Detoks nima? Detoks qanday qilinadi?

Детокс нима? Детокс қандай қилинади?

Bu maqolani sun'iy intellekt bilan xulosa qiling

Детокс — организмдаги токсинлар ва зарарли моддаларни чиқариб юборишга ёрдам берадиган, қисқа муддатда тез натижа бериши билан ажралиб турадиган парҳез (диет) модели ҳисобланади. Шунингдек, детокс орқали вазнни назорат қилиш ҳам мумкин бўлади.

Сўнгги йилларда энг кўп муҳокама қилинадиган ва қўлланиладиган овқатланиш дастурларидан бири — детокс. У кўпинча озиш учун қўлланса-да, аслида у тўлиқ маънода “озиш дастури” эмас. Одамлар етарли ва мувозанатли овқатланиш орқали ёғларнинг тўпланишини тўхтатишга ҳаракат қиладилар, аммо маълум вақт ўтгач, вазн ортишига мойиллик пайдо бўлиши мумкин. Ана шундай пайтда детокс дастурлари метаболизмни тезлаштиришга кўмаклашиб, вазн ташлашга ёрдам беради ва танани янада тетик ҳамда соғлом ҳис қилишга хизмат қилади. Қисқа муддатда сезиларли натижа бериши сабабли овқатланишда детокс дастурлари одатда 3, 5, 7 кунлик ёки кўпи билан 2 ҳафталик бўлади. Бироқ, одатда бажариш қийин ва интизом талаб қилгани учун детокс дастурлари кўпинча 3 кунлик шаклда қўлланади.

Детокс нима?

Аслида организм турли йўллар билан қабул қилган токсинларни ҳар куни, айниқса тун ва тонгнинг эрта соатларида, ўзи “тозалаб” туради. Аммо ёш ўтиши билан организмнинг метаболик чиқиндиларни тозалаш қуввати пасайиши кузатилади. Танада токсин тўпланишининг иккита асосий сабаби бор: биринчиси — ҳаво, сув ва озиқ-овқат таркибидаги табиий бўлмаган атроф-муҳит токсинларига дуч келиш; иккинчиси — ортиқча чарчоқ, стресс, хавотир (анксиете) ва асаб тизимидаги бузилишлардир.

Одатда ўпка ҳаводан кирадиган бегона моддаларни ташқарига чиқариб юборишга масъул. Тери атроф-муҳит токсинларини тўсиб туради. Жигар, ичаклар, лимфа тизими ва буйраклар эса қон айланиш тизимидаги токсик моддаларни чиқариб юборади. Бироқ ҳаво ифлосланиши, чекиш, носоғлом овқатланиш одатлари каби ҳолатларда организмнинг “тозалаш” ишлари етарли бўлмаслиги мумкин. Ана шундай даврда енгил машқлар, медитатсия ва нафас машқлари билан қўллаб-қувватланадиган, асосан сабзавот шарбатлари ва енгил таомлар асосида тузилган детокс дастурлари қўлланади.

https://youtube.com/watch?v=R09dL8AwxHw%3Ffeature%3Doembed

Детоксни кимлар қилиши мумкин?

Аслида детоксга ҳамманинг эҳтиёжи бўлиши мумкин. Турмуш тарзи ва шахсий эҳтиёжларга қараб тузилган дастурлар одамнинг ўзини янада тетик ва жўшқин ҳис қилишига ёрдам беради. Бироқ айрим ҳолатларда организм детоксга эҳтиёжи борлигини маълум белгилар орқали билдиради:

  • Бел ва бўғим оғриқлари, бош оғриғи, бўйиннинг қотиб қолиши
  • Тез-тез шамоллаш, томоқ оғриғи, бурун қичишиши, иммунитет тизимининг заифлашуви, йўтал, кўкракда хириллаш
  • Ҳолсизлик, чарчоқ, иштиёқсизлик, асабийлик, бош айланиши, уйқучанлик, кайфиятнинг тез ўзгариши, депрессия, уйқусизлик, хавотир
  • Тери тошмалари, терида қизариш, кўзларда қўзғалиш (ирритатсия)
  • Ҳазм бузилиши, кўнгил айниши, оғиздан ёқимсиз ҳид келиши, қабзият, иситма

Бироқ детокс дастурини бошлашдан олдин албатта шифокор билан маслаҳатлашиш керак. Айниқса диабет, буйрак касалликлари ва юқори қон босими бўлганлар ҳамда ҳомиладор аёлларга бундай овқатланиш дастурларига қўшилмаслик тавсия этилади.

Овқатланишда детокс қандай қилинади?

Овқатланишда детокс дастури қўлланганда овқатланиш вақтларининг мунтазам бўлишига эътибор бериш лозим. Таомларда туз ишлатилмайди, туз ўрнига зираворлар қўшиш мумкин. Қаҳва ва чой истеъмолидан (айниқса одатдаги чой ва кофе) қочилади. Айниқса қора чой ўрнига кўк чой, долчин, кекик, ялпиз, ада чойи, наъматак, зарчава, занжабил каби ўсимлик чойлари афзал кўрилади.

Гўшт, гўшт маҳсулотлари, сут ҳамда ёғсиз қатиқ ва кефирдан бошқа сут маҳсулотлари парҳездан чиқарилади. Одатда кўпроқ яшил баргли сабзавотлардан тайёрланган детокс ичимликлари истеъмол қилинади. Кунига камида 3 литр сув ичилади. Детокс шўрвалари ва ичимликларида ишлатиладиган сабзавот ҳамда меваларни мавсумида истеъмол қилиш муҳим қоидадир. Шакар ва шакар қўшилган барча маҳсулотлардан қатъий воз кечиш керак.

Бир кунлик намунавий детокс рўйхати

Қуйида Ўзбекистон шароитига мос, бир кунлик намунавий детокс рўйхати келтирилган. Бу меню организмни енгиллаштириш, суюқлик балансини яхшилаш ва ҳазмни қўллаб-қувватлашга қаратилган.

 Эрталаб (уйгъонгач)

Image
  • 1 стакан илиқ сув + лимон шарбати
  • Хоҳишга кўра: 1 чой қошиқ асал

 Метаболизмни уйғотади, жигар фаолиятини фаоллаштиради.

 Нонушта

Image
  • Олма + сабзи салати (озгина лимон шарбати билан)
  • 1 пиёла яшил чой

 Енгил, витаминларга бой, ичак фаолиятига фойдали.

 Тамадди (тушгача)

Image
  • 1 дона олма ёки
  • 1–2 дона бодринг
  • Оддий сув

 Тушлик

Image
Image
  • Сабзавотли шўрва (картошкасиз бўлса янада яхши)
  • 100 г қайнатилган товуқ филеси ёки мош
  • Буғда пишган сабзавотлар (қовоқ, карам, сабзи)

 Оқартирилмаган, ёғсиз, тузсизга яқин бўлиши тавсия этилади.

 Кечки овқат

Image
  • Лавлаги салати (лимон шарбати билан)
  • Ёки енгил сабзавотли салат
  • Сув ёки ўсимлик чойи

 Кечки овқат енгил ва 19:00 гача бўлса яхши.

 Детокс куни давомида чекланади:

  • Қовурилган овқатлар
  • Нон, ширинликлар
  • Газли ичимликлар
  • Қаҳва ва шакар
  • Жуда шўр овқатлар

Озиқ-овқатларни имкон қадар суюқ ҳолатда истеъмол қилиш ва кун давомида тахминан 3 литр сув ичиш тавсия этилади. Ойига бир марта қилинадиган бир кунлик детокс ҳазм қилиш тизимини “дам олдириб”, метаболизмни тезлаштирувчи таъсир кўрсатади.