Дисбиоз — танадаги микроорганизмлар мувозанатининг бузилиши. Ичакда фойдали ва зарарли бактериялар бирга яшайди. Бу мувозанат бузилганда, ичакдаги фойдали бактериялар “ёмонлашиб”, турли соғлиқ муаммоларига сабаб бўлиши мумкин. Айниқса, кўплаб сурункали касалликлар дисбиоз билан боғлиқ бўлиши мумкин.
Дисбиоз бевосита ичак флораси билан боғлиқ. Микроорганизмлар турли микробиом (микробиоме) турларидан иборат бўлади. Одатда микробиомлар мувозанатда бўлади. Аммо фойдали бактериялар камайиб, зарарли бактериялар кўпайиб кетса, бу ҳолат микробиомда дисбиоз борлигини англатади.
Дисбиоз — ичаклардаги микроскопик мувозанатнинг бузилиши. Бу ҳолат, аввало, овқат ҳазм қилиш тизимига, сўнг бутун организм тизимларига зарар етказиши мумкин. Иммунитет заифлашиб кетиши, ҳатто баъзи руҳий муаммолар юзага келиши хавфи бор. Мувозанат бузилиши кўплаб турли муаммоларни келтириб чиқаради.
Қисқача айтганда, дисбиоз — танада зарарли бактериялар сони ортиб, бутун мувозанатнинг бузилишидир. Бу эса соғлиқка салбий таъсир кўрсатади. Турли даволаш усуллари ёрдамида бундай муаммоларни камайтириш ёки бартараф этиш мумкин.
Mavzu davomida
Дисбиоз белгилари нималар?
Дисбиоз пайдо бўлганда танада огоҳлантирувчи белгилар кўрина бошлайди. Бундай белгилар руҳий ҳолатдаги ўзгаришлар, тери муаммолари, ҳазм тизими шикоятлари, тиш ва милк муаммолари ҳамда ичак билан боғлиқ белгилар кўринишида намоён бўлиши мумкин. Асосий белгилар:
- Сурункали чарчоқ
- Тери қичишиши
- Оғиз ҳидининг ёмонлашуви
- Тери қизариши
- Депрессия
- Қорин дам бўлиши (шишиш)
- Газ тўпланиши
- Акне (тери тошмаси)
- Қабзият
- Эгзема
- Ҳаддан ташқари стресс
- Жинсий аъзолар соҳасида қичишиш
- Вагинал ажралма
- Милк қонаши
- Тиш чириши
- Аллергик реаксиялар
- Тез-тез такрорланадиган инфексиялар
- Сийдикда ачишиш ва оғриқли сийиш
- Тўсатдан вазн ортиши
- Инсулин резистентлигининг камайиши

Дисбиоз сабаблари нималар?
Дисбиоз турли омилларга боғлиқ ҳолда пайдо бўлиши мумкин. Дисбиоз сабабларига қуйидагилар киради:
Озиқланиш муаммолари
Номутаносиб овқатланиш микроорганизмлардаги бактериялар мувозанатини бузади. Дисбиозга олиб келиши мумкин бўлган ҳолатлар:
- Алкогол истеъмоли
- Тамаки ва тамаки маҳсулотларидан фойдаланиш
- Рафинатсияланган углеводлар
- Қўшимча модда (консервант ва б.) сақловчи маҳсулотлар
- Мева ва сабзавотларни яхшилаб ювмасдан истеъмол қилиш (кимёвий моддаларга дучор бўлиш)
- Рафинатсияланган шакар
- Тўйинган ёғ миқдори юқори бўлган маҳсулотлар
- Сунъий шакар ўрнини босувчилар
Дори воситаларидан фойдаланиш
Назоратсиз антибиотик қабул қилиш бактерияларнинг табиий мувазанатига тасир қилиб дисбиоз юзага келиши мумкин.
Касалликлар
Баъзи касалликлар туфайли ҳам бу мувозанат бузилиши эҳтимоли ошади.
Стресс
Стресс кўплаб соғлиқ муаммоларининг асосий сабабидир. Кўпинча стресс жадал бўлса, фойдали бактериялар миқдори камайиши мумкин.
Уйқу муаммолари
Кам ухлаш ёки меъёрдан кўп ухлаш организм мувозанатини бузади ва уйқу сифатини пасайтириб, дисбиозга сабаб бўлиши мумкин.

Дисбиоз учун фойдали таомлар нималар?
Баъзи маҳсулотларни истеъмол қилиш дисбиозга яхши таъсир кўрсатади. Айниқса толали овқатлар тавсия этилади. Пробиётик (пробиотик) таркибли маҳсулотлар бактериялар мувозанатини тиклашга ёрдам беради. Омега-3 ёғ кислоталари, фойдали ёғ кислоталари ва яллиғланишга қарши (анти-инфламматуар) хусусиятли маҳсулотлар ҳам истеъмол қилиниши мумкин. Тавсия этиладиган айрим маҳсулотлар:
Кетен уруғи ва шу каби маҳсулотлар ҳам истеъмол қилиниши мумкин. Бу жараёнда бошқа касалликлар ёки аллергиялар мавжудлиги ҳам инобатга олинади. Шифокорлар қайси овқатлар мослиги ҳақида батафсил кўрсатма беради.
Дисбиоз қандай аниқланади?
Дисбиоз ташхисида аввало физик кўрик ўтказилади. Мавжуд белгилар шифокорга айтилади, соғлиқ тарихи баҳоланади. Сўнг айрим таҳлил ва тестлар тайинланади. Уларнинг натижаларига кўра ташхис қўйилади. Асосий усуллар:
Сийдик таҳлили ва кислота тести
Сийдик таҳлили ичаклардаги ғайритабиий ҳолатни аниқлашда қўлланади. Сийдик намунаси кислоталилик даражасини ҳам аниқлашга хизмат қилади. Кислота даражасининг меъёрдан фарқ қилиши бактериялар мувозанати бузилганидан далолат беради.
Нафас тести
Тест вақтида беморга махсус эритма берилади. Шарча (балон) ёрдамида нафас… …таҳлил қилинади. Бактериялар айрим газларни ишлаб чиқаради; нафас олаётганда бу газлар ажралади. Уларнинг миқдорига қараб бактериялар мувозанати бузилган-бузилмагани баҳоланади.
Дисбиозни даволаш
Даволашда биринчи навбатда пробиётиклар қўлланади. Пробиётиклар ичак флорасига таъсир этиб, бактериялар мувозанатини тиклашга ёрдам беради. Заруратга кўра дори воситалари белгиланади. Яна бир муҳим йўналиш — овқатланиш тартибини ўзгартириш: бемор диетологга йўналтирилиши мумкин. Шундай қилиб фойдали бактериялар яна кўпайишни бошлайди.
Тез-тез сўраладиган саволлар
Дисбиоз қайтадан пайдо бўладими?
Ҳа, дисбиоз такрорланиши мумкин. Бунинг сабаби шундаки, одамлар ўз диеталарини ўзгартирмайдилар. Зарарли озиқ-овқатларни истеъмол қилиш ичак муаммоларига олиб келиши мумкин. Бундан ташқари, кучли стресс вазиятнинг қайталанишига олиб келиши мумкин.
Гормон дорилари дисбиозга сабаб бўладими?
Ҳа, дисбиоз гормонлар ва стероидлар нотўғри ва эҳтиёткорлик билан қўлланилганда пайдо бўлади. Ушбу дори-дармонларни шифокор назорати остида ва маълум бир режимда қўллаш керак. Бу бошқа дорилар учун ҳам амал қилади.
Дисбиоздан сақланиш мумкинми?
Ўзингизни ушбу касалликдан ҳимоя қилиш учун соғлом ва мувозанатли овқатланиш жуда муҳимдир. Мунтазам жисмоний машқлар, чекиш ва спиртли ичимликларни истеъмол қилмаслик, ишлатиладиган дори-дармонларни ёдда тутиш ҳам дисбиознинг олдини олишга ёрдам беради.