Dezinfeksiyalovchi vosita nima? U nima uchun ishlatiladi?

Dezinfeksiyalovchi vosita nima? U nima uchun ishlatiladi?

Bu maqolani sun'iy intellekt bilan xulosa qiling

Dezinfeksiyalovchi vositalar ko‘plab viruslar va zamburug‘larga qarshi ta’sir ko‘rsatadi. Tijorat maqsadida ishlab chiqarilgan mahsulotlarning aksariyati ko‘rsatmalarga muvofiq qo‘llanilganda Covid-19 virusiga qarshi samarali vosita sifatida tavsiya etiladi. Shuningdek, dezinfeksiyalovchi vositalar bakteriyalarni ham yo‘q qilishi mumkin, biroq ular uyqu holatidagi bakteriya sporalariga qarshi samarali emas.

Yashash joylarini va umumiy foydalaniladigan yuzalarni toza saqlash sog‘liq uchun nihoyatda muhimdir. Dezinfeksiya yoki sterilizatsiya qilingandan keyin atrofdagi yuzalarni xavfsizroq holatga keltirish mumkin. Har ikkala jarayon ham dekontaminatsiya deb ataladi. Dekontaminatsiyaning maqsadi — yetarli miqdordagi mikroorganizmlarni yo‘q qilish orqali infeksiya xavfini keskin kamaytirishdir.

Dezinfeksiya nima?

Mikroorganizmlar kundalik hayotning ajralmas qismi bo‘lib, deyarli barcha yuzalarda uchraydi. Bundan tashqari, ular tuproqda, suvda va havoda ham mavjud. Ularning ayrimlari foydali bo‘lsa-da, boshqalari zararli bo‘lib, kasallik keltirib chiqaradi. Ba’zan bu mikroblar odamga yuqib, kasallanishga sabab bo‘lishi mumkin. Masalan, televizor pultidagi mikroblar pultga tekkanda qo‘lga o‘tib, keyinchalik infeksiya chaqirishi ehtimoldan xoli emas. Bunday holatlarning oldini olish uchun yuzalarni dezinfeksiya qilish zarur. Shuningdek, qo‘llarni tez-tez yuvish ham bunday infeksiyalardan saqlanishga yordam beradi.

Dezinfeksiya — buyum va yuzalardagi zararli mikroorganizmlarni yo‘qotishga qaratilgan dekontaminatsiya jarayonidir. Bu jarayon dezinfeksiyalovchi vositalar yordamida amalga oshiriladi. Dezinfeksiyalovchi vosita — jamoatchilik uchun mo‘ljallangan kimyoviy mahsulot bo‘lib, u sprey yoki salfetka shaklida bo‘lishi mumkin. Hatto ayrim hollarda bunday vositani uy sharoitida ham tayyorlash mumkin. Mahsulot yuzada ba’zan 20 daqiqa, ba’zan esa 12 soatgacha qolishi talab etilishi mumkin.

Dezinfeksiyalovchi vositalar nimaga qarshi ta’sir qiladi?

Dezinfeksiyalovchi vositalar ko‘plab viruslar va zamburug‘larga qarshi ta’sir ko‘rsatadi. Tijorat mahsulotlarining aksariyati ko‘rsatmalarga muvofiq qo‘llanganda Covid-19 virusiga qarshi samarali deb taqdim etiladi. Bundan tashqari, ular bakteriyalarni ham yo‘q qilishi mumkin, ammo uyqu holatidagi bakteriya sporalariga qarshi ta’sir ko‘rsatmaydi.

Yuzalarni dezinfeksiya qilish bo‘yicha eng yaxshi usullar

Dezinfeksiyani xavfsiz va samarali amalga oshirish uchun quyidagi jihatlarga e’tibor qaratish lozim:

  • Avvalo mahsulot haqiqatan ham samarali dezinfeksiyalovchi vosita ekaniga ishonch hosil qiling. Ishlab chiqaruvchi bunday qo‘llanish maqsadga muvofiqligini mahsulot yorlig‘ida ko‘rsatishi kerak.
  • Mikroblarni yo‘q qiladi deb taqdim etiladigan “tabiiy” mahsulotlarga ehtiyotkorlik bilan yondashing. Tabiiy salfetka va spreylar tozalash uchun qulay bo‘lishi mumkin, ammo ular kimyoviy dezinfeksiyalovchi vositalardek mikroorganizmlarni yo‘q qilmasligi mumkin.
  • Mahsulot nimalarga qarshi samarali ekanini bilib oling. Qaysi turdagi bakteriya, zamburug‘ va viruslarga ta’sir qilishini tushunish uchun mahsulot yorlig‘ini o‘qing. Bu, ayniqsa, Covid-19’dan himoyalanish nuqtayi nazaridan muhimdir.
  • Dezinfeksiyalovchi vosita yuzada yetarli vaqt davomida qolishi kerak. Shu bois mahsulotdagi ko‘rsatmalarga qat’iy rioya qiling. Agar yo‘riqnomada boshqacha aytilmagan bo‘lsa, vositani darhol artib tashlamang yoki yuvmang.
  • Ushbu mahsulotlar terini tirnashi mumkinligi sababli, ular bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri kontaktdan saqlaning va qo‘lqopdan foydalaning.
  • Dezinfeksiyalovchi vositalarni xavfsiz joyda saqlang. Qopqog‘ini mahkam yoping va bolalar qo‘li yetmaydigan joyga qo‘ying. Ularni salqin va quruq sharoitda saqlang hamda yaroqlilik muddatini diqqat bilan kuzatib boring.
  • Dezinfeksiyalovchi vositadan foydalanganda xona yaxshi shamollatilgan bo‘lishiga e’tibor bering.

Covid-19’dan himoyalanishda dezinfeksiya

Qo‘llarni tez-tez va yetarli vaqt davomida yuvish, ayniqsa yopiq va gavjum joylarda niqob taqish hamda uydan tashqaridagi odamlar bilan yaqin muloqotdan saqlanish Covid-19 yuqtirish xavfini kamaytiradi. Shu bilan birga, umumiy foydalaniladigan yuzalarni tozalash va dezinfeksiya qilish ham nihoyatda muhimdir.

Covid-19’dan himoyalanishni kuchaytirish uchun dezinfeksiya qilinishi kerak bo‘lgan ayrim umumiy yuzalar quyidagilardir:

  • Oshxonadagi stol ustlari, rakovina va hojatxonalar
  • Eshik tutqichlari va zina panjaralari
  • Elektr o‘chirgichlari
  • Mobil telefonlar va pultlar
  • Bolalarga tegishli o‘yinchoqlar va buyumlar

Tozalash, sanitatsiya va dezinfeksiya o‘rtasidagi farqlar nimadan iborat?

Ko‘pincha odamlar dezinfeksiya qilishni tozalash yoki sanitatsiya bilan bir xil deb o‘ylaydi. Aslida esa bu tushunchalar bir-biridan farq qiladi.

Tozalash — yuzalar yoki buyumlardan kir, chang, mayda zarrachalar va mikroblarni olib tashlash jarayonidir.

Tozalash jarayonida, odatda, suv va sovun yoki yuvish vositasi qo‘llanadi. Bu holatda barcha mikroblar mutlaq tarzda nobud bo‘lmasligi mumkin. Biroq ularning bir qismi muhitdan yo‘qotilgani sababli, infeksiya chaqirish darajasidagi mikroblar soni kamayadi.

Sanitatsiya esa tozalash, dezinfeksiya yoki ikkalasini birgalikda qo‘llash orqali amalga oshirilishi mumkin. Sanitatsiya qilish — mikroblar sonini xavfsiz deb hisoblangan darajagacha tushirishni anglatadi. Bu daraja jamoat salomatligi standartlari yoki muayyan ish joyi, maktab va boshqa muassasalardagi talablar bilan belgilanadi. Masalan, restoranlar va oziq-ovqat tayyorlanadigan joylar uchun maxsus tozalash tartiblari mavjud.

Sterilizatsiya usuli ehtiyojga qarab farq qiladi. Masalan, kimyoviy vosita va suv yordamida polni yuvish mumkin. Idish-tovoqlarni steril holatga keltirish uchun idish yuvish mashinasidan foydalanish mumkin. Dezinfeksiya jarayonida esa yuzalar va buyumlardagi mikroblarni yo‘q qilish uchun dezinfeksiyalovchi vositalar ishlatiladi. Oqartirgich va spirtli eritmalar eng ko‘p uchraydigan vositalardandir. Mikroblarni yo‘q qilish uchun vositani ma’lum muddat yuzada qoldirish talab etiladi, biroq bu jarayon kirli yuzani to‘liq tozalaydi degani emas. Ayrim mahsulotlar bir vaqtning o‘zida ham tozalaydi, ham dezinfeksiya qiladi. Agar biror yuzani yoki buyumni avval tozalab, keyin dezinfeksiya qilsangiz, infeksiya xavfini yanada kamaytirgan bo‘lasiz.

Antiseptik va dezinfeksiyalovchi vosita bir xilmi?

Antiseptiklar ham, dezinfeksiyalovchi vositalar ham mikroorganizmlarni yo‘q qiladi va ko‘p hollarda bu ikki tushuncha bir-biri bilan adashtiriladi. Biroq ular o‘rtasida muhim farq bor. Antiseptik tirik to‘qimalarga qo‘llanadi, dezinfeksiyalovchi vosita esa stol, panjara, tutqich kabi jonsiz yuzalarga qo‘llanadi. Masalan, jarrohlik amaliyotida shifokor bemor tanasidagi operatsiya qilinadigan joyga antiseptik surtadi, ammo operatsiya stolini dezinfeksiya qilish uchun dezinfeksiyalovchi vositadan foydalanadi.

Antiseptiklar va dezinfeksiyalovchi vositalar tarkibida ba’zan “biosid” deb ataladigan kimyoviy moddalar bo‘ladi. Vodorod peroksid antiseptiklarda ham, dezinfeksiyalovchi vositalarda ham keng qo‘llanadigan tarkibiy qismdir. Antiseptiklarda, odatda, dezinfeksiyalovchi vositalarga qaraganda biosid miqdori kamroq bo‘ladi.

Qo‘l uchun dezinfeksiyalovchi vosita tanlashda berilishi kerak bo‘lgan savollar

  • Organik moddalar mavjud bo‘lganda mikroorganizmlar zararsizlantiriladimi?
  • Qattiq suv uning samaradorligiga ta’sir qiladimi?
  • Qoldiq qoldiradimi?
  • Aşındiruvchi, ya’ni yemiruvchi xususiyatga egami?
  • Teri, ko‘z yoki nafas yo‘llarini tirnash xususiyatiga egami?
  • Teri ustiga surtilganda yoki nafas orqali qabul qilinganda zaharli ta’sir ko‘rsatadimi?
  • Suyultirilgandan keyingi samarali saqlanish muddati qancha?

Kirlangan buyumlar yoki yuzalar dezinfeksiyalovchi vositaning ta’sirini kamaytirishi mumkin. Shu sababli yuzani samarali dezinfeksiya qilishdan oldin uni sovun, yuvish vositasi va suv yordamida tozalash talab etiladi. Oqartirgich va ammiakni aslo aralashtirmaslik kerak, chunki ular birga qo‘llanganda zaharli gaz hosil qilishi mumkin.

Koronavirus nima va u qanday paydo bo‘ldi?

Qo‘l yuvish va qo‘l uchun dezinfeksiyalovchi vositalar haqida

Qo‘l yuvish va qo‘l uchun dezinfeksiyalovchi vositadan foydalanishning o‘rni alohidadir. Har ikkisi ham muayyan maqsadga xizmat qilsa-da, qo‘llarni sovun va suv bilan yuvish har doim birinchi o‘rinda turishi kerak. Qo‘l uchun dezinfeksiyalovchi vositadan faqat atrofda sovun va suv bo‘lmaganda foydalanish tavsiya etiladi. Qo‘llarni har safar hojatxonadan chiqqandan keyin, burunni artgandan keyin, yo‘talgach yoki aksirgach, ovqatlanishdan oldin va iflos bo‘lishi mumkin bo‘lgan yuzalarga tekkandan so‘ng yuvish lozim.

Qo‘llarni samarali yuvish uchun quyidagi bosqichlar tavsiya etiladi:

  • Har doim toza, oqib turgan suvdan foydalaning.
  • Avval qo‘llarni suvga tuting, keyin suvni o‘chirib, sovun bilan yaxshilab ko‘pirtiring.
  • Qo‘llarni kamida 20 soniya davomida sovunlab ishqalang. Qo‘lning orqa qismi, barmoqlar oralig‘i va tirnoq osti joylari ham yaxshilab tozalanganiga ishonch hosil qiling.
  • Keyin suvni ochib, qo‘llarni yaxshilab chaying. Oxirida toza sochiq bilan quriting yoki havoda qurishiga qo‘ying.

Qo‘l uchun dezinfeksiyalovchi vosita — sovun va suv mavjud bo‘lmagan vaziyatlarda mikroblarning tarqalishining oldini olishga yordam beradigan, yo‘lda ketayotganda qulay bo‘lgan mahsulotdir. Spirt asosidagi qo‘l uchun dezinfeksiyalovchi vositalar xavfsizlikni oshirishga va Covid-19 infeksiyasining tarqalishini kamaytirishga yordam berishi mumkin.

Agar yaqin do‘konlarda qo‘l uchun dezinfeksiyalovchi vosita topish qiyin bo‘lsa va qo‘l yuvish uchun sharoit bo‘lmasa, uni o‘zingiz tayyorlashga ham urinib ko‘rishingiz mumkin. Spirt, aloe vera geli va efir moyi yoki limon sharbati kabi bir nechta tarkibiy qismlarni topib, o‘z vositangizni tayyorlash mumkin.

Qo‘l uchun dezinfeksiyalovchi vosita mikroorganizmlardan xalos bo‘lishning samarali usullaridan biri bo‘lsa-da, mutaxassislar qo‘llarni imkon qadar ko‘proq sovun va suv bilan yuvishni tavsiya etadilar. Chunki qo‘llarni yuvish kasallik keltirib chiqaruvchi viruslar va boshqa mikroblardan saqlanishning eng ishonchli yo‘lidir. Shunga qaramay, sovun va suv topilmaydigan vaziyatlar uchun qo‘l uchun dezinfeksiyalovchi vositani yoningizda olib yurishni unutmang.