kechiriladi. Agar tashxis boshqa usul bilan qo‘yilgan bo‘lsa, kolonoskopiya divertikulit xurujini davolashdan keyingi davrga qoldirilishi mumkin. Sigmoidoskopiya usulida esa uchida yorug‘lik va kamera bo‘lgan ingichka naycha rektumdan sigmasimon kolonga tomon kiritilib, divertikulit joylashgan soha baholanadi. Shuningdek, angiografiya ham divertikul tashxisida qo‘llanilishi mumkin. Bu usul juda kuchli qon ketish holatlarida qon ketish joyini aniqlash uchun ishlatiladi.

Divertikulitning asoratlari nimalar?

Divertikulit, ayniqsa dastlabki bosqichda tashxis qo‘yilsa, yengil kechishi mumkin. Biroq taxminan 25% holatda asoratlar kuzatiladi. Asoratlarning ayrimlari quyidagilar:

Abssess: Divertikulit bo‘lgan sohada ichida yiring to‘plangan qopcha hosil bo‘lishi.

Flegmona: Flegmona teri ostiga yoki yumshoq to‘qimalarga tarqaladigan yallig‘lanish jarayonidir. U abssessga qaraganda tezroq tarqalishi mumkin. Abssessda yallig‘lanishni cheklab turuvchi qopcha devori bo‘ladi, flegmonada esa bunday devor bo‘lmaydi.

Fistula: Fistula — ikki a’zo orasida yoki teri bilan a’zo orasida odatda bo‘lmasligi kerak bo‘lgan bog‘lanishning paydo bo‘lishidir.

Divertikulit perforatsiyasi: Ba’zan divertikulit kuchayib, teshilib ketishi mumkin. Ichidagi yiring va najas qorin bo‘shlig‘iga tarqaladi. Bu esa peritonit deb ataluvchi, qorin bo‘shlig‘ining keng tarqalgan yallig‘lanishiga sabab bo‘lishi mumkin bo‘lgan xavfli holatdir.

Ichak tutilishi: Divertikulit tufayli yuzaga kelgan yallig‘lanish jarayoni natijasida o‘sha joyda shish paydo bo‘lishi mumkin va bu holat najas harakatiga to‘sqinlik qiladi. Bemor gaz chiqara olmaydi va najas qila olmaydi.

Divertikulit qanday davolanadi?

Yengil kechadigan holatlarda uy sharoitida davolash usullari tavsiya etilishi mumkin. Bunday holatlarda shifokor ayrim dieta va turmush tarziga oid o‘zgarishlarni tavsiya qiladi. Bularni tolaga boy parhez tutish, ko‘p suv ichish, qabziyatdan saqlanish va ko‘proq harakat qilish tarzida umumlashtirish mumkin. Divertikuli bor insonlarga qizil go‘shtni kamaytirish, ko‘proq meva, sabzavot, don mahsulotlari va dukkaklilar iste’mol qilish tavsiya etiladi.

Divertikulitni davolash bemorning yoshi, boshqa sog‘liq muammolari bor-yo‘qligi va kasallik og‘irligiga qarab rejalashtiriladi. Divertikulit asoratlarining oldini olish uchun erta davolash muhimdir. Yengil holatlarda bemorga og‘iz orqali antibiotiklar, og‘riq qoldiruvchilar va spazmni bartaraf etuvchi dori vositalari buyuriladi. Bemorga suyuq parhez va yotoq tartibida dam olish tavsiya etiladi. Shuningdek, mumkin bo‘lgan asoratlar va qachon yana shifokorga murojaat qilish kerakligi tushuntiriladi.

Og‘irroq holatlarda bemor shifoxonaga yotqiziladi. Antibiotiklar va og‘riq qoldiruvchi dori vositalari vena orqali yuboriladi. Bemorning og‘iz orqali ovqatlanishi vaqtincha to‘xtatilishi mumkin. O‘tkir davr o‘tgach, suyuq dieta boshlanadi.

Agar divertikulit abssessga aylansa, ultratovush yoki tomografiya nazorati ostida teri orqali kirib abssessni bo‘shatish talab etilishi mumkin. Agar bu imkonsiz bo‘lsa, operatsiya kerak bo‘ladi.

Agar divertikulit yorilib ketsa, qorin pardasining keng yallig‘lanishi bo‘lgan peritonit rivojlanadi. Bunday holatda bemor zudlik bilan operatsiyaga olinadi. Odatda bunday bemorlarda vena orqali antibiotiklar berilishiga qaramay, og‘riq va sezgirlik kuchayadi, isitma pasaymaydi. Shunda jarroh operatsiya qilib, qorin bo‘shlig‘ini tozalaydi va ichakning zararlangan qismini olib tashlaydi. Agar bemorda ichak teshilishi, abssess va og‘ir ichak infeksiyasi bo‘lmasa, ichak uchlari birlashtirilib, qorin yopiladi. Agar yuqoridagi asoratlar mavjud bo‘lsa, bemorga ma’lum muddat kolostomiya (ichak uchini teri bilan birlashtirib tashqariga chiqarish) kerak bo‘lishi mumkin. Taxminan 10–12 haftadan so‘ng yallig‘lanish holati tuzalib, bemorning umumiy ahvoli yaxshi bo‘lsa, kolostomiya yopiladi. Bemor odatdagi hayotiga qaytishi mumkin.

Divertikulit ba’zan siydik pufagi yoki ingichka ichakka fistula hosil qilishi mumkin. Bunday holatda fistula olib tashlanadi va tegishli a’zo tiklanadi.

Tez-tez divertikulit xurujini boshdan kechiradigan bemorlarda asoratlarning oldini olish maqsadida rejalashtirilgan jarrohlik amaliyoti ko‘rib chiqilishi mumkin.

Divertikulyar kasallik uchun dieta va ovqatlanish tavsiyalari

Agar sizda divertikulyar kasallik bo‘lsa, shifokor sizga mos keladigan parhez dasturini tavsiya qilishi mumkin. Umuman olganda, qizil go‘sht mahsulotlarini kamroq iste’mol qilish foydali bo‘lishi mumkin. Ko‘proq tolali mahsulotlar iste’mol qilish muhimdir. Tolaga boy oziq-ovqatlarning ayrimlari quyidagilar:

  • To‘liq bug‘doy noni
  • Donli yorma
  • Bulgur
  • Malina
  • Nok
  • Po‘stlog‘i bilan olma
  • Quritilgan olxo‘ri
  • No‘xat
  • Yasmiq
  • Loviya
  • Brokkoli
  • Qora karam

Divertikulitdan saqlanish uchun ko‘p suv ichish, jismoniy mashq qilish va qabziyatdan qochish muhimdir. Chekishni tashlash xavfni kamaytirishi mumkin. Semiz odamlarga vazn tashlash tavsiya etiladi.

Mekkel divertikuli nima?

Ayrim chaqaloqlar divertikul bilan tug‘iladi. Ushbu divertikul yallig‘langanda bu holat Mekkel divertikuliti deb ataladi. Belgilari orasida qusish, qorin og‘rig‘i, qonli najas yoki rektal qon ketish bo‘lishi mumkin. Uning davosi jarrohlikdir.

Sizda yoki yaqinlaringizda yuqorida bayon qilingan belgilar mavjud bo‘lsa, eng yaqin tibbiyot muassasasiga murojaat qiling. Sog‘ bo‘ling.