Parhez orqali ozish usullari

Парҳез орқали озиш усуллари

Bu maqolani sun'iy intellekt bilan xulosa qiling

Парҳез орқали озиш — бу шунчаки кам овқат ейиш эмас, балки организмга керакли озиқ моддаларни етказган ҳолда ортиқча вазндан босқичма-босқич халос бўлишдир. Соғлом озишнинг асосий шарти — кун давомида сарфланадиган энергиядан камроқ калория қабул қилишдир. Бунга калория танқислиги дейилади. Тана овқатдан етарли энергия олмаганда, захирада тўпланган ёғлардан фойдаланишни бошлайди. Натижада вазн камаяди.

Бироқ парҳез ҳар бир одам учун бир хил бўлмайди. Ёш, жинс, вазн, бўй, жисмоний фаоллик, касалликлар ва кундалик турмуш тарзи ҳисобга олиниши керак. Ҳаддан ташқари оч қолиш, фақат битта маҳсулот билан овқатланиш ёки жуда қисқа муддатда кўп вазн ташлашга уриниш соғлиқ учун зарарли бўлиши мумкин. Шунинг учун парҳез мувозанатли, тушунарли ва узоқ муддат давом эттириш мумкин бўлган шаклда тузилиши керак.

Калория танқислиги яратиш

Озишнинг энг асосий йўли — калория танқислиги яратишдир. Масалан, организм кунига 2200 калория сарфласа, одам 1800–1900 калория қабул қилганда тана етишмаган энергияни ёғ захираларидан олишга ҳаракат қилади. Шу тариқа вазн аста-секин камаяди.

Лекин калория танқислиги дегани оч юриш дегани эмас. Муҳими — камроқ, аммо сифатлироқ овқатланиш. Ширин газли ичимликлар, фастфуд, қандолат маҳсулотлари, чипс, колбаса ва бошқа қайта ишланган маҳсулотлар кўп калория беради, лекин организмга етарли фойдали модда бермайди. Бундай маҳсулотлар “бўш калория” манбаи ҳисобланади.

Уларнинг ўрнига сабзавот, мева, бутун донли маҳсулотлар, тухум, балиқ, товуқ гўшти, дуккаклилар ва сут маҳсулотларини танлаш фойдалироқ. Бундай овқатлар узоқроқ тўқлик беради, ичак фаолиятини яхшилайди ва озиш жараёнини соғломроқ қилади.

Кам углеводли парҳезлар

Кам углеводли парҳезларда нон, ширинлик, макарон, оқ гуруч ва шакарли маҳсулотлар камайтирилади. Бунинг ўрнига оқсил ва фойдали ёғларга бой маҳсулотлар кўпроқ истеъмол қилинади. Кето, Аткинс ва Палео каби парҳезлар шундай ёндашувга мисол бўла олади.

Углеводлар камайганда қондаги шакар даражаси барқарорроқ бўлиши мумкин. Бу эса тез-тез оч қолиш ва ширинликка бўлган кучли истакни камайтиришга ёрдам беради. Айрим одамларда кам углеводли овқатланиш вазн ташлашни тезлаштириши мумкин.

Аммо углеводларни бутунлай чиқариб ташлаш тўғри эмас. Организмга энергия, клетчатка, витамин ва минераллар керак. Шунинг учун оқ нон ва шакар ўрнига сули ёрмаси, гречка, жигарранг гуруч, сабзавот ва дуккаклилар каби фойдали углеводларни танлаш мақсадга мувофиқ. Кам углеводли парҳез узоқ муддат давом эттирилса, мутахассис назорати фойдали бўлади.

Оралиқли рўза

Оралиқли рўза — овқатни маълум вақт оралиғида ейиш, қолган вақтда эса овқатланмаслик усулидир. Энг машҳур шаклларидан бири 16/8 усули бўлиб, бунда 16 соат овқат ейилмайди, 8 соат давомида эса овқатланиш мумкин. Масалан, одам соат 12:00 дан 20:00 гача овқатланиб, қолган вақтда фақат сув ёки шакарсиз ичимликлар ичади.

Бу усул калория истеъмолини камайтиришга ёрдам бериши мумкин, чунки овқатланиш вақти қисқаради. Натижада одам кун давомида камроқ еб қўяди. Бундан ташқари, оралиқли рўза инсулин даражасига ва ёғ захираларидан фойдаланиш жараёнига ижобий таъсир кўрсатиши мумкин.

Шунга қарамай, бу усул ҳаммага ҳам мос келавермайди. Ҳомиладор аёллар, эмизикли оналар, қандли диабети борлар, ошқозон-ичак муаммолари ёки овқатланиш бузилишлари бўлган инсонлар бундай парҳезни шифокор билан маслаҳатлашмасдан бошламаслиги керак. Оралиқли рўзада ҳам асосий қоида ўзгармайди: овқатланиш вақтида сифатли ва мувозанатли маҳсулотлар танланиши зарур.

Оқсилга бой парҳезлар

Оқсил озиш жараёнида жуда муҳим. Чунки у тўқлик ҳиссини кучайтиради, мушак массасини сақлаб қолишга ёрдам беради ва ҳазм бўлиши учун кўпроқ энергия талаб қилади. Оқсил етарли бўлса, одам камроқ оч қолади ва парҳезни давом эттириш осонлашади.

Оқсилга бой маҳсулотларга товуқ гўшти, балиқ, тухум, творог, ёгурт, ловия, нўхат, ясмиқ ва бошқа дуккаклилар киради. Озиш пайтида ҳар бир асосий овқатда оқсил манбаи бўлиши фойдали. Масалан, нонуштада тухум ёки творог, тушликда товуқ ёки дуккакли таом, кечки овқатда балиқ ёки ёгурт истеъмол қилиш мумкин.

Бироқ фақат оқсилга таяниб қолиш ҳам тўғри эмас. Организмга сабзавот, фойдали ёғлар, мураккаб углеводлар, витаминлар ва минераллар ҳам керак. Айниқса буйрак касаллиги бўлган одамлар оқсил миқдорини шифокор тавсиясисиз кескин оширмаслиги лозим.

Кам ёғли парҳезлар

Кам ёғли парҳезларда ёғли гўшт, қовурилган таомлар, трансёғлар, маргарин ва кўп миқдордаги қайта ишланган маҳсулотлар камайтирилади. Бундай ёндашув калория истеъмолини назорат қилишга ва юрак–қон томир саломатлигини қўллаб-қувватлашга ёрдам беради.

Бу парҳезда сабзавот, мева, бутун донли маҳсулотлар, ёғсиз гўшт, балиқ, дуккаклилар ва кам ёғли сут маҳсулотларига эътибор қаратилади. Аммо ёғни бутунлай чиқариб ташлаш керак эмас. Зайтун мойи, авокадо, ёнғоқ, бодом ва балиқдаги фойдали ёғлар гормонлар, мия фаолияти ва витаминларнинг сўрилиши учун зарур.

Хулоса

Парҳез орқали озишнинг бир нечта усули бор: калория танқислиги яратиш, кам углеводли овқатланиш, оралиқли рўза, оқсилга бой парҳез ва кам ёғли парҳез. Уларнинг барчаси тўғри қўлланса, вазн камайишига ёрдам бериши мумкин. Энг муҳими — танланган усул инсоннинг соғлиғи, ҳаёт тарзи ва кундалик одатларига мос бўлишидир.

Соғлом озиш аста-секин кечади. Энг яхши натижа оч қолиш билан эмас, балки мунтазам, мувозанатли ва онгли овқатланиш орқали эришилади. Парҳез вақтинчалик чеклов эмас, балки соғлом турмуш тарзига ўтиш босқичи сифатида қаралса, натижа узоқроқ сақланади.