Mavzu davomida
Аёлларда гормонал бузилишларнинг сабаблари нима?
Гормонлар тананинг хабарчиларидир. Эндокрин безларда ишлаб чиқариладиган гормонлар қон оқими билан тўқималар ва органларга қачон ва нима қилиш кераклиги ҳақида хабар беради. Улар танадаги муҳим жараёнларни бошқаради. Гормонал бузилишлар эркакларникига қараганда аёлларда кўпроқ учрайди. Ушбу гормонал бузилишлар аёлларда кўплаб касалликларни келтириб чиқаради. Кўп аёллар, турли сабабларга кўра гормонал мувозанатдан азият чекади ва шунга мос равишда турли хил соғлиқ муаммоларига дуч келади. Гормонал номутаносиблик – бу танадаги гормонларни мунтазам равишда ажратиб чиқиши. Бу тартибсиз гормонлардир. Бу аёл гормонлари, шунингдек, қалқонсимон без гормонлари бўлиши мумкин.
Қандай аломатлар бор?
• Суяк резорбсияси (остеопороз)
• Депрессия
• Чарчоқлик
• Ноқонуний ва оғриқли ҳайз даврлари
• Иссиқ чиқиши
• Тунги терлар
• Диарея
• Кўкрак нозиклиги
• Вагинада қуруқлик
• Соч ўсишининг ошиши
• Диққатни жамлашда қийинчилик
Стресс ва нотўғри овқатланиш энг катта сабабдир
Стресс ва тартибсиз овқатланиш гормонал бузилишларнинг энг кўп учрайдиган сабаблари ҳисобланади. Бироқ, тартибсиз ва нотўғри турмуш тарзи ҳам гормонал бузилишларни келтириб чиқаради. Аёлларнинг эркакларга қараганда гормонал бузилишларга кўпроқ дуч келишининг сабаби шундаки, улар доимо турли даврларни бошдан кечирадилар. Булар, ҳайз кўриш, ҳомиладорлик ва менопауза. Ушбу даврларда гормонларда жиддий ўзгаришлар юз беради. Натижада жисмоний ўзгаришлар юз бериши мумкин.
Аёлларда гормонал ўзгаришларнинг сабаблари ҳар хил бўлиши мумкин. Баъзи гормонал ўзгаришлар табиий ва нормал жараён бўлса, бошқалари касаллик, стресс ёки турмуш тарзи омиллари туфайли юзага келиши мумкин. Аёлларда гормонал ўзгаришларга олиб келадиган омиллар қуйидагилардир:
Ҳайз сикли: аёлларнинг ҳайз давридаги эстроген ва прогестерон гормонларининг ўзгариши гормонал ўзгаришларга олиб келиши мумкин.
Ҳомиладорлик: прогестерон ва эстроген даражасининг ошиши ҳомиладорлик пайтида, айниқса биринчи триместрда содир бўлиши мумкин.
Туғилишни назорат қилиш таблеткалари: Гормонал туғилишни назорат қилиш таблеткалари эстроген ва прогестерон гормонларини ўзгартириб, туғилишни назорат қилишни таъминлайди.
Менопауза: Аёлларнинг менопаузаси эстроген ва прогестерон гормонларининг камайиши билан боғлиқ.
Поликистик тухумдон синдроми: ПТС андроген даражасининг ошишига олиб келади ва аёлларнинг ҳайз даврига таъсир қилиши мумкин.
Қалқонсимон без касалликлари: Қалқонсимон без гормонлари метаболизм ва энергия даражасини тартибга солувчи муҳим гормонлардир. Қалқонсимон без касалликлари қалқонсимон без гормонларининг мувозанатига олиб келиши мумкин.
Стресс: Сурункали стресс кортизол гормони даражасининг ошишига олиб келиши мумкин.
Озиқланиш: Хун одатлари танадаги гормонлар даражасига таъсир қилиши мумкин. Масалан, этарли миқдорда ортиқ протеин истеъмол қилиш эстроген даражасини ошириши мумкин.
Ҳаёт тарзи омиллари: чекиш, спиртли ичимликларни истеъмол қилиш ва уйқусизлик каби турмуш тарзи омиллари гормонал ўзгаришларга олиб келиши мумкин.
Ушбу омилларнинг комбинатсияси аёлларда гормонал ўзгаришларга олиб келиши мумкин ва баъзи ҳолларда гормонал ўзгаришларни даволаш керак бўлади.

Аёлларда энг кўп учрайдиган гормонал бузилишлар қандай?
Балоғатга этиш айниқса, ёш қизларда кузатиладиган асосий гормонал касалликлардан биридир. Бироқ, поликистик тухумдон синдроми энг кенг тарқалган гормонал касалликлардан биридир. Поликистик тухумдон синдромида туклар пайдо бўлиши ва ҳайз кўришнинг бузилишидан шикоят қилиш мумкин. Поликистик тухумдон синдроми ҳам баъзи ҳолларда овулятсияга таъсир қилади.
Даволаш
Гормонал касалликларни даволаш сабабга ва шахсларга қараб фарқ қилиши мумкин. Гормонал калликларни даволашда одатда турли хил дори воситалари қўлланилади. Гинеколог текширув ва керакли текширувлардан сўнг ушбу дориларни ва даволаш шаклини ҳал қилади. Улардан ташқари, соғлом овқатланиш, мунтазам ва тўғри ҳаёт ,спорт машғулотлари каби ҳаёт сифатини оширадиган фаолиятлар ҳам баъзи энгил ҳолатларда давалош сифатида ишлатиш мумкин.