Она сутини кўпайтирадиган маҳсулотлар

Мутахассисларнинг таъкидлашича, чақалоқни дастлабки 6 ойда фақат она сути билан озиқлантириш ва 2 ёшгача қўшимча овқатлар билан давом эттириш энг самарали озиқлантириш усулидир. Эмизган оналарнинг энг катта ташвиши чақалоқ туғилгандан кейин уларнинг сути етарлими ёки йўқми. Онанинг овқатланишига ва турмуш тарзига эътибор бериш сут миқдорини оширади.

Она сути нима, у нима учун муҳим?

Она сути– бу чақалоқнинг эҳтиёжларига кўра 87% сув, 3,8% ёг‘, 1% протеин ва 7% лактозадан иборат динамик ва инфектсияга қарши озиқ-овқат ҳисобланади. Гўдак учун энг қимматли озуқа бўлган она сутининг сермаҳсуллиги гормонал, жисмоний ва психологик омиллар таъсиридаги мураккаб жараёндир. Халқ орасида » оналик гормони » ёки » сут гормони» деб ҳам аталадиган  пролактин  гормони туғилгандан кейин энг юқори даражага етади ва она сутининг сермаҳсуллигини таъминлайди. Пролактин гормонидан ташқари , » севги гормони » деб аталадиган  окситотсин . Туғилгандан кейин гормон даражаси ҳам ортади. Окситотсин – бу она сутининг кўкрак қафасига етиб боришини таъминлайдиган гормон. Овқат ҳазм қилиш тизими энди ривожланаётган чақалоқ учун она сути осон ҳазм бўладиган ва жуда тўйимли бўлган энг муҳим озиқ-овқат манбаи ҳисобланади. Она сути чақалоқнинг ақлий ривожланиши ва жисмоний ривожланишини таъминлайди. Ўз ичига олган антикорлар туфайли у иммунитет тизимида муҳим рол ўйнайди ва айниқса, янги туғилган чақалоқларда кенг тарқалган инфексиялардан ҳимоя қилади.

Чақалоқнинг суткалик эҳтиёжи қанча?

Чақалоқ 1 ойлик бўлгунга қадар у » янги туғилган чақалоқ » деб аталади. Янги туғилган чақалоқларнинг ошқозони жуда кичик бўлиб, бу эса тезда оч қолишларига олиб келади.

Янги туғилган чақалоқни:

• Биринчи ойда кунига 8-12 марта эмизиш ва ҳар бир эмизишда 28-84 грамм сут бериш,
• 2 ойлигида ҳар 3-4 соатда эмизиш ва ҳар бир эмизишда 112-140 грамм сут бериш;
• 3-4 ойлигида ҳар 4 соатда эмизиш ва ҳар бир эмизишда 140-168 грамм сут бериш,
• Улар 5-6 ойлик бўлганда ҳар 4-5 соатда эмизиш ва ҳар бир озуқада 196-224 грамм сут керак бўлади.

Чақалоқ ривожланиши билан унга керак бўлган сут миқдори ортади. Эмизиш туфайли онанинг миясига сут ишлаб чиқариш кўпайиши кераклиги ҳақидаги сигнал йўқолади ва пролактин гормони туфайли ишлаб чиқарилган сут миқдори ортади.

Чақалоқга керак бўлган она сутини кўпайтириш усуллари?

• Она ва чақалоқ ўртасидаги мулоқот она сутини кўпайтиришда самарали бўлади. Эмизишда тери билан кўз билан алоқа қилиш пролактин ва окситотсин гормонлари даражасини оширади ва она сутини оширади.
• Онанинг психологик ҳолати сут ишлаб чиқаришга таъсир қилади. Яхши ухлаган ва стрессдан узоқ бўлган оналарда сут ишлаб чиқариш кўпроқ бўлади.
• Сизга ва чақалоғингизга мос келадиган тўғри ҳолатда эмизиш болангизни эмизишга ундайди. Кўпроқ эмизиш кўпроқ сут ишлаб чиқаришга олиб келади. Бундан ташқари, тўғри ва тез-тез эмизиш сут ишлаб чиқаришни оширади.
• Биринчи 6 ой давомида қўшимча овқат тавсия этилмайди. Бу вақт ичида чақалоқнинг она сути фақат сут ишлаб чиқаришни оширади.
• Айниқса, операция йўли билан туқганда аёлларда, кўкрак каналлари етарлича очилмаслиги мумкин. Сут миқдорини ошириш ва она сутини исроф қилмаслик учун кўкрак помпаси тавсия этилади.
• Балансли ва мунтазам овқатланиш она сутининг кўпайишини таъминлайди. Кўпгина оналар туғруқдан кейинги вазнни тезда йўқотиш учун узоқ вақт давомида очлик ёки нотўғри овқатланишни келтириб чиқарадиган парҳезга ўтади. Назоратсиз диеталар она сутининг миқдори ва сифатини пасайтиради. 

 Эмизиш даврида онанинг энергияга бўлган эҳтиёжи ортади. Агар сиз шифокор томонидан тавсия этилган парҳезга риоя қилсангиз, айниқса сут ишлаб чиқаришни камайтирадиган озиқ-овқат ёки ичимликлардан узоқроқ бўлсангиз, сутингиз чақалоқ учун етарли бўлиши мумкин. Аммо сут миқдорини ошириш учун сиз фойдали озиқ-овқатдан фойдаланишингиз ва сутингизни кўпайтиришингиз лозим.

Она сутини кўпайтирадиган маҳсулотлар

• Сув:  Ҳаётнинг энг муҳим қурилиш блоки бўлган сув она сутининг катта қисмини ташкил қилади. Она сутини кўпайтириш учун она кунига камида 2-3 литр сув истеъмол қилиши керак.

• Минерал сув:  Кўп миқдорда минералларни ўз ичига олган табиий минерал сувлар қон босимини тартибга солади, тана мувозанатини таъминлайди ва она сутининг кўпайишига ҳисса қўшади.
• Яшил кўкатлар: эмизиш даврида онага жуда кўп энергия керак. Исмалоқ, карам, петрушка каби яшил баргли сабзавотлар кўп миқдорда витамин ва минералларни ўз ичига олади. Улар онага керакли калорияларни беради. Шу билан бирга, фитоестрогенларни ўз ичига олган бу сабзавотлар сут ишлаб чиқаришни оширадиган гормонлар секретсиясига ҳисса қўшади.
• Сабзи: Бу  фитоестроген сабзавот. Шунингдек, у онага энергия беради, чунки у кўп миқдорда бета каротин ва А витаминини ўз ичига олади.
• Протеин:  Гўшт, эчки сути, кефир, қишлоқ тухуми, уй ёгурти, нўхат, ясмиқ, ловия, ловия таркибида кўп миқдорда протеин мавжуд. Улар яхши энергия манбаи ҳисобланади.
• Қизил икра:  Омега 3 га бой қизил икра сут ишлаб чиқаришни таъминловчи гормонларни фаоллаштиради.
• Ўсимлик чойлари : арпабодиён чойи, қичитқи чойи, занжабил, ромашка чойи сут ишлаб чиқаришни оширади. Ўсимлик чойлари орасида энг кўп тавсия этилгани арпабодиён чойидир. Фитоестроген ўсимлик бўлган арпабодиён чой сифатида истеъмол қилиниши ёки овқатда ёки салатларда янги ишлатилиши мумкин. Сут ишлаб чиқаришни оширади. Шу билан бирга, она сути билан аралаштириб, чақалоққа ўтадиган арпабодиён чақалоққа овқат ҳазм қилиш муаммоларида ёрдам беради.

• Ёнғоқлар : ёнғоқ, финдук, қуритилган анжир, бодом ҳомиладорлик даврида бўлгани каби, туғилгандан кейин ҳам муҳимдир. Бу энергия беради ва сут ишлаб чиқаришни оширади. Кунига 3-4 та ёнғоқ ва 8-10 та финдиқ ейишингиз мумкин.
• Зира:  газ муаммосини камайтиради ва она сутини оширади.
• Саримсоқ : Саримсоқ эмизикли оналар учун жуда муҳимдир. Маълумки, иммунитетни мустаҳкамлашда самарали бўлган саримсоқ чақалоқни узоқ вақт давомида эмизиш имконини беради.
• Оқ узум : Б, К, Э витаминлари, калсий, фосфор, темир, олтингугуртга бой кучли антиоксидант. Маълумки, у эмизикли оналарнинг стрессини камайтиради, чарчоққа яхши таъсир қилади ва она сутини оширади.
• Ўрик:  ҳомиладорлик ва эмизиш даврида гормонал ўзгаришларни тартибга солувчи толали мева.
• Қизил лавлаги : Қайнатилган ёки хом ҳолда истеъмол қилинадиган қизил лавлаги қонни тозалаш хусусиятига эга. Бу она сутининг сифатини яхшилайди.