Иситма – бу нормал тана ҳароратидан юқори бўлиб, чақалоқлар ва болаларда тез-тез учрайдиган аломатдир. Кўпинча иситма инфексия ёки касалликнинг аломати сифатида пайдо бўлади. Иситмали бола ота-оналарни ташвишга солиши мумкин, шунинг учун биз ушбу мақолада чақалоқлар ва болаларда иситманинг сабаблари, белгилари ва даволаш усулларини кўриб чиқамиз.
Mavzu davomida
Иситманинг сабаблари
Чақалоқлар ва болалар инфектсияларга кўпроқ мойил бўладилар, чунки улар иммунитети ҳали тўлиқ шаклланмаган босқичда. Иситманинг энг кенг тарқалган сабаблари қуйидагилардан иборат:
- Юқори нафас йўлларининг инфексиялари: умумий шамоллаш, грипп ёки қулоқ инфексияси каби юқори нафас йўлларининг инфектсиялари иситмага олиб келиши мумкин.
- Пастки нафас йўлларининг инфексиялари: бронхит, пневмония ёки нафас йўллари инфексиялари туфайли иситма пайдо бўлиши мумкин.
- Сийдик чиқариш йўллари инфексиялари: Сийдик чиқариш йўллари инфексиялари, айниқса чақалоқ қизлар ва болаларда иситмага олиб келиши мумкин.
- Тиш чиқариш: чақалоқлар тишлаш даврида иситмани бошдан кечириши мумкин. Бундай ҳолда, иситма одатда энгил ва вақтинчалик бўлади.
- Иммун тизими билан боғлиқ муаммолар: Иммунитет тизими касалликлари ёки иммунитети заиф бўлган болаларда иситма бўлиши мумкин.
Қўшимча сабаблар:
- Ваксинатсиядан кейинги реаксиялар
- Айрим эмлашлардан сўнг тана ҳарорати кўтарилиши мумкин
- Бу одатда енгил бўлади ва 1–2 кун ичида ўтиб кетади
- Овқат ҳазм қилиш билан боғлиқ инфексиялар
- Тери инфексиялари
- Йирингли яралар
- Тери ости инфексиялари (флегмона, абстсесс)
- Вирусли болалик касалликлари
- Иссиқлик туфайли юзага келган иситма (иссиқлик уриши)
- Ҳаддан ташқари қизиб кетиш
- Ҳавонинг иссиқлиги ёки қалин кийимлар туфайли
- Токсинлар ёки аллергик реаксиялар
- Баъзи дори воситалари ёки аллергик реаксия натижасида
Иситманинг белгилари
Чақалоқлар ва болалардаги иситма белгилари иситма даражасига ва унинг асосий сабабига қараб фарқ қилиши мумкин. Иситманинг умумий белгиларига қуйидагилар киради:
- Юқори тана ҳарорати: иситмаси бўлган боланинг тана ҳарорати 38 ° C (100,4 ° F) ёки ундан юқори бўлиши мумкин.
- Безовталик ва асабийлашиш: иситма билан оғриган болалар кўпинча безовта бўлади, уларнинг уйқу тартиби бузилади ва улар кўпроқ асабийлашиши мумкин.
- Иштаҳанинг йўқолиши: иситмаси бўлган болалар кўпинча овқат эйишни истамаслиги мумкин.
- Бош оғриғи: Бош оғриғи иситма туфайли ҳам пайдо бўлиши мумкин.
- Титроқ: иситмаси бўлган болаларда титроқ пайдо бўлиши мумкин.

Қандай ҳолларда шифокорга боришим керак?
Болада иситма бўлганида, баъзи ҳолларда шифокорга мурожаат қилишингиз керак бўлади. Иситма билан оғриган болада шифокорга ташриф буюришни талаб қиладиган баъзи ҳолатлар:
Агар чақалоғингиз 3 ойликдан кичик бўлса ва иситмаси 38 ° К (100,4 ° Ф) ёки ундан юқори бўлса, дарҳол шифокорга мурожаат қилишингиз керак. Бундай ҳолда, чақалоғингиз инфексия хавфи юқори бўлиши мумкин ва эрта аралашув муҳимдир.
Фарзандингизда иситмадан ташқари нафас олиш қийинлишуви, қаттиқ йўтал, хириллаш ёки нафас олиш қийинлишуви каби нафас олиш муаммолари бўлса, дарҳол шифокорга мурожаат қилишингиз керак. Ушбу шартлар жиддий респиратор инфексияни кўрсатиши мумкин.
Агар иситма билан оғриган болангизда кучли бош оғриғи, бўйиннинг қаттиқлашиши, онгни ўзгартириш, ҳушидан кетиш ёки тутилиш каби кучли неврологик аломатлар бўлса, дарҳол шифокорга мурожаат қилишингиз керак. Ушбу аломатлар мия инфексияси каби жиддий ҳолатни кўрсатиши мумкин.
Агар иситмаси кўтарилган болангизда қаттиқ қорин оғриғи, қусиш, қонли диарея каби овқат ҳазм қилиш ёки сийдик чиқариш белгилари бўлса, шифокор билан маслаҳатлашинг. Бу ҳолатлар асосий инфексиялар ёки муаммоларни кўрсатиши мумкин.
Иситма 3 кундан ортиқ давом этса ёки иситмани туширувчи дориларни қабул қилгандан кейин ҳам давом этса, шифокор билан маслаҳатлашиш зарур. Бу асосий инфексия ёки бошқа соғлиқ муаммоларининг белгиси бўлиши мумкин.
Эсда тутингки, юқорида айтиб ўтилган ҳолатлар фақат умумий кўрсатмалар бўлиб, ҳар бир вазият бошқача бўлиши мумкин. Ота-она сифатида сиз фарзандингизнинг аҳволини энг яхши баҳолай оласиз. Фарзандингизда бирон бир ташвиш ёки жиддий ўзгаришларни сезсангиз, шифокор билан маслаҳатлашинг.
Даволаш усуллари
Чақалоқлар ва болаларда иситмани даволаш иситма сабаблари ва боланинг ёшига қараб ўзгаради. Болани иситма билан даволаш учун қуйидаги усуллар қўлланилади:
- Суюқлик истеъмол қилиш: иситмаси бўлган боланинг этарли миқдорда суюқлик ичиши муҳимдир. Кўп миқдорда сув ёки сувли овқатлар берилиши керак.
- Паратсетамолдан фойдаланиш: Паратсетамолни шифокор томонидан тавсия этилган дозаларда бериш иситмани пасайтиришда самарали бўлиши мумкин. Бироқ, болангизга бирон бир дори беришга қарор қилишдан олдин ҳар доим шифокор билан маслаҳатлашинг.
- Кийим–кечаклар: иситмаси бўлган боланинг кийимлари энгил, атроф-муҳит салқин бўлиши керак.
- Шифокорга мурожаат қилинг: Агар юқори иситма узоқ вақт давом этса ёки болангизда бошқа аломатлар бўлса, шифокор билан маслаҳатлашиш муҳимдир. Шифокор иситманинг асосий сабабини аниқлаш ва тегишли даволанишни аниқлаш учун болани текширади.
Хулоса қилиб айтганда, иситма чақалоқларда ва болаларда тез-тез учрайдиган аломат бўлиб, кўпинча инфексиялар билан боғлиқ. Ота-оналар иситмали болани даволаш учун учун иситманинг сабаблари ва аломатларини тушунишлари муҳимдир. Иситма билан оғриган болани даволаш асосий сабабга ва боланинг ёшига қараб ўзгаради. Агар сизда иситма бўлган болангиз бўлса ва ташвишларингиз бўлса, шифокор билан маслаҳатлашинг.