Mavzu davomida
Варикосел нима
Варикосел – мояклар атрофидаги томирларнинг кенгайиши ва деформатсияси. Бу ҳолат одатда эркакларда моякнинг чап томонида учрайди, чунки чап мояк венаси пастки кава венага нисбатан тик бурчак остида очилади, ўнг мояк венаси эса тўғридан-тўғри очилади.
Кўп эркакларда варикосел ҳеч қандай аломатга эга бўлмаслиги мумкин, аммо баъзи эркакларда мояк оғриғи, шишиш ёки мояк ҳажмининг пасайиши каби белгиларга олиб келиши мумкин. Бундан ташқари, сперма ишлаб-чиқариш ва сифатининг пасайишига олиб-келиши мумкин.
Даволаш усуллари орасида варикосел аломатларини йўқотиш учун қаттиқ ички кийим кийиш, моякларни совуқ сув билан ювиш ва оғриқни йўқотиш учун оғриқ қолдирувчи дориларни қабул қилиш мумкин. Кейинчалик жиддий ҳолатларда жарроҳлик аралашув талаб қилиниши мумкин.
Варикоселниниг белгилари
— Моякларнинг шишиши ёки катталашиши
— Моякларда оғриқ ёки ноқулайлик
— Моякларда оғирлик ёки тўлиқлик ҳисси
— Мояклар ҳажмининг камайиши
— Сперма ишлаб чиқариш ёки сифатининг пасайиши
— Моякларда ҳароратнинг ошиши
— Варикосел жойлашган ҳудудда ноқулайлик ёки оғриқ ҳисси
Агар варикосел белгилари жиддий бўлмаса ва оғриқ, ноқулайлик ёки бепуштлик каби муаммоларни келтириб чиқармаса, даволаниш керак бўлмаслиги мумкин. Аммо, агар аломатлар оғир бўлса, шифокор билан маслаҳатлашиш ва даволаниш усулларини муҳокама қилиш муҳимдир.

Варикоселнинг келиб чиқиш сабаблари
Варикоселнинг аниқ сабаби маълум эмас, аммо унинг пайдо бўлишида бир нечта омиллар рол ўйнаши тахмин қилинади. Энг кенг тарқалган назариялар шундан иборатки, варикосел қоннинг тескари оқими ва мояк томирлари ичидаги клапанларнинг этишмовчилиги туфайли томирларнинг кенгайиши натижасида юзага келади.
Бошқа мумкин бўлган сабаблар қуйидагиларни ўз ичига олиши мумкин:
Ирсий омиллар: Варикосел кўпроқ ирсий касалликлари бўлган эркакларда учрайди.
Гормонал ўзгаришлар: Варикосел балоғат даврида тестостерон даражасининг ўзгариши билан боғлиқ деб ҳисобланади.
Анатомик омиллар: Варикосел чап томонда кўпроқ учрайди, чунки чап мояк венасининг янада тик очилиши.
Юқори босим: Оғир нарсаларни кўтариш, тик туриш ёки узоқ вақт давомида ўтириш каби ҳаракатлар мояклар атрофидаги томирларга юқори босим ўтказиб, варикосел хавфини оширади.
Бошқа соғлиқ муаммолари: Варикосел буйрак ўсмалари ёки бошқа буйрак касалликлари каби бошқа соғлиқ муаммолари билан боғлиқ деб ҳисобланади.
Варикоселни даволаш
Варикоселни даволаш симптомларнинг оғирлигига ва варикоселдан келиб чиққан муаммоларга қараб фарқ қилиши мумкин. Баъзи эркакларда аломатлар йўқ ва даволанишга муҳтож бўлмаслиги мумкин. Аммо симптомларни энгиллаштириш ва мояклар соғлиғини сақлаш учун қуйидаги даволаш усулларидан фойдаланиш мумкин:
- Ички кийим кийиш: қўллаб-қувватловчи ички кийим кийиш варикосел аломатларини камайтиришга ёрдам беради.
- Совуқ компресс: моякларни совуқ сув билан ювиш ёки совуқ компрес қўллаш шиш ва оғриқни йўқотишга ёрдам беради.
- Оғриқ қолдирувчи воситалар: Оғриқни йўқотиш учун аспирин, ибупрофен ёки бошқа оғриқ қолдирувчи воситаларни қабул қилиш мумкин. Бироқ, узоқ муддатли фойдаланиш тавсия этилмайди.
- Жарроҳлик билан даволаш: Варикосел белгилари оғир бўлган ва эркакларда сперма ишлаб чиқариш ёки сифатини пасайиши каби муаммоларни келтириб чиқарадиган ҳолларда жарроҳлик билан даволаш усули қўланиши мумкин.