Disgerminoma nima va uning turlari

Дивертикулит нима? унинг белгилари ва даволаш

Bu maqolani sun'iy intellekt bilan xulosa qiling

Дивертикул — йўғон ичакдан (колон) ташқарига қараб чиқадиган, пуфаксимон қопчалар шаклидаги тузилмалардир. Улар одатда йўғон ичак мушагининг заиф жойларида ҳосил бўлади.

Битта қопча дивертикул деб аталади, агар бундай қопчалар жуда кўп бўлса, бу ҳолат дивертикулёз деб номланади. Ушбу қопчалар қандайдир сабабга кўра яллиғланганда юзага келадиган касаллик дивертикулит деб аталади. Дивертикул колоннинг исталган қисмида учраши мумкин, аммо у энг кўп йўғон ичакнинг ректумга яқин бўлган сигмасимон колон қисмида кузатилади. Дивертикулит жиддий қабул қилиниши ва дарҳол даволаш бошланиши керак бўлган касалликдир. Дивертикул, айниқса, 40 ёшдан ошган катталарда учрайди. 50 ёшдан ошганларда унинг учраш тезлиги 30% бўлса, 80 ёшдан ошганларда бу кўрсаткич 70% га етади.

Дивертикулит белгилари нималар?

Бир нечта дивертикул мавжуд бўлиши дивертикулёз ёки дивертикуляр касаллик деб аталади. Кузатиладиган белгиларнинг айримлари қуйидагилар:

  • Зарарланган соҳада шиш
  • Енгил қорин тиришишлари
  • Дивертикулит жойлашган соҳада оғриқ ва сезгирлик (энг кўп қорин пастки чап қисмида бўлади)
  • Қорин дам бўлиши
  • Газ чиқара олмаслик ва нажас қила олмаслик
  • Иситма ва титроқ
  • Ҳолсизлик
  • Кўнгил айниши, қусиш
  • Камдан-кам ҳолларда нажасда қон келиши
  • Қабзият
  • Баъзан ич кетиши

Дивертикуляр касаллиги кимлар учун хавфи?

Кўп йиллардан бери дивертикул ҳосил бўлишида сурункали қабзият муҳим омил деб ҳисобланади. Қабзияти бор инсонларда йўғон ичак нажасни силжитиш учун кўпроқ куч сарфлайди ва бу ҳолат йўғон ичак ичидаги босимни оширади. Босимнинг ортиши натижасида йўғон ичакнинг заиф жойларида дивертикул пайдо бўлиши мумкин. Озиқ-овқат билан толани етарли миқдорда қабул қилмаслик қабзият хавфини ошириб, дивертикул ҳосил бўлишини осонлаштиради деб ҳисобланади. Бундан ташқари, дивертикул учун бошқа хавф омиллари қуйидагилар:

  • 50 ёшдан катта бўлиш
  • Эркак жинс
  • Семизлик
  • Етарли даражада жисмоний машқ қилмаслик
  • Ностероид яллиғланишга қарши дориларни қўллаш
  • Чекиш
  • Ичак микробиотасидаги ўзгаришлар
  • Ирсий мойиллик

Дивертикул ривожланишини олдини олиш мумкинми?

Дивертикул ривожланишининг олдини олишга ёрдам берадиган айрим усуллар қуйидагича жамланади:

Мунтазам жисмоний машқ: Ҳаракатда бўлиш колон ичидаги босимни камайтиради ва қабзиятнинг олдини олади. Одатда кунига 30 дақиқалик мунтазам машқ тавсия этилади.

Соғлом овқатланиш: Болалик ва ёшлик давридан бошлаб, толага бой овқатланишни одатга айлантириш керак.

Кўп сув ичиш: Кунига камида 8 стакан сув ичиш тавсия этилади. Чой ва қаҳва сув ўрнини боса олмайди. Бундан ташқари, чой ва қаҳвани ҳаддан ташқари кўп истеъмол қилиш қабзиятга олиб келиши мумкин.

Буларга қўшимча равишда, стрессни камайтириш учун медитатсия усулларини қўллаш ва чекишдан воз кечиш ҳам дивертикул ривожланишининг олдини олишга ёрдам берувчи омиллар сирасига киради.

Дивертикулит қандай ташхис қилинади?

Дивертикул кўпинча ҳеч қандай белги бермайди ва одатда бошқа бир касалликни текшириш жараёнида аниқланади. Дивертикулит ривожланганда эса белгилар пайдо бўлади. Беморлар кўпинча қорин оғриғи билан шифокорга мурожаат қиладилар. Шифокор беморнинг анамнезини сўрагач, жисмоний кўрик ўтказади. Зарурат бўлса, ректал текширувни (тўғри ичак орқали кўрик) ҳам бажариши мумкин. Бу текширув ёрдамида ректал қон кетиш, қўл билан билинадиган масса борлиги, ректумда оғриқ ёки сезгирлик ва бошқа муаммолар аниқланиши мумкин. Айрим касалликлар дивертикулитга ўхшаш белгилар бериши мумкин. Шу касалликларни истисно қилиш учун қўшимча текширувлар талаб этилиши мумкин. Бу текширувларнинг айримлари қуйидагилар:

  • Қорин ултратовуши, қорин МРТ си, қорин КТ си
  • Нажас таҳлили
  • Сийдик йўллари инфексиясини истисно қилиш учун сийдик таҳлили
  • Жигар ва буйрак муаммолари ҳамда инфексияларни истисно қилиш учун қон таҳлиллари
  • Аёлларда гинекологик муаммоларни истисно қилиш учун кичик тос аъзолари кўриги
  • Ҳомиладорлик тести

Булардан ташқари, шифокор ярали колит ёки Крон касаллигини истисно қилиш учун ўткир даврда колоноскопия тайинлаши мумкин. Учида ёруғлик ва камера бўлган найча ёрдамида йўғон ичак кўздан кечирилади. Агар ташхис бошқа усул билан қўйилган бўлса, колоноскопия дивертикулит хуружини даволашдан кейинги даврга қолдирилиши мумкин. Сигмоидоскопия усулида эса учида ёруғлик ва камера бўлган ингичка найча ректумдан сигмасимон колонга томон киритилиб, дивертикулит жойлашган соҳа баҳоланади. Шунингдек, ангиография ҳам дивертикул ташхисида қўлланилиши мумкин. Бу усул жуда кучли қон кетиш ҳолатларида қон кетиш жойини аниқлаш учун ишлатилади.

Дивертикулитнинг асоратлари нималар?

Дивертикулит, айниқса дастлабки босқичда ташхис қўйилса, енгил кечиши мумкин. Бироқ тахминан 25% ҳолатда асоратлар кузатилади. Асоратларнинг айримлари қуйидагилар:

Абссесс: Дивертикулит бўлган соҳада ичида йиринг тўпланган қопча ҳосил бўлиши.

Флегмона: Флегмона тери остига ёки юмшоқ тўқималарга тарқаладиган яллиғланиш жараёнидир. У абссессга қараганда тезроқ тарқалиши мумкин. Абссессда яллиғланишни чеклаб турувчи қопча девори бўлади, флегмонада эса бундай девор бўлмайди.

Фистула: Фистула — икки аъзо орасида ёки тери билан аъзо орасида одатда бўлмаслиги керак бўлган боғланишнинг пайдо бўлишидир.

Дивертикулит перфоратсияси: Баъзан дивертикулит кучайиб, тешилиб кетиши мумкин. Ичидаги йиринг ва нажас қорин бўшлиғига тарқалади. Бу эса перитонит деб аталувчи, қорин бўшлиғининг кенг тарқалган яллиғланишига сабаб бўлиши мумкин бўлган хавфли ҳолатдир.

Ичак тутилиши: Дивертикулит туфайли юзага келган яллиғланиш жараёни натижасида ўша жойда шиш пайдо бўлиши мумкин ва бу ҳолат нажас ҳаракатига тўсқинлик қилади. Бемор газ чиқара олмайди ва нажас қила олмайди.

Дивертикулит қандай даволанади?

Енгил кечадиган ҳолатларда уй шароитида даволаш усуллари тавсия этилиши мумкин. Бундай ҳолатларда шифокор айрим диета ва турмуш тарзига оид ўзгаришларни тавсия қилади. Буларни толага бой парҳез тутиш, кўп сув ичиш, қабзиятдан сақланиш ва кўпроқ ҳаракат қилиш тарзида умумлаштириш мумкин. Дивертикули бор инсонларга қизил гўштни камайтириш, кўпроқ мева, сабзавот, дон маҳсулотлари ва дуккаклилар истеъмол қилиш тавсия этилади.

Дивертикулитни даволаш беморнинг ёши, бошқа соғлиқ муаммолари бор-йўқлиги ва касаллик оғирлигига қараб режалаштирилади. Дивертикулит асоратларининг олдини олиш учун эрта даволаш муҳимдир. Енгил ҳолатларда беморга оғиз орқали антибиотиклар, оғриқ қолдирувчилар ва спазмни бартараф этувчи дори воситалари буюрилади. Беморга суюқ парҳез ва ётоқ тартибида дам олиш тавсия этилади. Шунингдек, мумкин бўлган асоратлар ва қачон яна шифокорга мурожаат қилиш кераклиги тушунтирилади.

Оғирроқ ҳолатларда бемор шифохонага ётқизилади. Антибиотиклар ва оғриқ қолдирувчи дори воситалари вена орқали юборилади. Беморнинг оғиз орқали овқатланиши вақтинча тўхтатилиши мумкин. Ўткир давр ўтгач, суюқ диета бошланади.

Агар дивертикулит абссессга айланса, ултратовуш ёки томография назорати остида тери орқали кириб абссессни бўшатиш талаб этилиши мумкин. Агар бу имконсиз бўлса, оператсия керак бўлади.

Агар дивертикулит ёрилиб кетса, қорин пардасининг кенг яллиғланиши бўлган перитонит ривожланади. Бундай ҳолатда бемор зудлик билан оператсияга олинади. Одатда бундай беморларда вена орқали антибиотиклар берилишига қарамай, оғриқ ва сезгирлик кучаяди, иситма пасаймайди. Шунда жарроҳ оператсия қилиб, қорин бўшлиғини тозалайди ва ичакнинг зарарланган қисмини олиб ташлайди. Агар беморда ичак тешилиши, абссесс ва оғир ичак инфексияси бўлмаса, ичак учлари бирлаштирилиб, қорин ёпилади. Агар юқоридаги асоратлар мавжуд бўлса, беморга маълум муддат колостомия (ичак учини тери билан бирлаштириб ташқарига чиқариш) керак бўлиши мумкин. Тахминан 10–12 ҳафтадан сўнг яллиғланиш ҳолати тузалиб, беморнинг умумий аҳволи яхши бўлса, колостомия ёпилади. Бемор одатдаги ҳаётига қайтиши мумкин.

Дивертикулит баъзан сийдик пуфаги ёки ингичка ичакка фистула ҳосил қилиши мумкин. Бундай ҳолатда фистула олиб ташланади ва тегишли аъзо тикланади.

Тез-тез дивертикулит хуружини бошдан кечирадиган беморларда асоратларнинг олдини олиш мақсадида режалаштирилган жарроҳлик амалиёти кўриб чиқилиши мумкин.

Дивертикуляр касаллик учун диета ва овқатланиш тавсиялари

Агар сизда дивертикуляр касаллик бўлса, шифокор сизга мос келадиган парҳез дастурини тавсия қилиши мумкин. Умуман олганда, қизил гўшт маҳсулотларини камроқ истеъмол қилиш фойдали бўлиши мумкин. Кўпроқ толали маҳсулотлар истеъмол қилиш муҳимдир. Толага бой озиқ-овқатларнинг айримлари қуйидагилар:

  • Тўлиқ буғдой нони
  • Донли ёрма
  • Булгур
  • Малина
  • Нок
  • Пўстлоғи билан олма
  • Қуритилган олхўри
  • Нўхат
  • Ясмиқ
  • Ловия
  • Брокколи
  • Қора карам

Дивертикулитдан сақланиш учун кўп сув ичиш, жисмоний машқ қилиш ва қабзиятдан қочиш муҳимдир. Чекишни ташлаш хавфни камайтириши мумкин. Семиз одамларга вазн ташлаш тавсия этилади.

Меккел дивертикули нима?

Айрим чақалоқлар дивертикул билан туғилади. Ушбу дивертикул яллиғланганда бу ҳолат Меккел дивертикулити деб аталади. Белгилари орасида қусиш, қорин оғриғи, қонли нажас ёки ректал қон кетиш бўлиши мумкин. Унинг давоси жарроҳликдир.

Сизда ёки яқинларингизда юқорида баён қилинган белгилар мавжуд бўлса, энг яқин тиббиёт муассасасига мурожаат қилинг. Соғ бўлинг.