Синусит — бурун атрофидаги синус бўшлиқларининг яллиғланиши натижасида ривожланадиган ва ҳар қандай ёшдаги инсонларда учраши мумкин бўлган кенг тарқалган соғлиқ муаммосидир. Бурун битиши, бурун-ҳалқумга ажралма оқиши, юз ва бош оғриғи каби белгилар билан намоён бўладиган синусит тегишли тарзда даволанмаса, сурункали ҳолатга ўтиши ва айрим вазиятларда жарроҳлик аралашувини талаб қилиши мумкин.
Mavzu davomida
Синусит нима?
Синусит — бурун атрофида жойлашган синус бўшлиқларининг яллиғланиши натижасида юзага келадиган касалликдир. Синуслар пешона, ёноқлар, бурун атрофи ва кўзларнинг орқа қисмида жойлашган, ичи ҳаво билан тўлган бўшлиқлардир.
Бу бўшлиқлар одатда бурун ичи билан туташган бўлиб, шиллиқ ажралма ишлаб чиқариш орқали нафас йўлларининг намлигини сақлашга ёрдам беради. Бироқ синусларнинг ички юзасида яллиғланиш пайдо бўлса, шиллиқ ажралманинг оқиши бузилиши мумкин. Натижада бурун битиши, юз оғриғи ва бош оғриғи каби шикоятлар юзага келади.
Синусит кўпинча юқори нафас йўллари инфексияларидан кейин ривожланади. Шамоллаш ёки гриппдан сўнг бурун ичидаги тўқималар шишиши, синуслардаги ажралмаларни чиқариб юборадиган каналлар торайиши ва шиллиқ синусларда тўпланиши мумкин. Бу ҳолат бактериялар, вируслар ёки аллергия билан боғлиқ яллиғланишнинг ривожланишига шароит яратади.
Синусит ўткир ёки сурункали шаклда кечиши мумкин. Ўткир синусит одатда қисқа муддат давом этади ва кўпинча юқори нафас йўллари инфексиясидан кейин пайдо бўлади. Сурункали синусит эса белгилар узоқ давом этиши ёки тез-тез такрорланиши билан тавсифланади. Сурункали синусит ривожланишида аллергия, бурун чиғаноқларининг катталашуви, бурун тўсиғининг қийшиқлиги, полиплар ёки такрорий инфексиялар таъсир кўрсатиши мумкин.
Ҳар қандай бурун битиши ёки бош оғриғи синуситни англатмайди. Аллергик ринит, мигрен, бурун тўсиғининг қийшиқлиги, тиш муаммолари ва бошқа юқори нафас йўллари касалликлари ҳам шунга ўхшаш шикоятларни келтириб чиқариши мумкин. Шу сабабли белгилар узоқ давом этса, тез-тез такрорланса ёки кучли оғриқ ҳамда иситма билан кечса, қулоқ, бурун ва томоқ касалликлари шифокорига мурожаат қилиш керак.
Синусит белгилари қандай?
Синусит белгилари синус бўшлиқларида яллиғланиш ва шиллиқ ажралма тўпланиши натижасида пайдо бўлади. Шикоятлар ҳар бир инсонда турлича намоён бўлиши мумкин. Айрим одамларда бурун битиши асосий белги бўлса, бошқаларда юз оғриғи, бош оғриғи ёки бурун-ҳалқумга ажралма оқиши кучлироқ сезилади.
Синуситда одатда қуйидаги белгилар кузатилади.
Бурун битиши
Бурун битиши синуситнинг энг кўп учрайдиган белгиларидан биридир. Синусларнинг бурун ичига очиладиган каналларида шиш ва яллиғланиш пайдо бўлганда, ҳавонинг ўтиши қийинлашади.
Натижада бемор бурун орқали эркин нафас ололмаслиги, уйқу вақтида оғиз орқали нафас олиши ва эрталаб оғзи қуриган ҳолда уйғониши мумкин. Бурун битиши бир ёки икки томонда кузатилиши мумкин. Узоқ давом этадиган бурун битиши ҳид билиш қобилиятига ҳам салбий таъсир қилади.

Бурун-ҳалқумга ажралма оқиши
Бурун-ҳалқумга ажралма оқиши синусларда тўпланган шиллиқнинг томоқ томонга оқиши натижасида юз беради. Бемор томоғида доимий ажралма, қичишиш, томоқни тозалаш эҳтиёжи ёки нимадир тиқилиб қолгандек туйғуни ҳис қилиши мумкин.
Бу ҳолат, айниқса, кечаси ётганда кучаяди ва эрталаб томоқ қуриши, оғиздан нохуш ҳид келиши ёки йўтал билан намоён бўлиши мумкин. Узоқ давом этадиган ажралма томоқ тўқималарини таъсирлантириб, овоз бўғилишига ва ютинишда ноқулайликка сабаб бўлиши мумкин.
Қуюқ бурун ажралмаси
Синуситда бурун ажралмаси кўпинча қуюқ, ёпишқоқ ва зич бўлади. Ажралма сариқ, яшил ёки оқиш рангда бўлиши мумкин. Бироқ унинг ранги касаллик бактериал ёки вирусли эканини мустақил равишда аниқ кўрсатмайди.
Бурун ажралмаси синусларда тўпланган шиллиқнинг ташқарига чиқарилиши натижасида пайдо бўлади. Ажралма узоқ давом этса, нохуш ҳид билан кечса ёки юз оғриғи билан бирга кузатилса, мутахассис кўригидан ўтиш муҳимдир.
Юзда босим ва тўлиб тургандек туйғу
Синуситда пешона, ёноқлар, бурун илдизи ва кўз атрофида босим ёки тўлиб тургандек ҳис пайдо бўлиши мумкин. Бу ҳолат синус бўшлиқларида ажралма тўпланиши ва синус ичидаги босимнинг ошиши билан боғлиқ.
Бемор олдинга эгилганда, бошини ҳаракатлантирганда ёки эрталаб уйғонганда босимни кучлироқ ҳис қилиши мумкин. Ёноқлардаги босим ва тўлиб тургандек туйғу юқори жағ ҳамда тишларга ҳам тарқалиши мумкин.
Бош оғриғи
Бош оғриғи синуситда тез-тез учрайдиган белгилар қаторига киради. Оғриқ одатда пешона, чакка, бурун илдизи, кўз атрофи ёки ёноқларда сезилади.
Синуслар билан боғлиқ бош оғриғи кўпинча юз соҳасидаги босим ҳисси билан бирга пайдо бўлади ва олдинга эгилганда кучайиши мумкин. Бироқ ҳар қандай бош оғриғи синусит сабабли юзага келмайди. Мигрен, зўриқиш билан боғлиқ бош оғриғи, кўз касалликлари ва тиш муаммолари ҳам шунга ўхшаш оғриқларни келтириб чиқариши мумкин.
Ҳид билиш қобилиятининг пасайиши
Синуситда бурун битиши ва шиллиқ тўпланиши сабабли ҳид билиш қобилияти пасайиши мумкин. Бемор ҳидларни аввалгидек аниқ сезмаслиги ёки таъм билиш қобилияти ҳам камайганини ҳис қилиши мумкин.
Бу ҳолат одатда бурун ичидаги шиш ва ҳавонинг эркин ўта олмаслиги билан боғлиқ. Қисқа муддатли инфексияларда ҳид билишнинг йўқолиши вақтинчалик бўлиши мумкин. Агар бу ҳолат узоқ давом этса, сурункали синусит, аллергия, бурун полиплари ёки бошқа бурун касалликлари бўйича текширув ўтказилиши керак.
Йўтал
Синусит билан боғлиқ йўтал кўпинча бурун-ҳалқумга ажралма оқиши натижасида юзага келади. Томоқ томон оқаётган шиллиқ, айниқса, кечаси ётганда ёки эрталабки соатларда йўтални кучайтириши мумкин.
Йўтал қуруқ ёки балғамли бўлиши мумкин. Узоқ давом этадиган йўтал томоқ таъсирланиши ва овоз бўғилиши билан бирга кечиши эҳтимоли бор. Йўтал бир неча ҳафта давом этса, фақат синусит эмас, балки аллергия, рефлюкс ёки қуйи нафас йўллари касалликлари ҳам текширилиши лозим.

Томоқ оғриғи ва таъсирланиши
Бурун-ҳалқумга доимий ажралма оқиши томоқнинг таъсирланишига сабаб бўлиши мумкин. Бу ҳолат томоқда ачишиш, қуриш, қичишиш, ютинишда ноқулайлик ёки енгил оғриқ шаклида намоён бўлади.
Айниқса, тун давомида оқаётган ажралма эрталаб томоқ оғриғини кучайтириши мумкин. Синусит билан боғлиқ томоқ шикоятлари кўпинча бурун битиши ва бурун-ҳалқумга ажралма оқиши билан бирга кузатилади.
Тиш оғриғи
Синусит айрим инсонларда юқори жағ ва юқори озиқ тишларда оғриқ келтириб чиқариши мумкин. Бунга ёноқ соҳасидаги синусларнинг юқори тиш илдизларига яқин жойлашгани сабаб бўлади.
Синуслардаги босим ошганда тишларда сезувчанлик, тўлиб тургандек туйғу ёки оғриқ пайдо бўлиши мумкин. Бироқ тиш оғриғининг сабаби ҳар доим ҳам синусит эмас. Тиш кариеси, милк касалликлари ва жағ муаммолари ҳам шунга ўхшаш шикоятларни келтириб чиқаради. Узоқ давом этадиган оғриқда стоматолог ва қулоқ, бурун, томоқ шифокори кўригидан ўтиш керак.
Қулоқда босим ҳисси
Синусит вақтида бурун, синуслар ва қулоқ орасидаги босим мувозанати бузилиши мумкин. Шу сабабли қулоқда тўлиш, босим, битиб қолгандек туйғу ёки эшитишнинг бироз пасайиши кузатилади.
Айниқса, бурун битиши кучли бўлган даврда қулоқ билан боғлиқ шикоятлар яққолроқ сезилади. Қулоқ оғриғи, қулоқдан ажралма келиши ёки эшитишнинг сезиларли даражада пасайиши мавжуд бўлса, бошқа қулоқ касалликлари бўйича текширув ўтказилиши лозим.
Оғиздан нохуш ҳид келиши
Синуситда қуюқ бурун-ҳалқум ажралмаси, бурун битиши ва оғиз орқали нафас олиш оғиздан нохуш ҳид келишига сабаб бўлиши мумкин. Синусларда тўпланган ажралма томоқ томон оқиши натижасида оғизда ёқимсиз таъм ва ҳид сезилади.
Оғиздан нохуш ҳид келиши фақат синусит билан боғлиқ бўлмаслиги мумкин. Тиш кариеси, милк касалликлари, рефлюкс ва оғиз бўшлиғи гигиенаси билан боғлиқ муаммолар ҳам бунга сабаб бўлади. Шу сабабли нохуш ҳид узоқ давом этса, унинг асосий сабаби аниқланиши керак.
Иситма ва ҳолсизлик
Ўткир синуситда айрим беморларда иситма, ланжлик, ҳолсизлик ва умумий чарчоқ кузатилиши мумкин. Инфексия кучайган даврда организмнинг қаршилик кучи пасайиб, бемор кундалик фаолиятини бажаришда қийналиши мумкин.
Юқори иситма, юзда кучли оғриқ, кўз атрофида шиш, онгнинг хиралашиши ёки энса қотиши каби белгилар пайдо бўлса, вақтни йўқотмасдан тиббий муассасага мурожаат қилиш керак.
Ўткир синуситда белгилар тўсатдан бошланиши мумкин. Сурункали синуситда эса улар узоқ давом этади ва такрорланиб туради. Синусит кўпинча бурун битиши, бурун-ҳалқумга ажралма оқиши, юз соҳасида босим ва бош оғриғи билан намоён бўлади.
Синусит белгилари шамоллаш, аллергик ринит, мигрен, тиш муаммолари ёки бурундаги тузилиш нуқсонлари билан адаштирилиши мумкин. Бурун битиши ва ажралма 10 кундан ортиқ давом этса, белгилар яхшиланаётган пайтда яна ёмонлашса, юзда кучли оғриқ, юқори иситма ёки кўз атрофида шиш пайдо бўлса, қулоқ, бурун ва томоқ шифокорига мурожаат қилиш керак.

Синусит нимадан пайдо бўлади?
Синуситнинг пайдо бўлишига кўплаб омиллар сабаб бўлиши мумкин. Одатда касаллик инсон организмига хос хусусиятлар ва атроф-муҳит омилларининг биргаликдаги таъсири натижасида ривожланади.
Ўткир синуситнинг энг кўп учрайдиган сабаби вируслардир. Бундай синусит одатда ўз-ўзидан чекланишга мойил бўлади. Шамоллаган инсонларнинг тахминан 90 фоизида синуситга хос айрим белги ва аломатлар учраши мумкин.
Аллергияга мойил организмга эга инсонлар атопик деб таснифланади. Атопик инсонларда синусит хуружлари тез-тез юз бериши мумкин. Бундай беморларда ҳаво ифлосланиши, ҳайвон жуни, сигарет тутуни ва чанг каби атроф-муҳит омиллари муҳим ўрин тутади. Аллергия сурункали синуситнинг ривожланишига ҳам сабаб бўлиши мумкин.
Аденоидларнинг катталашуви, бурун тўсиғининг қийшиқлиги, кистоз фиброз, иммун тизимининг етишмовчилиги ва бурунни жуда кучли қоқиш ҳам сурункали синусит сабабларидан ҳисобланади. Бундан ташқари, узоқ вақт сув остида қоладиган сузувчиларда ҳам синусит ривожланиши мумкин.
Бурундаги полип ва ўсмалар, ёт жисмлар, буруннинг анатомик нуқсонлари ҳамда тиш инфексиялари синуситни келтириб чиқарадиган бошқа омиллар қаторига киради.
Синусларнинг яллиғланишини англатувчи синусит ҳар қандай одамда учраши мумкин. Бироқ айрим касалликлар ва ҳолатлар синусит ривожланишига мойилликни оширади.
Бурун ўртасидаги деворсимон тузилма септум деб аталади. Септумнинг ўнг ёки чап томонга қийшайиши септум девиасияси дейилади. Септум девиасияси бўлган одамларда буруннинг бир томонидан ҳаво ўтиши чекланиши сабабли ёпиқ муҳит юзага келади. Бундай жойда микроорганизмлар осонроқ кўпайиши мумкин.
Синус инфексиясини ривожлантириши мумкин бўлган сабаблар қуйидагилардан иборат:
- Бурун полиплари
- Аллергия тарихи
- Моғор замбуруғлари таъсирида бўлиш
- Иммун тизимининг заифлашиши
- Тамаки маҳсулотларидан фойдаланиш
- Яқинда ўтказилган юқори нафас йўллари инфексияси
- Кистоз фиброз
- Самолётда тез-тез саёҳат қилиш
Синусит учун хавф омиллари қандай?
Айрим инсонларда синусит ривожланиш хавфи юқорироқ бўлади. Айниқса, аллергик ринит, астма, ўпканинг сурункали обструктив касаллиги, бурун полиплари, аденоид муаммолари ва бурун тўсиғининг қийшиқлиги синусларнинг шамоллатилишини бузиб, инфексия ривожланишини осонлаштириши мумкин.
Бундан ташқари, чекиш, ҳаво ифлосланиши таъсирида бўлиш, иммун тизимининг заифлашиши, юқори нафас йўллари инфексияларининг тез-тез такрорланиши ва айрим сурункали касалликлар ҳам синусит хавфини оширади.
Ўткир синусит нима?
Ўткир синусит — бурун битиши, ёноқ суяги, кўз атрофи ва пешонада тўлиб тургандек туйғу билан кечадиган қисқа муддатли синус яллиғланишидир. У одатда вирусли нафас йўллари инфексияларидан кейин пайдо бўлади.
Вируслардан ташқари, бактериялар ва замбуруғлар ҳам ўткир синуситни келтириб чиқариши мумкин. Вирусли ўткир синуситнинг энг кўп учрайдиган қўзғатувчилари риновирус, аденовирус, грипп вируси ва парагрипп вирусидир.
Ўткир бактериал синуситни келтириб чиқарувчи бактерияларга Стрептококкус пнеумониае, Ҳаемопҳилус инфлуензае ва Морахелла катаррҳалис мисол бўлади.
Замбуруғларнинг ўткир синуситга сабаб бўлиши кам учрайди. Бундай ҳолат, айниқса, иммун тизими билан боғлиқ муаммолари мавжуд инсонларда кузатилиши мумкин.
Инфексия қўзғатувчиларидан ташқари, аллергик ҳолатлар, бурун полиплари, аденоид инфексиялари ва организм ажралмалари жуда қуюқ бўладиган кистоз фиброз каби ирсий касалликлар ҳам ўткир синусит ривожланишига олиб келиши мумкин.
Ўткир синуситда қуйидаги белгилар пайдо бўлиши мумкин:
- Бурунда тўлиш ва битиш
- Қуюқ бурун ажралмаси
- Томоқ оғриғи
- Кечаси кучаядиган йўтал
- Бурун-ҳалқумга ажралма оқиши
- Бош оғриғи
- Юз соҳасидаги синусларда босим
- Қулоқ оғриғи
- Тиш оғриғи
- Оғиздан нохуш ҳид келиши
- Ҳид ва таъм билиш билан боғлиқ муаммолар
- Ҳолсизлик
Ушбу белгилар орасида учтаси ўткир синуситни аниқлашда алоҳида аҳамиятга эга. Булар — қуюқ бурун ажралмаси, бурун битиши ҳамда юзда оғриқ, тўлиш ёки босим ҳиссидир.
Бош оғриғининг ўзи ўткир синуситни аниқлаш учун етарли белги эмас. Бироқ юзда кучли тўлиб тургандек туйғу айрим ҳолларда ташхис учун етарли бўлиши мумкин.
Вируслар сабабли юзага келадиган ўткир синусит одатда 3–5 кун ичида камайишга мойил бўлади.
Белгилар 10 кун ёки ундан кўпроқ давом этса ёхуд бир муддат енгиллашиб, кейин яна кучайса, синуситнинг асосий сабаби бактериал инфексия бўлиши мумкин.
Болалардаги ўткир бактериал синуситда катталардан фарқли равишда бошқа белгилар билан бирга иситма ҳам кузатилиши мумкин. Дастлаб боланинг бурун ажралмаси сувдек суюқ бўлса, вақт ўтиши билан қуюқлашади.
Ўткир бактериал синусит ривожланган инсонларнинг тахминан 80 фоизида илгари ўтказилган юқори нафас йўллари инфексияси мавжуд бўлади.
Сурункали синусит нима?
Синусит 12 ҳафтадан ортиқ давом этса, у сурункали синусит деб ҳисобланади. Сурункали синусит инфексион касалликлар, тузилиш билан боғлиқ омиллар ва яллиғланиш ҳолатларининг биргаликдаги таъсири натижасида ривожланади.
Чанг ва моғор каби аллергенлар, сигарет тутуни ҳамда нафас йўлларидаги шиллиқни тозалашга жавоб берадиган киприкчалар фаолиятининг бузилиши сурункали синуситга сабаб бўлиши мумкин.
Бундан ташқари, ўрта қулоқ инфексиялари вақтида ёки астма билан касалланган беморларда ҳам сурункали синусит учраши мумкин.
Пичан иситмаси ёки мавсумий аллергик ринит сурункали синуситни келтириб чиқарадиган асосий аллергик сабаблардан биридир. Гул чанги ва турли кимёвий моддалар ҳам атроф-муҳит аллергенлари қаторига киради. Улар бурун шиллиқ қаватида яллиғланиш келтириб чиқариб, сурункали синусит ривожланишига олиб келиши мумкин.
Астма нафас йўлларида сурункали яллиғланиш реаксиясини юзага келтиргани сабабли сурункали синуситнинг яна бир сабабидир.
Бундан ташқари, ошқозон кислотаси турли сабабларга кўра қизилўнгачга қайтадиган рефлюкс касаллигига чалинган инсонларда ҳам сурункали синусит ривожланиши мумкин.
Сурункали синуситда қуйидаги белгилар кузатилади:
- Таъм ва ҳид билишдаги муаммолар
- Сариқ-яшил рангдаги бурун ва бурун-ҳалқум ажралмаси
- Қуюқ шиллиқ сабабли бурун битиши
- Бурундаги шиллиқнинг ҳалқум томонга оқиши — постназал оқим
- Кўз, пешона ва ёноқларда таранглик ва ноқулайлик
- Жағ ва тиш оғриғи
- Ҳаддан ташқари чарчоқ
- Кўнгил айниши
- Қулоқ оғриғи
- Бош оғриғи
Синусит белгилари узоқ давом этса ва даволанмаса, касаллик ривожланиб, жиддий соғлиқ муаммоларига олиб келиши мумкин.
Узоқ давом этадиган синусит сабабли доимий нафас олиш қийинлашади. Натижада организм етарли миқдорда кислород ололмайди ва бемор ўзини доимий равишда чарчаган ҳис қилиши мумкин.
Даволанмаган синусит қуйидаги жиддий асоратларни келтириб чиқариши мумкин:
- Ҳидларни мияда идрок этишга жавоб берадиган ҳид билиш нерви — олфактор нерв зарарланиши натижасида ҳид билиш қобилиятининг доимий йўқолиши
- Синуслардаги инфексиянинг кўз атрофига тарқалиши, тери инфексияси ёки йирингли ўчоқ — абссесс сабабли кўриш билан боғлиқ муаммолар
- Синусларнинг мия пардаларига яқин жойлашгани сабабли мия пардаларининг яллиғланиши — менингит
- Бош суяги суякларининг инфексияси
Синусит ривожланишининг олдини олиш учун нималар қилиш мумкин?
Турли чоралар ва турмуш тарзидаги ўзгаришлар ёрдамида синусит ривожланиш хавфини камайтириш мумкин:
- Соғлом ва мувозанатли овқатланиш орқали иммун тизимини мустаҳкамлаш
- Ҳаво ифлосланиши ва сигарет тутуни каби қўзғатувчилардан узоқ туриш
- Нафас йўллари инфексияси белгилари мавжуд инсонлар билан яқин алоқадан сақланиш
- Қўлларни мунтазам ювиш ва қўл гигиенасига риоя қилиш
- Яшаш жойидаги ҳаво ҳаддан ташқари қуруқ бўлмаслиги учун намлагичлардан фойдаланиш
- Ҳар йили гриппга қарши эмланиш
- Аллергик касалликлар мавжуд бўлса, уларни тегишли тарзда даволаш
- Сурункали синус инфексиясига мойиллик бўлса, шифокор тавсиясига мувофиқ бурунни тозалаш ва очишга ёрдам берувчи воситалардан фойдаланиш

Синусларнинг яллиғланиши нима?
Синусларнинг яллиғланиши — бурун атрофида жойлашган синус бўшлиқларининг яллиғланиши ва уларда шиллиқ тўпланиши билан намоён бўладиган ҳолатдир. Тиббиётда бу ҳолат кўпинча синусит деб аталади.
Синуслар пешона, ёноқлар, бурун илдизи ва кўз атрофида жойлашган, ичи ҳаво билан тўлган бўшлиқлардир. Улар одатда бурун ичига очилади ва ишлаб чиқарилган ажралмалар бурун орқали ташқарига чиқарилади.
Синусларнинг ички юзасида шиш ва яллиғланиш юзага келса, уларнинг каналлари торайиши ёки бутунлай беркилиши мумкин. Натижада шиллиқ синуслар ичида тўпланиб, бурун битиши, бурун-ҳалқумга ажралма оқиши, юзда босим ва бош оғриғи каби шикоятларни келтириб чиқаради.
Синусларнинг яллиғланиши одатда шамоллаш, грипп ёки юқори нафас йўллари инфексиясидан кейин ривожланади.
Синус яллиғланиши қисқа муддатли бўлиши ёки узоқ давом этадиган ва тез-тез такрорланадиган муаммога айланиши мумкин. Қисқа муддатли яллиғланиш одатда ўткир синусит деб баҳоланади.
Белгилар узоқ давом этса ёки такрорланса, сурункали синусит эҳтимоли кўриб чиқилади. Сурункали синус яллиғланишида аллергия, бурун тўсиғининг қийшиқлиги, бурун полиплари, иммун тизими муаммолари ёки такрорий инфексиялар муҳим рол ўйнаши мумкин.
Синусларнинг яллиғланишида қуйидаги белгилар кузатилади:
- Бурун битиши
- Қуюқ бурун ажралмаси
- Бурун-ҳалқумга ажралма оқиши
- Юзда тўлиб тургандек туйғу
- Пешона ва ёноқларда оғриқ
- Ҳид билишнинг пасайиши
- Йўтал
- Томоқ таъсирланиши
- Ҳолсизлик
Айрим беморларда юқори тишларда оғриқ, қулоқда босим ёки иситма ҳам кузатилиши мумкин.
Тез-тез сўраладиган саволлар
Синуслар неча кунда тозаланади?
Синусларнинг тозаланиш муддати синуситнинг сабаби, оғирлиги ва беморнинг умумий соғлиғига қараб ўзгаради.
Юқори нафас йўллари инфексиясидан кейин юзага келган енгил синус битиши бир неча кун ичида камайиши мумкин. Ўткир синуситда белгилар одатда 7–10 кун ичида енгиллашади.
Бироқ айрим беморларда бурун битиши, бурун-ҳалқумга ажралма оқиши ва юздаги босим узоқроқ давом этиши мумкин.
Шикоятлар 10 кундан ортиқ давом этса, яхшиланаётганда яна ёмонлашса ёки кучли оғриқ ва иситма билан кечса, қулоқ, бурун ва томоқ шифокорига мурожаат қилиш керак.
Ҳўл соч синуситга сабаб бўладими?
Ҳўл сочнинг ўзи синуситга бевосита сабаб бўлмайди. Синусит одатда вируслар, бактериялар, аллергия, бурун битиши, синус каналларининг торайиши ёки тузилиш билан боғлиқ муаммолар натижасида ривожланади.
Бироқ совуқ ҳавода ҳўл соч билан узоқ вақт юриш ёки организм қаршилик кучининг пасайиши айрим инсонларда юқори нафас йўллари инфексияларига мойилликни ошириши мумкин.
Бундай инфексиялар эса синусит ривожланиши учун шароит яратади. Демак, ҳўл соч тўғридан-тўғри синуситни келтириб чиқармайди, аммо сезгир инсонларда касалликка мойилликни оширувчи омиллардан бири бўлиши мумкин.
Синусит қачон хавфли бўлади?
Синусит кўпинча даволаш мумкин бўлган касалликдир. Бироқ айрим белгилар жиддий ҳолатни кўрсатиши мумкин.
Қуйидаги ҳолатларда вақтни йўқотмасдан тиббий муассасага мурожаат қилиш керак:
- Юқори иситма
- Юзнинг бир томонида кучли оғриқ
- Кўз атрофида шиш ёки қизариш
- Кўришнинг хиралашиши
- Нарсаларни иккита кўриш
- Онгнинг хиралашиши
- Энса қотиши
- Жуда кучли бош оғриғи
- Белгиларнинг тез ёмонлашиши
Бундан ташқари, тез-тез такрорланадиган ёки 12 ҳафтадан ортиқ давом этадиган синусит белгилари сурункали синусит эҳтимоли бўйича текширилиши керак.
Синусит вақтида қандай ётиш керак?
Синусит вақтида бошни бироз баланд тутиб ётиш бурун-ҳалқумга ажралма оқишини ва бурун битишини камайтириши мумкин.
Чалқанча ётганда бош ва тананинг юқори қисмини ёстиқ билан кўтариб туриш синуслардаги босимни енгиллаштиради.
Хона ҳавоси ҳаддан ташқари қуруқ бўлмаслигига эътибор бериш, ухлашдан олдин бурунни тозалаш ва етарли суюқлик ичиш ҳам тунда эркинроқ нафас олишга ёрдам беради.
Нафас қисиши, юзда кучли оғриқ, юқори иситма ёки уйқу сифатига жиддий таъсир қиладиган бурун битиши бўлса, мутахассис кўригидан ўтиш керак.
Синуситни нималар қўзғатади?
Синуситни қўзғатувчи омиллар қуйидагилардан иборат бўлиши мумкин:
- Юқори нафас йўллари инфексиялари
- Аллергик ринит
- Бурун тўсиғининг қийшиқлиги
- Бурун полиплари
- Сигарет тутуни
- Ҳаво ифлосланиши
- Қуруқ ҳаво
- Ҳароратнинг кескин ўзгариши
- Иммун тизимининг заифлашиши
Чанг, моғор, гул чанги ва уй ҳайвонлари жуни каби аллергенлар бурун ичидаги тўқималарнинг шишишига сабаб бўлиб, синусларнинг бўшашини қийинлаштириши мумкин.
Синусит хуружлари тез-тез такрорланса, унинг асосий сабабини аниқлаш учун қулоқ, бурун ва томоқ касалликлари шифокорига мурожаат қилиш керак.
Манба: Медикал Парк