Distimiya (Surunkali depressiya) haqida

Дистимия (Сурункали депрессия) ҳақида

Bu maqolani sun'iy intellekt bilan xulosa qiling

Сурункали депрессия сифатида ҳам танилган дистимия, катталарда камида икки йил, болаларда эса камида бир йил давом этадиган енгил ёки ўрта даражадаги депрессив ҳолатдир.

Жуда кенг тарқалган дистимияда инсон куннинг катта қисмида ғамгин ва тушкун руҳий ҳолатда бўлади. Дистимияни даволашда психологик маслаҳат ва дори воситалари билан даволаш билан бирга, инсоннинг танлаган турмуш тарзи ҳам муҳим рол ўйнайди.

Сурункали депрессия (дистимия) нима?

Икки йилдан ортиқ вақт давомида йўқолмайдиган ва енгил–ўрта даражада кечадиган сурункали депрессия (дистимия) ҳолати инсоннинг кундалик ҳаётига бевосита таъсир қилади.

Белгиларнинг узлуксиз давом этиши сурункали депрессия (дистимия) ташхиси учун энг муҳим мезондир. Инсоннинг мактаб ёки иш ҳаётига, ижтимоий муносабатларига ва ўзи билан бўлган муносабатига тўғридан тўғри таъсир қиладиган бу ҳолат албатта даволаниши керак.

Сурункали депрессия сабаблари

Сурункали депрессиянинг сабаби тўлиқ маълум эмас, бироқ у серотонин даражасининг паст бўлиши билан боғлиқ деб ҳисобланади. Серотонин даражасининг етарли бўлиши инсоннинг ҳиссий жиҳатдан мувозанатлироқ, бахтлироқ ва яхшироқ ҳис қилишига ёрдам беради; унинг паст бўлиши эса ўзини кўпроқ тушкун ва чарчаган ҳис қилишга сабаб бўлиши мумкин.

Инсонда депрессиянинг узоқ давом этишига кўплаб қўзғатувчи омиллар сабаб бўлиши мумкин. Бироқ ишни йўқотиш, яқин инсоннинг вафоти, оғир кечган муносабат каби травматик ҳодисалар биринчи навбатда кўриб чиқилиши мумкин.

Depressiya nima – sabablari va davolash

Сурункали депрессия белгилари нималар?

“Сурункали депрессия нима?” деган саволга жавоб анча кенгдир, чунки сурункали депрессия белгилари инсонлардан фарқ қилади.

Сурункали депрессиянинг асосий белгиси — инсондаги депрессия аломатларининг икки йилдан ортиқ давом этишидир. Сурункали депрессия ташхиси учун симптомларнинг болалар ва ўсмирларда камида бир йил давом этиши етарли ҳисобланади.

Депрессия деб аталадиган бу ҳолат қуйидаги белгилар билан намоён бўлиши мумкин:

  • Энергия етишмаслиги, кайфиятнинг тушиши
  • Чарчоқ
  • Умидсизлик ва қадрсизлик ҳисси
  • Ижтимоий яккаланиш, ижтимоий фаолиятлардан четлашиш
  • Кундалик фаолиятларга қизиқишнинг йўқолиши
  • Диққатни жамлаш ва қарор қабул қилишда қийинчилик
  • Паст ўзини қадрлаш ва ўзига ишонч
  • Иштаҳанинг пасайиши ёки ҳаддан ташқари кўп овқатланиш
  • Уйқу билан боғлиқ муаммолар ёки ортиқча ухлаш

Инсон диққатни жамлашдаги қийинчилик ва ўзига ишонч етишмаслиги сабабли иш ва мактаб ҳаётида муаммоларга дуч кела бошлаши мумкин.

У ижтимоий атрофдагилар билан мулоқотдан қочиши, аввал қизиққан фаолиятларига қизиқишини йўқотиши мумкин. Сурункали депрессия билан яшаётган инсон учун ҳаётдан завқ олиш қийин бўлиши мумкин.

Сурункали депрессияга эга бўлган инсонлар мажор депрессия хуружларига ҳам мойил бўлиши мумкин; бундай ҳолатда янада оғирроқ хуружларни бошдан кечириш эҳтимоли бор.

Сурункали депрессия қандай ташхис қилинади?

Сурункали депрессия ташхиси батафсил баҳолаш жараёнидан сўнг соғлиқни сақлаш мутахассиси томонидан қўйилади. Ташхис жараёни симптомларни ва уларнинг такрорланиш частотасини кузатиш ҳамда тушуниш, шунга ўхшаш симптомларга сабаб бўлиши мумкин бўлган бошқа эҳтимолий касалликларни истисно қилиш каби босқичларни ўз ичига олади.

Сурункали депрессия билан яшаётган инсонларнинг кўпчилиги камида бир марта мажор депрессия хуружини ҳам бошдан кечирган бўлгани учун, аввал кузатилган оғир хуружлар ташхис жараёнида йўналтирувчи аҳамиятга эга бўлиши мумкин.

Бу омилларга қўшимча равишда, инсоннинг мактаб ёки иш фаолияти, ижтимоий муносабатлар каби соҳаларда қандай тутум намоён қилаётгани ҳам жуда муҳимдир.

Imtihon xavotiri (imtihon stressi) nima

Сурункали депрессия даволаши қандай?

Сурункали депрессияни даволаш режаси психотерапия ва зарур деб топилса, дори воситалари билан даволашни ҳам ўз ичига оладиган тарзда тузилади.

Даволаш жараёни тўлиқ равишда инсонга мос ҳолда режалаштирилиши керак бўлган жараён бўлгани учун, симптомларнинг оғирлиги, давомийлиги, инсоннинг турмуш тарзи каби кўплаб омиллар батафсил кўриб чиқилиши лозим. Даволаш усуллари қуйидагича санаб ўтилиши мумкин:

  • Психотерапия (суҳбат терапияси): Дистимияни даволаш учун энг самарали ёндашувлардан бири бўлган психотерапия, инсоннинг ўз фикрлаш тарзини, хатти-ҳаракатларини ва ҳиссий реаксияларини тушуниши учун жуда муҳим йўл-йўриқ беради. Когнитив хулқ-атвор терапияси каби терапия усуллари инсонга салбий фикрлаш қолипларини аниқлашга ва шунга мос равишда уларни ўзгартиришга ёрдам бериши мумкин. Терапия жараёни инсоннинг муаммони англаш ва у билан курашиш кўникмаларини кучайтириш нуқтаи назаридан қўллаб-қувватловчи бўлиши мумкин.
  • Дори воситалари билан даволаш (антидепрессантлар): Даволаш сурункали депрессия симптомларини енгиллаштириш мақсадида дори воситалари билан қўллаб-қувватланиши мумкин. Селектив серотонин қайта қабул қилинишини ингибиторлари (ССРИ) ёки серотонин ва норепинефрин қайта қабул қилинишини ингибиторлари (СНРИ) каби антидепрессант дорилар қўлланадиган бу даволаш усули бўйича қарор албатта соғлиқни сақлаш мутахассиси томонидан қабул қилиниши керак. Дори билан даволаш — шахсга хос тарзда баҳоланиши ва психиатр назорати остида режалаштирилиши лозим бўлган жараёндир.

Бу усулларга қўшимча равишда қўллаб-қувватловчи бўлиши мумкин бўлган бошқа омиллар қуйидагилар:

  • Турмуш тарзини ўзгартириш: Инсон танлайдиган турмуш тарзи сурункали депрессия (дистимия) симптомларини бошқаришда муҳим омил бўлиши мумкин. Соғлом овқатланиш тартиби, мунтазам жисмоний машқ ва фаоллик, мунтазам ҳамда етарли уйқу каби одатлар симптомларнинг енгиллашишига ёрдам бериши мумкин.
  • Ижтимоий қўллаб-қувватлаш: Ижтимоий қўллаб-қувватлаш олиш инсоннинг ўзини яхшироқ ҳис қилишига ёрдам бериши мумкин. Оила ва яқин атрофдагилар билан бирга бўлишдан ташқари, қўллаб-қувватлаш гуруҳлари ҳам яратадиган мулоқот сабабли инсоннинг бу жараённи бошқаришини осонлаштириши мумкин.
  • Стрессни бошқариш: Стресс симптомларни қўзғатувчи омиллар қаторига киргани учун, инсоннинг стресс билан курашиш кўникмаларини ривожлантириши жуда фойдали бўлиши мумкин. Жисмоний жиҳатдан енгиллик берадиган спорт турлари, чўзилиш машқлари, ёга амалиётлари каби одатларни шакллантириш инсоннинг ўзини енгилроқ ҳис қилишига ёрдам бериши мумкин.

Кўп сўраладиган саволлар

Дистимия нима?

Дистимия — катталарда икки йилдан ортиқ, болаларда эса бир йилдан ортиқ давом этадиган сурункали депрессия деган маънони англатади. Умуман олганда, у енгил ёки ўрта даражада кечадиган депрессия тури бўлса-да, инсоннинг кундалик ҳаёти ва одатий тартибига бевосита таъсир қилади. Иштаҳанинг пасайиши, уйқусизлик, чарчоқ каби турли белгилар билан намоён бўладиган бу ҳолат соғлиқни сақлаш мутахассиси назорати остида дори ёки терапия билан қўллаб-қувватланиб даволаниши керак.

Дистимия ўтиб кетадими?

Сурункали депрессия профессионал ёрдам орқали даволаниши мумкин бўлган ҳолатдир. Унинг ўз-ўзидан ўтиб кетиши ёки тузалиб қолиши ҳақида гап бўлиши мумкин эмас.

Сурункали депрессия белгилари нималар?

Кузатиладиган белгилар инсонга қараб фарқ қилса-да, сурункали депрессия ташхисида йўл кўрсатувчи айрим симптомлар мавжуд. Икки йилдан ортиқ вақт давомида қуйидаги муаммоларнинг икки ёки ундан ортиғига эга бўлиш ташхис учун муҳим омилдир.

  • Иштаҳасизлик ёки кўп овқатланиш
  • Уйқу муаммолари; уйқусизлик ёки кўп ухлаш
  • Паст энергия, чарчоқ ва ҳолсизлик
  • Паст ўзини қадрлаш
  • Диққатни жамлаш билан боғлиқ муаммолар
  • Умидсизлик ва тушкунлик