Dezinfeksiyalovchi vosita nima? U nima uchun ishlatiladi?

Дезинфексияловчи восита нима? У нима учун ишлатилади?

Bu maqolani sun'iy intellekt bilan xulosa qiling

Дезинфексияловчи воситалар кўплаб вируслар ва замбуруғларга қарши таъсир кўрсатади. Тижорат мақсадида ишлаб чиқарилган маҳсулотларнинг аксарияти кўрсатмаларга мувофиқ қўлланилганда Ковид-19 вирусига қарши самарали восита сифатида тавсия этилади. Шунингдек, дезинфексияловчи воситалар бактерияларни ҳам йўқ қилиши мумкин, бироқ улар уйқу ҳолатидаги бактерия спораларига қарши самарали эмас.

Яшаш жойларини ва умумий фойдаланиладиган юзаларни тоза сақлаш соғлиқ учун ниҳоятда муҳимдир. Дезинфексия ёки стерилизатсия қилингандан кейин атрофдаги юзаларни хавфсизроқ ҳолатга келтириш мумкин. Ҳар иккала жараён ҳам деконтаминатсия деб аталади. Деконтаминатсиянинг мақсади — етарли миқдордаги микроорганизмларни йўқ қилиш орқали инфексия хавфини кескин камайтиришдир.

Дезинфексия нима?

Микроорганизмлар кундалик ҳаётнинг ажралмас қисми бўлиб, деярли барча юзаларда учрайди. Бундан ташқари, улар тупроқда, сувда ва ҳавода ҳам мавжуд. Уларнинг айримлари фойдали бўлса-да, бошқалари зарарли бўлиб, касаллик келтириб чиқаради. Баъзан бу микроблар одамга юқиб, касалланишга сабаб бўлиши мумкин. Масалан, телевизор пултидаги микроблар пултга текканда қўлга ўтиб, кейинчалик инфексия чақириши эҳтимолдан холи эмас. Бундай ҳолатларнинг олдини олиш учун юзаларни дезинфексия қилиш зарур. Шунингдек, қўлларни тез-тез ювиш ҳам бундай инфексиялардан сақланишга ёрдам беради.

Дезинфексия — буюм ва юзалардаги зарарли микроорганизмларни йўқотишга қаратилган деконтаминатсия жараёнидир. Бу жараён дезинфексияловчи воситалар ёрдамида амалга оширилади. Дезинфексияловчи восита — жамоатчилик учун мўлжалланган кимёвий маҳсулот бўлиб, у спрей ёки салфетка шаклида бўлиши мумкин. Ҳатто айрим ҳолларда бундай воситани уй шароитида ҳам тайёрлаш мумкин. Маҳсулот юзада баъзан 20 дақиқа, баъзан эса 12 соатгача қолиши талаб этилиши мумкин.

Дезинфексияловчи воситалар нимага қарши таъсир қилади?

Дезинфексияловчи воситалар кўплаб вируслар ва замбуруғларга қарши таъсир кўрсатади. Тижорат маҳсулотларининг аксарияти кўрсатмаларга мувофиқ қўлланганда Ковид-19 вирусига қарши самарали деб тақдим этилади. Бундан ташқари, улар бактерияларни ҳам йўқ қилиши мумкин, аммо уйқу ҳолатидаги бактерия спораларига қарши таъсир кўрсатмайди.

Юзаларни дезинфексия қилиш бўйича энг яхши усуллар

Дезинфексияни хавфсиз ва самарали амалга ошириш учун қуйидаги жиҳатларга эътибор қаратиш лозим:

  • Аввало маҳсулот ҳақиқатан ҳам самарали дезинфексияловчи восита эканига ишонч ҳосил қилинг. Ишлаб чиқарувчи бундай қўлланиш мақсадга мувофиқлигини маҳсулот ёрлиғида кўрсатиши керак.
  • Микробларни йўқ қилади деб тақдим этиладиган “табиий” маҳсулотларга эҳтиёткорлик билан ёндашинг. Табиий салфетка ва спрейлар тозалаш учун қулай бўлиши мумкин, аммо улар кимёвий дезинфексияловчи воситалардек микроорганизмларни йўқ қилмаслиги мумкин.
  • Маҳсулот нималарга қарши самарали эканини билиб олинг. Қайси турдаги бактерия, замбуруғ ва вирусларга таъсир қилишини тушуниш учун маҳсулот ёрлиғини ўқинг. Бу, айниқса, Ковид-19ъдан ҳимояланиш нуқтайи назаридан муҳимдир.
  • Дезинфексияловчи восита юзада етарли вақт давомида қолиши керак. Шу боис маҳсулотдаги кўрсатмаларга қатъий риоя қилинг. Агар йўриқномада бошқача айтилмаган бўлса, воситани дарҳол артиб ташламанг ёки ювманг.
  • Ушбу маҳсулотлар терини тирнаши мумкинлиги сабабли, улар билан тўғридан-тўғри контактдан сақланинг ва қўлқопдан фойдаланинг.
  • Дезинфексияловчи воситаларни хавфсиз жойда сақланг. Қопқоғини маҳкам ёпинг ва болалар қўли етмайдиган жойга қўйинг. Уларни салқин ва қуруқ шароитда сақланг ҳамда яроқлилик муддатини диққат билан кузатиб боринг.
  • Дезинфексияловчи воситадан фойдаланганда хона яхши шамоллатилган бўлишига эътибор беринг.

Ковид-19ъдан ҳимояланишда дезинфексия

Қўлларни тез-тез ва етарли вақт давомида ювиш, айниқса ёпиқ ва гавжум жойларда ниқоб тақиш ҳамда уйдан ташқаридаги одамлар билан яқин мулоқотдан сақланиш Ковид-19 юқтириш хавфини камайтиради. Шу билан бирга, умумий фойдаланиладиган юзаларни тозалаш ва дезинфексия қилиш ҳам ниҳоятда муҳимдир.

Ковид-19ъдан ҳимояланишни кучайтириш учун дезинфексия қилиниши керак бўлган айрим умумий юзалар қуйидагилардир:

  • Ошхонадаги стол устлари, раковина ва ҳожатхоналар
  • Эшик тутқичлари ва зина панжаралари
  • Электр ўчиргичлари
  • Мобил телефонлар ва пултлар
  • Болаларга тегишли ўйинчоқлар ва буюмлар

Тозалаш, санитатсия ва дезинфексия ўртасидаги фарқлар нимадан иборат?

Кўпинча одамлар дезинфексия қилишни тозалаш ёки санитатсия билан бир хил деб ўйлайди. Аслида эса бу тушунчалар бир-биридан фарқ қилади.

Тозалаш — юзалар ёки буюмлардан кир, чанг, майда заррачалар ва микробларни олиб ташлаш жараёнидир.

Тозалаш жараёнида, одатда, сув ва совун ёки ювиш воситаси қўлланади. Бу ҳолатда барча микроблар мутлақ тарзда нобуд бўлмаслиги мумкин. Бироқ уларнинг бир қисми муҳитдан йўқотилгани сабабли, инфексия чақириш даражасидаги микроблар сони камаяди.

Санитатсия эса тозалаш, дезинфексия ёки иккаласини биргаликда қўллаш орқали амалга оширилиши мумкин. Санитатсия қилиш — микроблар сонини хавфсиз деб ҳисобланган даражагача туширишни англатади. Бу даража жамоат саломатлиги стандартлари ёки муайян иш жойи, мактаб ва бошқа муассасалардаги талаблар билан белгиланади. Масалан, ресторанлар ва озиқ-овқат тайёрланадиган жойлар учун махсус тозалаш тартиблари мавжуд.

Стерилизатсия усули эҳтиёжга қараб фарқ қилади. Масалан, кимёвий восита ва сув ёрдамида полни ювиш мумкин. Идиш-товоқларни стерил ҳолатга келтириш учун идиш ювиш машинасидан фойдаланиш мумкин. Дезинфексия жараёнида эса юзалар ва буюмлардаги микробларни йўқ қилиш учун дезинфексияловчи воситалар ишлатилади. Оқартиргич ва спиртли эритмалар энг кўп учрайдиган воситалардандир. Микробларни йўқ қилиш учун воситани маълум муддат юзада қолдириш талаб этилади, бироқ бу жараён кирли юзани тўлиқ тозалайди дегани эмас. Айрим маҳсулотлар бир вақтнинг ўзида ҳам тозалайди, ҳам дезинфексия қилади. Агар бирор юзани ёки буюмни аввал тозалаб, кейин дезинфексия қилсангиз, инфексия хавфини янада камайтирган бўласиз.

Антисептик ва дезинфексияловчи восита бир хилми?

Антисептиклар ҳам, дезинфексияловчи воситалар ҳам микроорганизмларни йўқ қилади ва кўп ҳолларда бу икки тушунча бир-бири билан адаштирилади. Бироқ улар ўртасида муҳим фарқ бор. Антисептик тирик тўқималарга қўлланади, дезинфексияловчи восита эса стол, панжара, тутқич каби жонсиз юзаларга қўлланади. Масалан, жарроҳлик амалиётида шифокор бемор танасидаги оператсия қилинадиган жойга антисептик суртади, аммо оператсия столини дезинфексия қилиш учун дезинфексияловчи воситадан фойдаланади.

Антисептиклар ва дезинфексияловчи воситалар таркибида баъзан “биосид” деб аталадиган кимёвий моддалар бўлади. Водород пероксид антисептикларда ҳам, дезинфексияловчи воситаларда ҳам кенг қўлланадиган таркибий қисмдир. Антисептикларда, одатда, дезинфексияловчи воситаларга қараганда биосид миқдори камроқ бўлади.

Қўл учун дезинфексияловчи восита танлашда берилиши керак бўлган саволлар

  • Органик моддалар мавжуд бўлганда микроорганизмлар зарарсизлантириладими?
  • Қаттиқ сув унинг самарадорлигига таъсир қиладими?
  • Қолдиқ қолдирадими?
  • Аşıндирувчи, яъни емирувчи хусусиятга эгами?
  • Тери, кўз ёки нафас йўлларини тирнаш хусусиятига эгами?
  • Тери устига суртилганда ёки нафас орқали қабул қилинганда заҳарли таъсир кўрсатадими?
  • Суюлтирилгандан кейинги самарали сақланиш муддати қанча?

Кирланган буюмлар ёки юзалар дезинфексияловчи воситанинг таъсирини камайтириши мумкин. Шу сабабли юзани самарали дезинфексия қилишдан олдин уни совун, ювиш воситаси ва сув ёрдамида тозалаш талаб этилади. Оқартиргич ва аммиакни асло аралаштирмаслик керак, чунки улар бирга қўлланганда заҳарли газ ҳосил қилиши мумкин.

Koronavirus nima va u qanday paydo bo‘ldi?

Қўл ювиш ва қўл учун дезинфексияловчи воситалар ҳақида

Қўл ювиш ва қўл учун дезинфексияловчи воситадан фойдаланишнинг ўрни алоҳидадир. Ҳар иккиси ҳам муайян мақсадга хизмат қилса-да, қўлларни совун ва сув билан ювиш ҳар доим биринчи ўринда туриши керак. Қўл учун дезинфексияловчи воситадан фақат атрофда совун ва сув бўлмаганда фойдаланиш тавсия этилади. Қўлларни ҳар сафар ҳожатхонадан чиққандан кейин, бурунни артгандан кейин, йўталгач ёки аксиргач, овқатланишдан олдин ва ифлос бўлиши мумкин бўлган юзаларга теккандан сўнг ювиш лозим.

Қўлларни самарали ювиш учун қуйидаги босқичлар тавсия этилади:

  • Ҳар доим тоза, оқиб турган сувдан фойдаланинг.
  • Аввал қўлларни сувга тутинг, кейин сувни ўчириб, совун билан яхшилаб кўпиртиринг.
  • Қўлларни камида 20 сония давомида совунлаб ишқаланг. Қўлнинг орқа қисми, бармоқлар оралиғи ва тирноқ ости жойлари ҳам яхшилаб тозаланганига ишонч ҳосил қилинг.
  • Кейин сувни очиб, қўлларни яхшилаб чайинг. Охирида тоза сочиқ билан қуритинг ёки ҳавода қуришига қўйинг.

Қўл учун дезинфексияловчи восита — совун ва сув мавжуд бўлмаган вазиятларда микробларнинг тарқалишининг олдини олишга ёрдам берадиган, йўлда кетаётганда қулай бўлган маҳсулотдир. Спирт асосидаги қўл учун дезинфексияловчи воситалар хавфсизликни оширишга ва Ковид-19 инфексиясининг тарқалишини камайтиришга ёрдам бериши мумкин.

Агар яқин дўконларда қўл учун дезинфексияловчи восита топиш қийин бўлса ва қўл ювиш учун шароит бўлмаса, уни ўзингиз тайёрлашга ҳам уриниб кўришингиз мумкин. Спирт, алое вера гели ва эфир мойи ёки лимон шарбати каби бир нечта таркибий қисмларни топиб, ўз воситангизни тайёрлаш мумкин.

Қўл учун дезинфексияловчи восита микроорганизмлардан халос бўлишнинг самарали усулларидан бири бўлса-да, мутахассислар қўлларни имкон қадар кўпроқ совун ва сув билан ювишни тавсия этадилар. Чунки қўлларни ювиш касаллик келтириб чиқарувчи вируслар ва бошқа микроблардан сақланишнинг энг ишончли йўлидир. Шунга қарамай, совун ва сув топилмайдиган вазиятлар учун қўл учун дезинфексияловчи воситани ёнингизда олиб юришни унутманг.