Рахит – суякларнинг етарли даражада мустаҳкам бўлмаслиги билан боғлиқ касаллик бўлиб, асосан болаларда учрайди. Бу касаллик организмда Д витамини, калтсий ёки фосфор етишмовчилиги туфайли ривожланади. Рахит суякларнинг юмшаши ва деформатсиясига олиб келиши мумкин, бу эса боланинг жисмоний ривожланишига салбий таъсир кўрсатади.
Mavzu davomida
Рахитнинг сабаблари
Рахит касаллигининг асосий сабаби организмда Д витамини танқислиги ҳисобланади. Д витамини қуёш нурлари таъсирида терида синтезланади ёки озиқ-овқат орқали қабул қилинади. Қуёш нури етарли бўлмаган ҳудудларда яшовчи ёки етарли миқдорда Д витамини истеъмол қилмайдиган болалар рахитга чалиниш хавфига кўпроқ дуч келишади.
Бундан ташқари, калтсий ва фосфор етишмовчилиги ҳам рахитнинг ривожланишига сабаб бўлиши мумкин. Калтсий ва фосфор суякларнинг мустаҳкамлигини таъминловчи муҳим минераллар бўлиб, уларнинг етарлича истеъмол қилинмаслиги суякларнинг заифлашишига олиб келади. Ошқозон-ичак касалликлари ёки ёмон овқатланиш ҳам ушбу касалликни келтириб чиқариши мумкин.
Рахитнинг аломатлари
Рахит касаллигига чалинган болаларда турли хил аломатлар кузатилади. Дастлабки босқичларда иштаҳанинг пасайиши, инжиқлик, тез чарчаш ва мушакларнинг заифлиги кузатилиши мумкин. Касаллик кучайган сари қуйидаги аломатлар пайдо бўлиши мумкин:
- Бош суякларининг юмшоқлиги ва шаклининг ўзгариши.
- Оёқларнинг қийшайиши ёки шаклининг ўзгариши.
- Кўкрак қафасида деформатсиялар.
- Бўғимларнинг катталашиши ва суякларнинг юмшоқлиги.
- Кеч тиш чиқиши ва тиш эмалининг заифлиги.
Агар рахит ўз вақтида даволанмаса, у боланинг умумий жисмоний ривожланишига салбий таъсир кўрсатиб, келажакда суякларнинг мўртлашишига сабаб бўлиши мумкин.

Рахитнинг олдини олиш усуллари
Рахит касаллигини олдини олиш учун энг муҳим чора бу етарли миқдорда Д витамини қабул қилишдир. Қуёш нури табиий Д витамини манбаи ҳисобланади, шунинг учун болаларни эрталаб ёки кечқурун қуёшга чиқариш тавсия этилади. Бундан ташқари, қуйидаги профилактик чораларни кўриш мумкин:
- Д витамини билан бойитилган озиқ-овқат маҳсулотларини истеъмол қилиш (балиқ, тухум сариғи, сут ва сут маҳсулотлари, жигар).
- Калтсий ва фосфорга бой маҳсулотларни ратсионга киритиш (творог, ёнғоқ, яшил сабзавотлар).
- Болани қуёш нурига етарли даражада олиб чиқиш.
- Ҳомиладор ва эмизикли аёлларнинг тўғри овқатланиши ва Д витамини етарли миқдорда қабул қилиши.
- Шифокор тавсиясига кўра Д витамини қўшимчалари қабул қилиш.
Даволаш усуллари
Агар бола рахит касаллигига чалинган бўлса, шифокор даволаш учун Д витамини ва калтсий қўшимчаларини тавсия қилиши мумкин. Бундан ташқари, махсус физиотерапия машқлари ва қуёш ванналари ҳам тавсия этилади. Озиқ-овқат ратсионини яхшилаш ва парҳезга риоя қилиш ҳам муҳим аҳамиятга эга.
Рахитни даволаш жараёни одатда узоқ давом этади, аммо тўғри парвариш ва муолажа билан боланинг соғлиғини тиклаш мумкин. Муҳими, касалликнинг олдини олиш чоралари кўрилса, рахитнинг олдини олиш ва соғлом ривожланишни таъминлаш мумкин.
Хулоса
Рахит – болаларда суякларнинг мўртлашишига олиб келувчи касаллик бўлиб, унинг асосий сабаби Д витамини, калтсий ва фосфор етишмовчилигидир. Касалликнинг олдини олиш учун қуёш нурларидан фойдаланиш, тўғри овқатланиш ва зарур ҳолларда витамин қўшимчаларини қабул қилиш муҳимдир. Рахитнинг олдини олиш ва даволаш бўйича чора-тадбирларни қўллаш орқали болаларнинг соғлом ривожланишини таъминлаш мумкин.