Oshqozon kichraytirish (Sleeve Gastrektomi)

Oshqozon kichraytirish (Sleeve Gastrektomi)

Bu maqolani sun'iy intellekt bilan xulosa qiling

Semizlik yurak–qon tomir kasalliklari, insult va falaj, saraton, bepushtlik kabi ko‘plab sog‘liq muammolari uchun xavf omilidir. Semizlik muammosi bo‘lgan odamning ozishi, o‘z ideal vazniga yaqinlashishi — sanab o‘tilgan kasalliklar nuqtayi nazaridan xavfni kamaytirishga yordam beradi. Semiz odamlarning ozishi uchun ovqatlanish, jismoniy mashqlar va dori vositalari bilan davolashni o‘z ichiga olgan ko‘p omilli yondashuv kerak bo‘ladi. Semizlik jarrohligi (ham mana shu ko‘p omilli yondashuvning bir yo‘nalishidir.

Sleeve Gastrektomi nima?

Sleeve gastrektomi yoki boshqa nomi bilan vertikal sleeve gastrektomi — semizlik jarrohligining bir turi. Sleeve gastrektomi odatda laparoskopik usulda, ya’ni xalq orasida keng tarqalgan nomi bilan aytganda yopiq operatsiya tarzida bajariladi. Bu operatsiyada qorin sohasida ochilgan bir nechta kichik teshiklardan turli asboblar kiritilib, oshqozonning taxminan 80% qismi olib tashlanadi. Qolgan oshqozonning shakli va hajmi taxminan bananga o‘xshash bo‘ladi.

Sleeve gastrektomi orqali oshqozon hajmining kichraytirilishi iste’mol qilinadigan ovqat miqdorini cheklaydi. Bundan tashqari, oshqozon hajmi kamayishi natijasida vazn tashlashga yordam beradigan gormonal o‘zgarishlar ham yuzaga keladi. Bu o‘zgarishlar bemorning operatsiyadan keyin ideal vaznga tushishi yoki ideal vaznda turib qolishiga hissa qo‘shadi.

Sleeve Gastrektomi nega qilinadi?

Semizlik jarrohligining boshqa turlarida bo‘lgani kabi, sleeve gastrektomi ham estetik ko‘rinish uchun emas, balki sog‘liq muammolari xavfini kamaytirish uchun qilinadi. Semizlik davolanmasa, hayot uchun xavf tug‘dirishi mumkin bo‘lgan quyidagi jiddiy muammolarga olib keladi:

Sleeve gastrektomi — bemorning vazn tashlashi va semizlik tufayli yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan asoratlarning oldini olish uchun bajariladigan jarrohlik amaliyotidir.

Semiz bemorlar ozishi uchun odatda birinchi navbatda jarrohlik usullariga murojaat qilinmaydi. Avval bemordan ovqatlanish va jismoniy mashqlar dasturlari yordamida vazn tashlashi kutiladi. Shu usullar bilan yetarli darajada ozolmagan bemorlarda esa jarrohlik usullariga o‘tiladi. Sleeve gastrektomi uchun bemorlarning ko‘rsatkichlari quyidagicha bo‘lishi kerak:

  • Tana massasi indeksi (Body Mass Index, BMI) 40 va undan yuqori bo‘lishi (o‘ta semizlik)
  • BMI 35–39,9 (semizlik) oralig‘ida bo‘lishi va bemorda 2-tur diabet, gipertoniya, og‘ir uyqu apnesi kabi qo‘shimcha kasallik bo‘lishi. Ayrim holatlarda BMI 30–34 bo‘lsa ham, vazn bilan bog‘liq jiddiy sog‘liq muammosi mavjud bo‘lsa, sleeve gastrektomi uchun moslik bo‘lishi mumkin.

Semizlikni davolash faqat jarrohlik bilan amalga oshirilmaydi. Sleeve gastrektomi qildiradigan odam hayot tarzida doimiy o‘zgarishlar qilishga rozi bo‘lishi kerak. Operatsiyadan keyin muvozanatli va tartibli ovqatlanish hamda muntazam mashq qilish zarur. Shuningdek, operatsiyadan keyin ehtimoliy vitamin yoki mineral yetishmovchiligi bo‘lishi mumkinligi sababli odam muntazam nazoratga olinadi.

Sleeve Gastrektomi operatsiyasining xavflari nimalardan iborat?

Har qanday operatsiyada bo‘lgani kabi, sleeve gastrektomiyada ham jarrohlik bilan bog‘liq qisqa va uzoq muddatli xavflar mavjud.

Sleeve gastrektomidan keyin qisqa muddatda uchrashi mumkin bo‘lgan holatlar:

  • Kuchli qon ketish
  • Infeksiya
  • Anesteziya (narkoz)ga bog‘liq nojo‘ya ta’sirlar
  • Qon ivindisi
  • O‘pka yoki boshqa a’zolar bilan bog‘liq nafas olish qiyinchiliklari
  • Operatsiya qilingan oshqozon qismidan sizib chiqish

Uzoq muddatda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan asoratlar:

  • Oshqozon-ichak yo‘lida tiqilish
  • Churra
  • Gastroezofageal reflyuks
  • Qondagi shakar pasayishi
  • Yetarli ovqatlanmaslik
  • Qusish

Sleeve gastrektomi operatsiyasi kamdan-kam hollarda bo‘lsa-da, hayotdan ko‘z yumish bilan yakunlanishi ham mumkin.

Sleeve Gastrektomi operatsiyasi qanday bajariladi?

Sleeve gastrektomidan oldin bajarilishi kerak bo‘lgan bir nechta asosiy choralar bor. Operatsiya kunidan oldingi bir necha hafta davomida bemor jismoniy mashqlar dasturiga amal qilishi kerak. Shuningdek, agar odam cheksa, operatsiyadan oldin bu odatini tashlashi lozim.

Operatsiyadan darhol oldin bemorning ovqatlanishi va suyuqlik ichishi cheklanadi. Bu barcha operatsiyalar oldidan bajariladigan odatiy amaliyotdir. Bundan tashqari, bemor muntazam qabul qiladigan dorilar ham shifokor nazorati ostida operatsiyadan biroz oldin to‘xtatilishi mumkin. Sleeve gastrektomi umumiy anesteziya ostida bajariladi. Shuning uchun operatsiya davomida bemor hech narsani his qilmaydi, eshitmaydi va qilinayotgan amaliyotlardan bexabar bo‘ladi.

Sleeve gastrektomi jarrohligi odatda laparoskopik tarzda amalga oshiriladi. Laparoskopik usulda bemorning qorin qismiga taxminan 1–2 sm uzunlikda bir nechta kesma qilinadi. Shu teshiklardan oshqozon hajmini kichraytirishda ishlatiladigan jarrohlik asboblari va uchida kamera bo‘lgan ingichka naycha kiritiladi. Kamera tasviri ekranga uzatiladi. Jarroh shu tasvir yordamida oshqozonning bir qismini olib tashlaydi va qolgan qismini tikib yopadi. Laparoskopik operatsiyaning tezroq tiklanish va kamroq chandiq qolishi kabi afzalliklari bor. Biroq bemor yoki jarrohga bog‘liq ayrim holatlarda sleeve gastrektomi uchun ochiq operatsiya ham tanlanishi mumkin. Ochiq operatsiyada qorin sohasida nisbatan katta kesma qilinadi va oshqozonni kichraytirish shu ochiq joy orqali bajariladi.

Sleeve gastrektomi operatsiyasi taxminan 1–2 soat davom etadi. Operatsiyadan keyin bemor ehtimoliy asoratlar xavfiga qarshi yaqin kuzatuv ostida bo‘ladi. Sleeve gastrektomi yaxshi jihozlangan shifoxonada bajarilishi kerak. Operatsiyadan keyin bemor umumiy holatiga qarab, odatda bir necha kun ichida uyga chiqariladi.

Sleeve Gastrektomidan keyin nima qilish kerak?

Operatsiyadan keyingi dastlabki 1 hafta davomida odam faqat shakarsiz va gazsiz suyuqliklar bilan ovqatlanishi kerak. Birinchi hafta o‘tgach, asta-sekin pyure holiga keltirilgan yarim suyuq-yarim qattiq ovqatlarga o‘tiladi. Bemor operatsiyadan oldingi odatdagi ovqat turlarini iste’mol qila boshlashi uchun 4 hafta kutishi kerak.

Oshqozon hajmi kichraygani sabab yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan ozuqa yetishmovchiligini oldini olish uchun odam kuniga ikki marta multivitamin, bir marta kalsiy qo‘shimchasi qabul qilishi kerak. B12 qo‘shimchasi esa intramuskulyar, ya’ni ukol ko‘rinishida oyiga bir marta qilinishi kerak.

Operatsiyadan keyingi dastlabki bir necha oy davomida bemor tez-tez nazoratga borishi lozim. Bu ko‘riklarda bemorning umumiy sog‘ligi, ovqatlanish odatlari va qon ko‘rsatkichlari tekshiriladi.

Operatsiyadan keyin 3–6-oylarda tez ozish sabab tanada quyidagi o‘zgarishlar kuzatilishi mumkin:

  • Tana og‘rig‘i
  • Charchoq
  • Sovuq qotish
  • Terining qurishi
  • Soch tolalarining ingichkalashishi va soch to‘kilishi
  • Kayfiyat o‘zgarishlari

Sleeve Gastrektomi natijalari qanday?

Sleeve gastrektomi bemorlarga uzoq muddatli natija olish imkonini beradi. Operatsiya orqali qancha vazn tashlanishi — odam hayot tarzini qanchalik o‘zgartirgani bilan chambarchas bog‘liq. Operatsiyadan keyingi ikki yil ichida sleeve gastrektomi va undan keyingi o‘zgarishlar yordamida ortiqcha vaznning 60% dan ko‘prog‘idan xalos bo‘lish mumkin.

Ortiqcha vazndan qutulishdan tashqari, sleeve gastrektomi haddan tashqari vazn bilan bog‘liq quyidagi holatlarning yaxshilanishiga ham yordam berishi mumkin:

  • Yurak kasalligi
  • Yuqori qon bosimi
  • Yuqori xolesterin
  • Obstruktiv uyqu apnesi
  • 2-tur diabet
  • Insult
  • Bepushtlik

Bularning ustiga, ortiqcha vaznidan qutulgan odam kundalik ishlarini osonroq bajaradi, natijada hayot sifati oshadi.

Agar sleeve gastrektomidan keyin hayot tarzini o‘zgartirish amalga oshirilmasa, yetarli ozolmaslik yoki tashlangan vaznni qaytadan orttirib olish kabi natijalar muqarrar bo‘lishi mumkin. Bunday noxush holatlarning oldini olish uchun operatsiyadan keyin shifokor ko‘riklarini o‘tkazib yubormaslik, shifokor va dietolog bergan ovqatlanish hamda mashq dasturlariga amal qilish juda muhim.

Bugungi kunda semizlik jamiyat salomatligiga tahdid soladigan muhim masalalardan biridir. Semizlikka bog‘liq sog‘liq muammolaridan saqlanishning eng yaxshi yo‘li — ideal vaznni saqlash va vazn ortishini sezgan zahoti mutaxassisga murojaat qilishdir. Biroq semizlik muammosi mavjud odamlar umidsizlikka tushmasligi kerak. Ular sog‘lomroq hayot uchun shifokorga murojaat qilib, ideal vaznga tushish uchun zarur ishlarni qilishga harakat qilishi lozim. O‘z sa’y-harakatlari yetarli bo‘lmagan holatlarda sleeve gastrektomi kabi semizlik jarrohligi variantlari odamga ideal vaznga tushishda yordam beradi. Semizlik muammosi bo‘lgan kishilar vaqtni cho‘zmasdan, yaxshi jihozlangan tibbiy muassasaga murojaat qilib, o‘zlari uchun eng mos variantlarni baholashi foydali bo‘ladi.