Fobiya nima va uning turlari haqida

Фобия нима ва унинг турлари ҳақида

Bu maqolani sun'iy intellekt bilan xulosa qiling

Ташқи хавф-хатарларга бўлган ҳиссий реактсияларимиз қўрқув деб аталади. Бизнинг фобияларимиз ҳам биз ҳис қиладиган қўрқувнинг ўзгаришидир. Фобия – бу инсоннинг кундалик ҳаётига салбий таъсир кўрсатадиган вазиятдан қўрқиш. Фобия – бу одамларда тез-тез учрайдиган анксиете(кўплаб руҳий ва физиологик ҳодисалар бўлиб, у одамнинг ҳақиқий вазиятдан қўрқишини ёки келажакдаги воқеалардан хавотирланишини ўз ичига олади) касалликлари. Фобия билан оғриган одамларни фобик деб ҳам аташ мумкин. 

Ҳар бир жонзот ўзи хавфли деб билган ва ўзининг мавжудлиги ва ҳаётига таҳдид соладиган вазиятлардан инстинктив равишда қочади. Инсон онги бу қочишни қўрқув сифатида қабул қилади. Қўрқув, қайсидир маънода, олдиндан огоҳлантириш механизмидир. Хавфли ёки ҳаётига таҳдид соладиган вазиятлардан қочиб қутула олмаслик ёки улардан қочишга қарамай, ҳиссий жиҳатдан бўшашмаслик қўрқув назоратдан чиқиб кетганлигини англатади. Одамнинг ҳотиржам бўлишга қодир эмаслиги натижасида қўрқув ва ташвиш аста-секин кучайиб, ташвишланишни кўриш мумкин. Бу ташвиш инсоннинг кундалик ҳаётига салбий таъсир қилади. Бу содир бўлганда, биз ўзимизни ҳимоя қилиш механизмимиз ва инсоннинг олдиндан огоҳлантириш механизми деб таърифлаган қўрқув фобияга айланади. Бирор кишининг қўрқуви (фобияси) ҳар доим ҳам бирор нарса ёки вазиятга боғлиқ бўлмаслиги мумкин. 

Фобия белгилари

Анксиете(кўплаб руҳий ва физиологик ҳодисалар бўлиб, у одамнинг ҳақиқий вазиятдан қўрқишини ёки келажакдаги воқеалардан хавотирланишини ўз ичига олади) аломатлари одатда одам қўрққан воқеа, шахс ёки вазиятга дуч келганида намоён бўлади. Мураккаб фобик ҳолатларда юрак уриши секинлашиши ва ҳатто ўлим ҳолати бўлиши мумкин. 

  • Юрак уриши, юзнинг қизариши, юзнинг қичиши ва қизиш ҳисси,
  • Мувазанатни йўқотиш,
  • Совуқ тер чиқиши,
  • Ҳира кўриш,
  • Нафас қисилиши,
  • Оғиз қуриши,
  • Ютиш қийинлиги,
  • Кўнгил айниши,
  • Онгни йўқотиш,
  • Қон босимининг кескин пасайиши,
  • Ҳушидан кетиш,
  • Истерика,

Фобияларни даволаш

Фобия касаллик сифатида қабул қилинмагани учун даволанадиганлар жуда кам бўлсада, фобияларни даволаш усуллари ҳам мавжуд. Фобия даволаш одатда дори воситалари ва психотерапия билан амалга оширилади. Дори-дармонларни даволаш ўз-ўзидан етарли эмаслиги сабабли, бу икки даволаш усули одатда бир вақтнинг ўзида қўлланилади. Дори-дармонларни даволаш учун антидепрессантлар қўлланилади.

Бугунги кунда кўрилган қизиқарли фобиялар

  1. Ҳиппопотомонстросесқуиппедалиопҳобиа:  Бу энг узун фобия сўзи; бу сўзнинг узунлигидан фарқли ўлароқ, узун сўзлардан қўрқиш деган маънони англатади.
  2.  Анатидаефобия:  Бу фобияга эга одам ўрдакдан қўрқиши мумкин. Бу фобия кўпинча болаликда ўрдак томонидан ҳужумга учраган ёки уни таъқиб қилган одамларда учрайди.
  3. Гелетофобия:  кулиш ёки масхара қилишдан қўрқиш. Бундай фобия билан оғриган одамлар, одатда, ўз муҳитидаги ҳар бир кулиш улар ҳақида деб ўйлашади. Кўпчилик кулишни ёки масхара қилишни ёқтирмайди, аммо бу фобияга эга бўлган одамлар бу вазиятни ўзига хос тарзда қабул қилишлари ва бу вазиятдан жуда қўрқишади. 
  4. Агирофобия:  кўчани кесиб ўтишдан қўрқиш. Ушбу фобия билан оғриган одамлар, айниқса, пиёдалар ўтиш жойларида катта қўрқувни бошдан кечиришади.
  5. Ранидафобия:  қурбақалардан қўрқиш. 
  6. Ксантофобия:  Баъзи ранглар беихтиёр одамларни асабийлаштириши мумкин ва бу сариқ ранг учун ноқулайлик ҳолатидир. Бу фобия одамларда психологик ва ҳатто гормонал ноқулайликни келтириб чиқариши мумкин. 
  7. Обезофобия:  Бу фобия семиришдан ҳаддан ташқари қўрқиш сифатида аниқланади. 
  8. Погонофобия:  соқол ёки соқолли одамлардан қўрқиш. Бу фобия одамларнинг болалигида соқолли одамлар билан боғлиқ ёмон ҳодиса натижасида қолиши мумкин. 
  9. Глобофобия : шарлардан қўрқиш, айниқса шарлар ёрилиши. Бу одамлар шиширилган шарлар ичига кирганда, улар катта ташвишга тушишади. 
  10. Гаметофобия:  турмуш қуришдан қўрқиш. Бундай фобияга эга бўлган одамлар, одатда, атроф-муҳитда диққат марказида бўлишни ёқтирмайдиган ва ижтимоий ҳаётларида қийинчиликларга дуч келадиган одамлардир.
  11. Гинофобия:  Онаси, катта опаси, ўқитувчиси ёки инсонга катта таъсир кўрсатадиган ҳар қандай аёл ҳақида ёмон хотираларга эга бўлган ва бу одамлар томонидан ёмон муносабатда бўлган одамларда тез-тез учрайдиган аёллардан қўрқиш. 
  12. Сехофобия:  жинсий фаолият ёки жинсий аъзолардан қўрқиш. Ўтмишдаги ёмон хотиралар, оилавий таълим ёки диний ва ижтимоий тазйиқлар инсонда бу фобиянинг шаклланишига сабаб бўлади. 
  13. Арифмофобия: Бу  кўпинча болалик ёки ўсмирлик даврида математикани ёмон хотирага эга бўлган одамларда учрайдиган рақамлардан қўрқишдир. 
  14. Номофобия:  Бу телефондан қўрқиш деб аталадиган фобия бўлиб, бугунги кунда жуда кенг тарқалган. Бундай фобия билан касалланган одамлар телефонсиз кўчага чиққанда ўзларини безовта ва асабий ҳис қилишлари мумкин ва улар бу ҳолатдан жуда қўрқишади. 
  15. Трискаидекафобия:  Айниқса Ғарб мамлакатларида кенг тарқалган бу фобия 13 рақамидан қўрқиш деганидир. Ғарб маданиятида 13 рақами омадсиз ҳисобланади, аммо бу фикр бизнинг маданиятимизда кенг тарқалган эмас. 
  16. Тафефобия:  қабрлардан қўрқиш ва тириклайин кўмилиш қўрқуви. Бундай фобияга эга бўлган одамлар ўлик деб ўйлашдан ва шунинг учун дафн этишдан қўрқишади. 
  17. Технофобия:  илғор технологиялардан қўрқиш. Сўнгги кунларда технологиядаги буюк янгиликлар ва сунъий интеллектнинг ривожланиши ушбу фобия билан оғриган одамларнинг ташвиш ва таранглик даражасини оширишга олиб келади. Сунъий интеллектнинг ривожланиши ва ёмонлашиши бу одамларнинг энг катта қўрқувларидан биридир.
  18. Венустрафобия:  Бу фобия гўзал аёллар қўрқуви сифатида танилган. Бу фобияга ўзини паст баҳо бериш сабаб бўлиши мумкин. Бундай фобия билан оғриган одамлар, ҳатто ўзлари гўзал деб билган аёлнинг кўзларига қарашда қийинчиликларга дуч келишлари мумкин. 
  19. Тетрафобия:  Бу фобия, айниқса Шарқий Осиё мамлакатларида кузатилади, тўрт рақамдан қўрқишни англатади. Бу фобия Шарқий Осиё мамлакатларида шунчалик кенг тарқалганки, баъзи лифтларда тўртинчи рақам йўқ. 
  20. Андрофобия:  Бу эркаклар қўрқуви сифатида таърифланган фобия бўлиб, у болалар ёки ёшларнинг отаси, укаси ёки ўқитувчиси каби ҳаётидаги муҳим эркак шахслар томонидан нотўғри муносабатда бўлиши ёки уларнинг ёмон хотиралари натижасида юзага келиши мумкин. бу одамлар билан бирга бўлинг. 
  21. Хронофобия:  вақт тушунчасидан ёки вақт тараққиётидан қўрқиш. 
  22. Коумпоунопҳобиа:  Одамларнинг кийинишда катта қийинчиликларга дучор бўлишига олиб келадиган бу фобия кийимдаги тугмалардан қўрқиш демакдир. 
  23. Кимофобия:  кичик ёки катта тўлқинлардан қўрқиш. 
  24. Апифобия:  Одамларда тез-тез учрайдиган бу фобия асаларилардан қўрқишдир. Болалик даврида ёки яқин атрофдаги одам томонидан ари чақиши, одамда бу фобияни қўзғатиши мумкин. 
  25. Асимметрифобия:  Бу тез-тез учрайдиган фобия носимметрик нарсалардан қўрқишдир. 
  26. Ателофобия:  мукаммал бўлмасликдан қўрқиш. 
  27. Арачибутирофобия: Бу  кўрилган энг қизиқарли фобиялардан биридир. Ёнғоқ ёғини истеъмол қилганда танглайга ёпишиб қолишидан қўрқиш.
  28. Магнофобия:  Бу ақлдан озиш қўрқуви бўлиб, у одамнинг яқин муҳитида психологик муаммоларни бошдан кечирган ёки давом этаётган одамларнинг мавжудлиги натижасида юзага келиши мумкин. 
  29. Пеладофобия:  кал одамлардан қўрқиш ёки кал бўлиб қолиш қўрқуви, бу ёш болаларнинг кал одамлар томонидан таъсирланиши натижасида намоён бўлади. 
  30. Фобофобия:  Бу одамлар янги қўрқувга эга бўлишдан қўрқишади ва шунинг учун уларни қўрқитадиган янги маълумотларни олишдан қочишади.
  31. Пентерафобия:  турмуш қурганларнинг қайноналарининг ҳаётига ҳаддан ташқари таъсир қилишидан қўрқиш. 
  32. Политикофобия:  сиёсатчилардан қўрқиш.
  33. Тахофобия : юқори тезликдан қўрқиш. 
  34. Трансфобия:  Одатда гомофобик одамларда учрайдиган бу фобия трансгендер одамлардан қўрқишдир. 
  35. Трипанофобия:  Айниқса болаларда тез-тез учрайдиган бу фобия игна ёки эмлашдан қўрқишдир. 
  36. Гефирофобия: Бу  кўприклардан қўрқишни англатади ва бу фобияга эга одамлар кўприклардан ўтишдан қўрқишади.
  37. Гелиофобия:  Қуёш, қуёш нури ёки ёрқин нурлардан қўрқиш.Бу фобия кундалик ҳаётда кўплаб муаммоларни келтириб чиқариши мумкин.
  38. Гипнофобия:  Одатда беқарор ҳаёт кечирадиган ёки тез-тез даҳшатли туш кўрадиган одамларда кузатиладиган бу фобия уйқудан қўрқишдир. 
  39. Филемафобия:  ўпиш ёки ўпиш натижасида юзага келадиган кескинликдан қўрқиш.
  40. Эйзотрофобия:  Бу кўзгуда ўзининг ёки бошқа бировнинг аксини кўришдан қўрқиш сифатида аниқланади.
  41. Аблутофобия:  чўмилишдан қўрқиш, одатда ёш болаларда кузатилади.
  42. Педиофобия:  қўғирчоқлардан қўрқиш. Бундай фобияга эга одамлар роботлар ёки манекенлардан ҳам қўрқишлари мумкин. 
  43. Клаустрофобия:  Бугунги кунда тез-тез учраб турадиган бу қўрқув, ёпиқ ва паст жойларда бўлиш қўрқувидир. 
  44. Ксилофобия : ўрмонлардаги дарахтлар ва ҳатто ёғоч нарсалардан қўрқиш.
  45. Tripofobiya:  Бу фобияни бугунги кунда тез-тез учрайдиган фобиялар қаторига киритиш мумкин. Бу тешиклардан қўрқиш ёки тешилган нарсалар томонидан безовталанишни англатади.