Тўшак қандаласи (бед буг) чақиши — тунда фаол бўладиган тўшак қандалалари терида қолдирадиган кичик, қичишишга олиб келувчи излар билан намоён бўлади. Қандалар одам қони билан озиқланадиган паразитлардир ва одатда тўшак-жойлар, қопламалар ёки мебелнинг яширин бурчакларида яширинади. Аввалига чақиш сезилмаслиги мумкин, бироқ вақт ўтиши билан қичишиш ва қизариш пайдо бўлади. Тўшак қандаласи чақиши одатда соғлиқ учун жиддий хавф туғдирмайди, аммо доимий қашлаш инфексия хавфини ошириши мумкин. Шу боис белгилар сезилганда чоралар кўриш муҳим.
Mavzu davomida
Тўшак қандаласи чақишининг белгилари
Тўшак қандаласи чақиши одатда кичик, қизил ва қичишувчи тошмалар (лезёнлар) кўринишида бўлади. Унинг ўзига хос жиҳати — бир нечта изларнинг гуруҳ ҳолида ёки текис чизиқ бўйлаб кетма-кет жойлашишидир. Чақишлар кўпинча тунда, қандалар фаол бўлганда рўй беради. Эрталаб уйғонганда терида қичишувчи қабаришлар, енгил шиш ёки тирнашиш сезилиши мумкин. Юзага келган тери лезёнлари кўриниши жиҳатидан чивин чақишига ўхшайди, лекин кўпроқ қичишиши мумкин. Белгилар одамлардан сезиларли фарқ қилади: аллергияга мойил шахсларда чақишлар жиддийроқ бўлиб, кенгроқ қизаришлар кузатилиши мумкин. Одатда чақишлар бел, қўл-оёқлар, юз ва бўйин каби тунда очиқ қоладиган соҳаларда кўпроқ учрайди. Тарқалиш ва қичишиш баъзан терида инфектсия хавфини оширади, шунинг учун чақилганда терини қашламаслик лозим.

Тўшак қандаласи чақиши қандай юз беради?
Тўшак қандаласи тунда қон сўриш учун ҳаракатга келади. Одам уйқуда бўлганида терига яқинлашиб, кичик тешик очиб қон сўради. Чақиш одатда оғриқсиз бўлади, чунки қандала сўлаги таркибидаги модда оғриқни пасайтиради. Қон сўриш бир неча дақиқа давом этиши мумкин ва шу пайтда терининг бир неча нуқтаси чақилиши эҳтимоли бор. Шу сабабли чақишлар кўпинча кичик ва тўплам кўринишидаги қизил тери доғлари сифатида кўринади. Қичишиш чақишдан бир неча соат ёки ҳатто бир неча кун ўтиб бошлаши мумкин.
Тўшак қандаласи чақишининг турлари
Кўринишда кўпчиликда ўхшаш бўлса-да, айрим одамларда турлича реаксиялар кузатилади. Енгил ҳолатларда фақат кичик, қичишувчи қизаришлар бўлади; сезгир одамларда эса аллергик таъсир кучлироқ бўлиб, катта шишлар пайдо бўлиши мумкин. Қичишиш ва шиш даражаси кишининг иммун тизими (иммуне сйстем) ва организмнинг қандала чақишига жавобига боғлиқ. Баъзиларида излар жуда енгил қизариш бўлиб қолса, бошқаларда пуфакчалар, яллиғланиш ёки яра пайдо бўлиши мумкин.
Тўшак қандаласи чақиши қандай аниқланади?
Одатда клиник кўздан кечириш орқали аниқланади: чақиш изларининг типик хусусиятлари ва шикоятларнинг тўшак ёки мебел атрофида пайдо бўлиши ташхисга ёрдам беради. Уйда тўшак қандаласи излари — кичик қон доғлари ёки нажас қолдиқлари — ҳам ташхисни тасдиқлаши мумкин. Агар сабаб аниқ бўлмаса, дерматолог ёки мутахассис шифокорга мурожаат қилиш тавсия этилади.
Тўшак қандаласи чақишидан қутуриш юқадими?
Тўшак қандаласи чақиши орқали қутуриш каби оғир касалликлар юқишига илмий далил йўқ. Бироқ чақишларни қаттиқ қашиш оқибатида терида очиқ яра пайдо бўлиб, бактериялар кириши осонлашади ва инфексия ривожланиши мумкин. Бундай ҳолатлар кам учрайди, аммо қичишишга эҳтиёткор муносабатда бўлиш ва гигиенага риоя қилиш зарур.
Тўшак қандаласи чақишида биринчи ёрдам
- Чақилган жойни илиқ сув ва совун билан ювиб олинг.
- Совуқ компресс қўллаш шиш ва қичишишни камайтиради.
- Қичишиш чидаб бўлмас бўлса, шифокор тавсия қилган маҳаллий антигистамин (антиҳистамине) кремлардан фойдаланиш мумкин.
- Кучли реаксияда зудлик билан тиббий ёрдамга мурожаат қилинг.
Тўшак қандаласи чақиши қандай ўтади?
Тўшак қандаласи чақиши кўпинча ўз-ўзидан ўтиб кетади: излар бир неча кун ичида камайиб йўқолади. Ноқулайликни енгиллаштириш учун совуқ компресс, шифокор ёзиб берган қичишишга қарши кремлар ёки оғиз орқали қабул қилинадиган антигистаминлар қўлланиши мумкин. Инфексия хавфи бўлса, антисептик (антисептик) кремлар билан тери ҳимояланади. Оғир ҳолатларда шифокор назоратида кортикостероид (кортикостероид) кремлар буюрилиши мумкин.
Тўшак қандаласи чақиши аллергияси қандай даволанади?
Баъзи одамларда тўшак қандаласи чақиши аллергик реаксияларни келтириб чиқариши мумкин: кенг шиш, кучли қичишиш ва йирик пуфакчалар пайдо бўлади. Белгилар кучайса, шифокорга мурожаат қилиш зарур. Аллергик реаксияларни енгиллаштириш учун шифокор антигистамин дори воситалари, кортикостероид кремлар ёки оғир ҳолатларда оғиз орқали стероидлар (орал стероидс)ни тавсия қилиши мумкин.

Даволашдан кейинги тикланиш жараёни
Тўшак қандаласи чақишидан сўнг тикланиш одатда бир неча кун — бир ҳафтагача давом этади. Қичишиш ва шиш аста-секин камаяди, тери одатдаги ҳолатига қайтади. Чуқур қашлашдан келиб чиққан тери жароҳатлари ва инфектсиялар тикланишни чўзиши мумкин. Бу даврда терини тоза ва қуруқ тутиш, қичишишни кучайтирадиган омиллардан қочиш муҳим.
Тез-тез сўраладиган саволлар
Тўшак қандаласи чақиши учун қайси бўлимга борилади?
Дерматология бўлимига мурожаат қилинади. Дерматолог (дерматологист)лар чақиш сабабини аниқлаб, зарур даволашни белгилайди. Қичишиш ва шиш билан бирга аллергик реаксиялар бўлса, асоратларнинг олдини олиш учун имкон қадар тез мутахассисга мурожаат қилиш керак.
Нега тўшак қандаласи чақиши қичийди?
Қичишишга қандала сўлагидаги кимёвий моддаларнинг тери билан реаксияси сабаб бўлади. Сўлак қоннинг ивишини секинлаштиради ва терида тирнашиш чақиради. Иммун тизими (иммуне сйстем) ушбу бегона моддаларга жавоб қайтариб, қичишишни кучайтириши мумкин. Қичишиш бир неча кун давом этиши ва кучли бўлиши эҳтимоли бор.
Тўшак қандаласи чақишини сезиш мумкинми?
Одатда дарҳол сезилмайди: чақиш пайтида қандала сўлаги оғриқни камайтиради. Чақиш кўпинча уйқуда содир бўлади; уйғонгач қичишиш ва қизариш орқали сезилади.