Sirkoniy tish qoplamasi haqida

Sirkoniy tish qoplamasi haqida

Bu maqolani sun'iy intellekt bilan xulosa qiling

Tish qoplamalari asosan ikki guruhga bo‘linadi: metall tarkibli va metallsiz. Sirkoniy tish qoplama — sirkoniy dioksid (zirconium dioxide) asosli karkasga ega porselen tish qoplamasi usulidir. Ular metall tarkibga ega emas.

Tish qoplamalari metall tarkibli va metallsiz turlarga ajratiladi. Sirkoniy tish qoplama — sirkoniy dioksid asosli karkasga ega porselen tish qoplamasi usuli bo‘lib, metall tarkibga ega emas. Sirkoniy maxsus pechlarda kislorod bilan biriktirilib sirkoniya keramikasiga aylantiriladi va tish qoplama materiali sifatida qo‘llanadi. Afzalliklari sababli so‘nggi yillarda juda ko‘p tanlanadigan usullardan biridir.

Odatda tishida kariyes (chirish) bo‘lgan yoki yanada estetik, oq tabassumga ega bo‘lishni istagan shaxslar tomonidan afzal ko‘riladi. Estetik samaradorligi tufayli old tishlarda qo‘llanishi keng tarqalgan. Tish yuzasiga yoki tishi yetishmaydigan sohalarga (bo‘sh joylarga) qo‘llanishi mumkin. Milk (tish eti) bilan mosligi yaxshi. Tabiiy tishlarimizga qanday parvarish kerak bo‘lsa, sirkoniy qoplamali tishlarning parvarishiga ham xuddi shunday e’tibor bilan qarash lozim.

Sirkoniy qoplama qanday qilinadi?

Bu usul tish shifokorlari tomonidan qo‘llanadi. Avvalo tishdagi muammo aniqlanadi. Davolashni boshlashdan oldin noqulaylik sezilmasligi uchun tegishli sohaga lokal anesteziya qilinadi. Tishlar mos o‘lchamda kichraytiriladi. Kichraytirilgan tishlardan yumshoq materiallar bilan yoki raqamli usullar orqali o‘lchov olinadi. Rang shkalasi yordamida bemor xohishiga ko‘ra tish rangini tanlash amalga oshiriladi.

Sirkoniy qoplamalar tayyor bo‘lguncha noqulaylikning oldini olish va estetik ko‘rinishni buzmaslik maqsadida vaqtinchalik tishlar qo‘yiladi. Odatda 3–5 kun ichida o‘lchovi olingan sirkoniy tishlar tayyorlanadi. Tayyor tishlar bemor tomonidan ma’qullangach, vaqtinchalik tishlar olib tashlanadi va sirkoniy qoplamalar yopishtiriladi. Yopishtirish uchun maxsus shaffof yopishtiruvchilar qo‘llanadi. Yopishtirilgandan so‘ng yarim soat davomida hech narsa yeyilmasligi kerak. Shifokor belgilagan sanalarda muntazam nazorat ko‘riklari o‘tkaziladi.

Sirkoniy tish qoplamalarining xususiyatlari

Yuqori va pastki tishlarga sirkoniy qoplama qilish mumkin. Orqa guruh tishlarda mustahkamlik, old guruh tishlarda esa estetik ko‘rinish uchun ko‘p qo‘llanadi. Sirkoniy tish qoplamalari juda ko‘p afzalliklarga ega materiallardir. Ularning xususiyatlari va afzalliklari:

  • Maxsus pishirish jarayonlaridan o‘tkazilgani uchun tuzilishi juda mustahkam.
  • Sinish, yorilish va yeyilishga chidamli.
  • Korroziyaga chidamliligi yuqori.
  • Tabiiy tish emali kabi yorug‘likni o‘tkazuvchi tuzilishga ega.
  • Metall tarkibga ega emas.
  • Milk bilan moslashib, milk salomatligiga hissa qo‘shadi.
  • Yorug‘likni o‘tkazishi sababli tabiiy oq ko‘rinishga ega.
  • Uzoq yillar davomida ishonch bilan foydalanish mumkin.
  • Issiqlik o‘tkazuvchanligi past bo‘lgani uchun issiq va sovuq sezgirligini keltirib chiqarmaydi.
  • Metall tayanchli qoplamalardan farqli ravishda og‘izda ta’m o‘zgarishi bo‘lmaydi.
  • Milk bilan mosligi tufayli og‘iz hidini kamaytiradi va milkda to‘q rang qoldirmaydi.
  • Tabiiy tishlarga nisbatan rang o‘zgarishi juda kam uchraydi.
  • Metall sababli yuzaga keladigan allergik reaksiyalarning oldi olinadi.
  • Yuzasi yaltiroq va silliq bo‘lgani uchun blyashka to‘planishiga sabab bo‘lmaydi.

Sirkoniy qoplama qildirganlar

Tishlarining ko‘rinishidan qoniqmagan va yanada estetik tabassumga erishmoqchi bo‘lgan har kim sirkoniy qoplama qildirishi mumkin. Biroq 18 yoshga to‘lmagan, o‘sish davridagi shaxslarda jag‘ rivojlanishi hali davom etgani sababli, rivojlanish yakunlanguncha sirkoniy davolashini kutish lozim.

Ko‘pincha sirkoniy qoplama qildiradiganlar — quyidagi tishlarga ega shaxslar:

  • Kariyesli (chirigan) tishlar,
  • Tishlar oralig‘i ajralgan (diastema) tishlar,
  • Travma olgan siniq tishlar,
  • Turli sabablarga ko‘ra rangi o‘zgargan tishlar,
  • Oqartirish foyda bermagan tishlar,
  • Yetishmaydigan tishlar,
  • Milk chekinishi sabab estetikasi buzilgan tishlar,
  • Estetik ko‘rinishi yaxshi bo‘lmagan plomba qilingan tishlar,
  • Qiyshiq tishlar,
  • Kron yoki ko‘prik qo‘llangan tishlar.

Sirkoniy tish modellari va xizmat muddati

Sirkoniy tishlarning xizmat muddati odamdan odamga farq qiladi. Ba’zi kishilar 5–10 yil foydalansa, ba’zilari umrbod foydalanishi mumkin. Tish shifokorida muntazam ko‘rikdan o‘tadigan va og‘iz-tish salomatligiga e’tibor beradigan kishilar sirkoniy qoplamalarni juda uzoq yillar ishlatishi mumkin. Klinik sharoitda bajarilmagan muolajalar nafaqat qisqa umrli bo‘ladi, balki inson salomatligi uchun ham zararli bo‘lishi mumkin.

Bemorga sog‘lom va estetik tabassum berish uchun tishlarda mavjud ko‘rinish va shakl nuqsonlari ba’zan estetik kompozit plombalar orqali bartaraf etiladi. Bu usul yetarli bo‘lmagan holatlarda porselen lamine va qoplamalar hamda sirkoniy qoplamalar qo‘llanadi. Porselen lamine muolajalarida odatda tishlar umuman yedirilmaydi yoki minimal darajada yediriladi. Agar porselen yoki sirkoniy qo‘llash ma’qul ko‘rilgan bo‘lsa, bosqichma-bosqich sinov jarayonlarida bemorning fikri qayta olinib, ayrim o‘zgarishlar kiritilishi mumkin.

Sirkoniy qoplama va lamine qoplama o‘rtasidagi farq

Sirkoniy qoplama va lamine qoplama o‘rtasidagi farq asosan ularning qo‘llanadigan yuzasi turlicha ekanidadir. Sirkoniy qoplama tishni to‘liq o‘rab turadigan usul. Lamine qoplama esa tishlarning faqat old yuzasiga qo‘llanadigan, oz miqdorda tishni yupqalashtirib bajariladigan yaproq porselen usulidir. Lamineda har bir tishga alohida-alohida ishlov beriladi.

Sirkoniy qoplama bilan metall qoplama o‘rtasidagi farq

Sirkoniy qoplama bilan metall qoplama o‘rtasidagi farq asosan porselenning tayanch materiali turlicha bo‘lishidadir. Sirkoniy tish qoplamada porselen ostida sirkoniy materiali bo‘ladi. Metall qoplamada esa porselen ostida metall karkas bo‘ladi. Sirkoniy qoplama yorug‘likni o‘tkazuvchi tuzilishga ega bo‘lib tishlarga tabiiy ko‘rinish beradi, metall qoplamalarda esa porselen xira oq (mat) ko‘rinishda bo‘ladi. Sirkoniy qoplamalar milk bilan moslashib, milk salomatligiga hissa qo‘shadi. Metall qoplamalar esa milk bilan moslashmaydi, shu sababli milkda qorayish/ko‘kimtir tus paydo bo‘lishiga olib keladi. Metall sababli yuzaga keladigan allergik reaksiyalar sirkoniy tayanchli porselenlarda uchramaydi. Metall qoplamalarda og‘iz hidi va ta’m buzilishi kuzatilishi mumkin, sirkoniy qoplamalarda esa bu holat kuzatilmaydi.

Sirkoniy qoplama uchun yosh cheklovi

Sirkoniy qoplama uchun yosh chegarasi aniq belgilangan emas. O‘sish davrini tugatgan shaxslarda sirkoniy qoplama muolajasi bemalol qo‘llanishi mumkin. Ammo o‘sish davridagi shaxslarda jag‘ rivojlanishi hali davom etgani uchun, rivojlanish yakunlanguncha sirkoniy davolashini kutish ma’qulroq.

Ko‘p so‘raladigan savollar

1. Sirkoniy tishlar sarg‘ayadimi?
Sirkoniy tishlar yaxshi parvarish qilinsa sarg‘aymaydi. Ammo biror sabab bilan sarg‘aygan tishlar klinika sharoitida qayta oqartirilishi mumkin.

2. Sirkoniy tish qildirganlar qaysi ovqatlarni iste’mol qila olmaydi?
Sirkoniy tishga ega kishilar xohlagan ovqatni iste’mol qilishi mumkin. Biroq tabiiy tishli odamlarda ham bo‘lgani kabi, qattiq po‘stloqli ovqatlar, yopishqoq mahsulotlar va kislotali (nordon) taomlardan imkon qadar uzoqroq bo‘lish tavsiya etiladi.

3. Implant ustiga sirkoniy qoplama qilish mumkinmi?
Old tishlar sohasidagi implant usti protezlarda sirkoniy tish qoplama qo‘llanishi mumkin.

4. Sirkoniy qoplamani olib tashlash kerak bo‘lsa, ostidagi asl tish zarar ko‘radimi?
Sirkoniy qoplamalar almashtirilganda kesib olinib chiqariladi, shu sababli ostidagi tabiiy tishga zarar yetkazmaydi.

5. Sirkoniy muolajasi vaqtida yoki undan keyin og‘riq bo‘ladimi?
Sirkoniy tish muolajasi vaqtida lokal anesteziya qilinadi va keyin vaqtinchalik tishlar o‘rnatiladi. Shu sababli muolaja vaqtida ham, undan keyin ham og‘riq sezilmaydi.

6. Sirkoniy qoplamalar tushib ketadimi?
Tabiiy tishga maxsus yopishtiruvchilar orqali mahkamlangan sirkoniy qoplamalar joyidan siljimaydi va tishdan tushib ketmaydi.